O'qituvchilik sharafli kasb, ammo…

Ustoz, murabbiy, o'qituvchi deya ta'rif etilgan insonlar jamiyatning kelajagi va ishonchi bo'lgan yosh avlodni tarbiyalaydi. Mamlakatimizda o'qituvchi kasbiga alohida e'tibor va g'amxo'rlik ko'rsatilayotgani shundan. Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev rahnamoligida mamlakatimiz ta'lim tizimida yangi bosqich boshlandi.

Endi o'qituvchi imtiyozli ravishda uy va mashina olishi mumkin. Prezidentimizning “Yoshlarni ma'naviy-axloqiy va jismoniy barkamol etib tarbiyalash, ularga ta'lim-tarbiya berish tizimini sifat jihatidan yangi bosqichga ko'tarish chora-tadbirlari to'g'risida”gi qarori o'qituvchilar uchun juda keng imkoniyatlar yaratdi. Endilikda, bilimlarimizni yanada oshirib, yuksak ma'naviyatli, qat'i hayotiy pozitsiya, keng dunyoqarashga ega bo'lgan fidoyi va vatanparvar yoshlarni tarbiya­lash asosiy vazifamizga aylanishi kerak.

Har qanday odam o'qituvchi bo'la olmasligini hayot tajribasi ko'rsatmoqda. Bu kasbni egallash uchun kishida qobiliyat, muayyan ijtimoiy-psixologik malaka va ma'lum tayyorgarlik bo'lishi lozim. Aslida, o'qituvchilik kasbiga havas bolaning yoshlik davridan uyg'onadi. Yillar davomida ushbu kasbning talablari, murakkab tomonlari, mashaqqatlari uqtirib boriladi.

Hozirgi davr rivojlanishida o'ziga xos jihatlar mavjud. Axborot oqimi nihoyatda kuchaygan, fan sohasida muttasil yangiliklar yuz berayotgan, siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma'naviy-ma'rifiy sohalarda o'zgarishlar bo'lib turgan davrda yashayotganligimiz har bir kishidan faol­lik, e'tibor, voqea va o'zgarishlarga ziyoli darajasida munosabat bildirishni talab etadi. Ayniqsa, axborot olish imkoniyatlarining kengayganligi, ya'ni ommaviy axborot vositalarining nihoyatda ko'paygani, internet orqali muloqot jarayonining shiddat bilan rivojlanayotganligi o'qituvchining o'z ustida doimo ishlab, bilimini oshirib borishi lozimligini ko'rsatadi. Aks holda, barcha axborot kommunikatsiya imkoniyatlaridan bemalol foydalanayotgan o'quvchilarning talabiga javob berish qiyin kechadi, eng muhimi, o'qituvchi o'z obro'-e'tiborini yo'qota boshlaydi.

Afsuski, oliy o'quv yurtida olgan bilimi bilan cheklanayotgan, bilim doirasi darslikdan nariga o'tmaydigan, yangiliklarga befarq, o'z ustida ishlamaydigan o'qituvchilar ham oramizda bor. Bunday o'qituvchi o'z o'quvchilaridan orqada qoladi.

O'qituvchining bilim saviyasi uning pedagogik mahorati orqali yuzaga chiqadi. Shuning uchun mahoratni, zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalari sohasidagi yangiliklarni dars jarayonida qo'llash, puxta o'zlashtirishga e'tibor berish lozim.

Pedagogik amaliyotning samarali bo'li­shi yetarli salohiyatga ega bo'lgan o'quv maskanlarini tanlashga ham bog'liq. Malakali, tajribali ustozlar faoliyat ko'rsatayotgan, zamonaviy texnik va boshqa vositalar bilan jihozlangan bilim maskanlarida amaliyot o'tash bo'lajak o'qituvchi uchun muhim bosqich hisoblanadi.

Pedagogik mahoratning yana bir ko'rsatkichi nutq madaniyatidir. So'zni o'z o'rnida qo'llash, mantiqli va izchil jumlalar tuzish, matnni bog'lab bayon qila olish qobiliyati eng zarur sifatdir. Buning uchun o'qituvchi o'z nutqi ustida muttasil ishlashi, qisqa ifodada ko'p fikr ayta bilish mahoratini egallashi zarur. Afsuski, bo'lajak o'qituvchilarning ayrimlari nutq madaniyatining oddiy qoidalariga rioya etmayotganligi, nutqi ustida ishlamayotganligi uchun amaliyot davrida ancha murakkab vaziyatlarga tushib qolmoqdalar.

O'qituvchi jamiyatning ziyo­li insoni sifatida omma­viy axborot vositalari, ya'ni gazeta va jurnallarni doimiy mutolaa qilib borishi, radio ting­lashi va teleko'rsatuvlardan xabardor bo'lishi, shuningdek, internetdan foydalanishi ham nihoyatda muhim. Bular o'ziga xos axborot manbai sifatida o'qituvchining jamiyat hayotidan xabardorligi, o'zgarishlarni tezda anglab olishi, jamiyat turmushidagi islohotlarni o'quvchilarga to'g'ri yetkazib berishi muvaffaqiyatda asosiy manba hisoblanadi.

Ustozlar turmushidan o'rnak olib, muallim avvalo o'z oilasidagi mavqei va hurmati bilan ham elga o'rnak bo'lishi lozim. Ma'naviy go'zal, axloqi pok, ta'lim va tarbiyani chuqur egallagan o'qituvchi faqat o'z oilasininggina emas, balki hamma ota-onalarning ham eng yaqin maslahatgo'yi va sodiq do'stiga aylanadi.

Gulshod Sharipova,

Samarqand shahridagi 54-umumta'lim maktabi direktori.

Iroda Orifjonova,

maktabning iqtisod va geografiya fani o'qituvchisi.

Javob qoldiring

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

8 + three =