Xatar o'chog'idan sevinch quchog'igacha…

“Hurriyat” muxbirlari karantin zonasida bo'lib qaytishdi

Dunyoda koronavirus pandemiyasi boshlanganiga olti oy bo'ldi. Lekin bu olti oy bir necha yillarga saboq chiqaradigan ishlarni insoniyat o'tmishiga muhrlamoqda. Qo'rquv, xatar, besaranjomlik, o'z tana a'zolaring bilan o'zgacha muloqot – bular hammasi koronavirus sabab yuzaga chiqqan holatlar, hislar, kechinmalar.

 Bugun olam ahli koronavirus vaksinasi kashfiyoti haqidagi xabarni  jon  qulog'i bilan eshitishga shay turibdi. Biroq na irq, na millat, na boy, na kambag'al, na yoshu qari tanlamaydigan ushbu yov har bir insonni ogohlikka chorlamoqda.  Kuzatuvchi bo'lib o'tirishga haqqimiz yo'q. Virusga chalinmaslikni hamma xohlaydi, biroq u bizning xohishlarimiz bilan hisoblashib o'tirmaydi. Shu bois har birimiz, har daqiqa virusga qarshi kurashga mahkummiz.

Ogoh bo'lishimiz shart. Avvalo o'zimizni, yaqinlarimizni bu xavf -xatardan munosib himoya qilolsak, shifokorlar necha oyki qulog'imizga quyayotgan, deyarli yod bo'lib ketgan tozalik, ozodalik va gigie­nik talablarni bekam-u ko'st ado etsakkina bu dardni yengishimiz mumkin.

So'ngi ma'lumotlarga qaraganda, yer yuzi aholisining 5 520 000 (besh million besh yuz yigirma) mingdan ortiq nafari ushbu kasallikka chalingan. Joriy yilning 15 martida respublikamizda COVID-19 virusiga chalingan ilk bemor aniqlangan edi. Davlatimiz rahbari boshchiligida tezkor chora va tadbir ko'rildi. Bu esa  yon-qo'shnilarimiz va boshqa davlatlarga nisbatan, O'zbekistonda kasallanish darajasi yuqori bo'lmasligini ta'minladi. O'lim ko'rsatkichi keskin kam ekanligi boshqa mamlakatlar qarshisida, O'zbekiston hukumati, o'zbek tibbiyoti nimaga qodirligini namoyish etdi, ko'z tegmasin!.

Mamlakatda karantin choralarini qat'iy tartibda joriy etish, har bir fuqaro gigiena qoi­dalariga bekamu ko'st amal qilishi, agar amal qilmagan taqdirda jarimaga tortilishi belgilanishi haqidagi Hay'at qarorlari  aholi salomatligini saqlash, virusga O'zbekiston darvozalarini lang ochib bermaslik uchun muhim omil bo'ldi.

Aytish kerakki, xalqimiz madaniyatli, ma'rifatli millat vakillari ekanini yana bir bor namoyish etishdi (ataylab karantin holatiga qarshi borgan ba'zi “selfi”chilar, “shov-shuv”chilar — ular ko'cha bolalari, o'ttiz uch milliondan ortiq aholisi bor mamlakatdan to'rt-beshta chiqadi-da). Muhimi, xalqimiz istasa jipslasha oladigan, tartib-intizomli, uyda o'zini yakkalab yaqinlarini, qarindosh-urug'larining xavfsizligini ta'minlab, mustahkam millat ekanini ko'rsatmoqda.

Hukumatimiz qat'iy chora-tadbirlar ko'rib, qisqa vaqt ichida Toshkent viloyatining Yuqori Chirchiq tumanida o'zida 20 800 kishini qabul qilishga mo'ljallangan karantin zonasi qurilishi boshlandi. Hozirgi kunda ushbu zonada 12 314 nafar fuqaro karantinda saqlanmoqda.

Karantin zonasiga kirar ekanmiz, bir kilometrlar chamasi uzoqlikda joylashgan 12 IIB postida ilk tekshiruvdan o'tdik. Maqsadimiz oliy va o'rta tibbiyot xodimlari, Milliy gvardiya va Ichki ishlar organlari vakillari hamda davlat xavfsizlik xizmati guruhining xalqimiz salomatligi yo'lida qilayotgan fidokorona xizmatini gazetamiz sahifasida yoritish ekanini aytganimizdan so'ng, post­dagilar zonada faoliyat olib borayotgan Respublika shtab-kvartirasi bilan bog'lanishdi. Bir zumda barcha xavfsizlik choralari ko'rilgan, maxsus dezinfeksiyalangan “Damas” avtoulovida Yuqori Chirchiqdagi karantin zonasi Respublika shtab-kvartirasi boshlig'ining o'rinbosari Nizomiddin G'afforov yetib keldi.

Asosiy postda mashinadan tushdik. Obdon tekshiruvdan, ya'ni nazoratdan o'tdik. Hatto avtoulovning g'ildirak­lari oralig'igacha maxsus uskunalarda kuzatuvdan o'tkazildi. So'ng karantin bo'linmasiga kirishga ruxsat berildi.

Karantin zonasida har bir blok oralaridagi yo'l va yo'laklar dezinfeksiyalangan, atrof toza va ozoda ekanligi e'tiborni tortadi.    U 15 blokdan iborat. Bu yerda xorijdan charter reysda olib kelingan fuqarolar, ular bilan muloqotda bo'lganlar, mamlakatimiz hududida koronavirusga chalingan bemorlarning yaqinlari va hamsuhbat bo'lgan aholi vakillari  vaqtincha saqlanadi. Ular doimiy ravishda tibbiyot xodimlari nazoratida bo'lishadi. Vaqtincha karantinga olinganlar uchun barcha shart-sharoitlar yaratilgan. Blok­larda profilaktik muolaja uchun maxsus xonalar mavjud bo'lib, har bir xonada to'rtta karavot, stol-stul, konditsioner, muzlatgich va choy qaynatish uchun “Tefal” choynagi, shuning­dek, yuvinish xonasi muntazam ishlab turibdi. Har bir xonadan chiqindilar uchun quvurlar tuynugi olib o'tilgan.

Maxsus oshxonada esa poytaxtimizdagi “Versal” va “Navro'z” restoranlari oshpazlari uch mahal taom tayyorlashadi. Shuning o'zidayoq shart-sharoit qay darajada ekanligini tasavvur qilish mumkin. Taomlar tibbiy profilaktik choralar ko'rilgan maxsus idish­larda barcha xonalarga yetkaziladi.

Bunday chora-tadbirlarning bosh maqsadi, birinchi navbatda aholining tinchligi, salomatligini saqlash, ushbu sinovdan ortiqcha talafotlarsiz, eson-omon o'tib olishdir. Shunday ekan, karantinga olingan har bir fuqarodan 14 kun sabr qilish orqali belgilangan ko'rikdan o'tib, o'z oila-a'zolarini, qarindoshlarini, qo'ni-qo'shnisini, qolaversa, butun xalqimizni mudhish xavfdan asrab qolishda ko'mak ko'rsatishi talab etiladi.

— Ushbu zonada karantindagilar soni doimiy o'zgarib turadi, chunki hozirda koronavirus pandemiyasiga chalinganlardan ko'ra sog'ayganlar soni kun sayin oshib borayapti, — dedi shtab-kvartira joylashgan xonaga borayotganimizda Yuqori Chirchiqdagi karantin zonasi Respublika shtab-kvartirasi boshlig'ining o'rinbosari Nizomiddin G'afforov. —Bo'limda 5 nafar vrach, 10 nafar o'rta tibbiyot hamshirasi, 5 nafar buyurtmachi, 2 nafar huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari, dezinfeksiyalovchilar va umumiy ishchilar xizmat qiladi. Ular karantindagilar uchun kechasi-yu kunduzi xizmatda. Karantindagilarning harorati kuniga ikki marta o'lchanadi va har besh kunda koronavirus testidan o'tkaziladi.

Virus tarqalishining kichik ehtimolini ham bartaraf etish uchun oziq-ovqatlar faqat bir martalik idishlarda beriladi. Har bir xonaning oldida hovli bor, undan toza havodan nafas olish, sport bilan shug'ullanish uchun foydalaniladi. Bu yerda ishlaydigan har bir xodim koronavirus infeksiyasini yuqtirish xavfining birlamchi bosqichida turadi. Chunki, har bir daqiqada biz ma'lum ma'noda karantindagi odamlar bilan aloqada bo'lamiz, ularning ayrimlarida afsuski, koronavirus aniqlanmoqda.

Vazifamiz o'z burchimizda qat'iy turib, odamlarga yaqindan yordam berish, ularga g'amxo'rlik ko'rsatishdir. Eng muhimi, shifokor ehtiyotkor bo'lishi va qo'rqmasligi lozim, — deydi N. G'afforov.

* * *

Karantin zonasida Respublika shtab-kvartirasi xonasiga borganimizda biz shtab boshlig'i, Sog'liqni saqlash vazirligi bosh mutaxassisi Kamolxo'ja Eshnazarov bilan uchrashdik. Suhbatimiz karantin zonasida yaratilgan sharoitlar va ko'rilgan chora-tadbirlar haqida bo'ldi.

 — Koronavirus pandemiyasi manaman degan davlatlarning ham qo'l-oyog'ini bog'lab qo'ydi. Oldinga intilish uchun ortga qarashga majbur bo'lishmoqda. Mamlakat  rahbari tomonidan olib borilgan amaliy ishlar natijasida Yuqori Chirchiq karantin zonasi barpo etildi. Zonaning imkoniyatlari, bizdagi sharoitlarning afzalliklari haqida gapirib bersangiz?

— Hukumatimizning sa'y-harakati bilan koronavirus pandemiyasiga qarshi keng ko'lamli ishlar amalga  oshirilmoqda. Dunyo davlatlari kasallikni davolashda vaksina yaratish ishlarini boshlaganda, bizning davlat o'zgacha yo'l tutdi, ya'ni kasallikning oldini olish choralarini ko'rdi. Men buni bolani ona qornidayoq tarbiyalash yaxshi natija berishiga o'xshataman. Karantin hududi tashkil qilinishi oqilona ish bo'ldi. Deylik, Buyuk Britaniya hukumati endi xorijdan olib kelinadigan fuqarolarini 14 kunlik karantinda saqlash haqida qaror chiqardi. Bizning davlatimiz ilk bor kasallik aniqlangan kundayoq bu ishni boshlagan edi.

— Ayting-chi, nega aynan Yuqori Chirchiq karantin zonasi barpo etish uchun tanlandi?

 — Yurtboshimiz barcha ko'rilayotgan chora-tadbirlarga bosh-qosh bo'lmoqda. Karantin zonasidagilar, avvalo, o'zlarida kasallik bor-yo'qligini aniqlab olish barobarida havosi toza bo'lgan hududda yashaydi. Tog'ning yon-bag'rida, adirlikda joylashgan karantin zonasi, guvohi bo'lganingizdek, havosi toza va so'lim. Bunday havodan nafas olgan har qanday bemor ham, albatta shifo topadi.

Bundan tashqari, eng rivojlangan Yevropa  davlatlari ham vaqtida kasallikka yetarlicha baho berishmaganligi oqibatida qiyin ahvolga tushib qolishgani ma'lum. Ularda maxsus zonalar qurilmaganidan mavjud stadionlar, mehmonxonalar, bosh maydonlar kasalxonaga aylantirildi. Hatto ko'pchilik qudratli deb biladigan Amerika Qo'shma Shtatlari ham kasallikka chalingan bemorlarni shu kungacha faoliyat yuritib kelayotgan shifoxonalarga sig'dirolmay qoldi. Alaloqibat, barcha davlatlar karantin zonalari barpo etishga majbur bo'lmoqda.

Davlatimizning karantin zonasini qurishdan asosiy maqsadi  ham koronavirus pandemiyasining oldini olish, mamlakat miqyosida keng tarqab ketmasligi choralarini ko'rishdan iboratdir.

— Bizga ma'lumki, xorijdan kelgan tibbiyot xodimlari ham bu hududda bo'lishgan edi?

— Xitoy   xalq respublikasidan kelgan tibbiyot vakillari karantin hududida bo'lishdi va aholi uchun yaratilgan imkoniyatlarni yuqori baholashdi. Hatto Xitoyda ham bunday sharoit yaratilmaganini tan olishdi.

Hamma sharoit yetarli. Ayni payt­­da 21 ta blok ishga tushgan. Har bitta blokda 7-9 tagacha qator bor. Hozirda 16 ming aholini sig'dirish imkoniyatiga ega, avvalo, Xudo ko'rsatmasin, lekin ehtiyot shart, agar kasallikning «ikkinchi to'lqini» bizga ham ta'sir etsa, bloklarning sig'imini yanada oshirish, 20 ming nafardan ortiq karantinga olingan aholini joylashtirishga imkon yetarli. Oldindan chora ko'rish maqsadida qurilish ishlari to'xtab qolgani yo'q.

— Bloklardagi xonalar nechta odamga mo'ljallangan?

— Gigiena qoidalariga qat'iy rioya qilish maqsadida hamda karantin davrida ularning yolg'izlanib qolishining oldini olish uchun har bitta xonaga 4 nafar odam joylashtirilgan.

Aholini karantin hududiga joylashtirishdan oldin  laboratoriya tahlillari o'tkaziladi. Kasallik belgilari bo'lmagan insonlargina joylashtiriladi va kimdaki, koronavirus belgilari aniqlansa, darhol alohida izolyatorga olinadi. Kelganiga 14 kun bo'lgan fuqarolarni uyga javob berishdan oldin yana bir bor tahlillardan o'tkazamiz. Turli vaziyatlar bo'lishi ehtimolini hisobga olgan holda karantin hududida kechayu­-kunduz “Tez yordam” tibbiy mashinasi shay turadi.

Karantinda saqlanayotganlar orasida koronavirus aniqlansa, o'sha zahoti maxsus shifoxonalarga yetkaziladi. Bugun bu yerda shifokorlardan tashqari, Milliy gvardiya, Ichki ishlar, DXX, Transport vazirliklarining hamda  Toshkent shahar hoki­miyati tomonidan  biriktirilgan ko'p­lab yurtdoshlarimiz tunni kunga ulab xizmat qilmoqda.

— Ayni paytda qancha odam karantinda saqlanmoqda?

— Ushbu hududda  (22 may kungi ma'lumot) 12 ming 314 nafar fuqaro bor, shuningdek, Turkiya davlatidan camolyotda charter reys bilan olib kelingan fuqarolarimizni tekshiruvdan o'tkazib, joylashtirish ishlari amalga oshirilmoqda. Bu raqamlar har kuni o'zgaradi. Bir daqiqa bo'lsa ham ish faoliyati to'xtamaydi. Ularning sog'ligiga, tinchligiga, xavfsizligiga javobgar  tibbiyot xodimlari doimo sergak, tibbiy dori-darmonlar bilan qurollangan holatda shay turishadi.

Yana shuni ta'kidlashni istardikki, bizning davlatimiz karantinda vaqtinchalik nazoratdagi insonlarning ikki hafta davomida saqlanishi, yeb-ichishi, tibbiy xizmatlar  ko'rsatish, hamda koronavirusga chalingan bemorlarni bepul davolamoqda. O'zingizga ma'lum, juda ko'p davlatlarda davolash ishlari pullik, sug'urta qilinganlar davolanish uchun belgilangan summaning yarim bahosini to'lashsa, sug'urta qilinmaganlar yuz foiz pulini to'lab, so'ng muolaja qilinmoqda.

Aytish kerak, karantin zonasini fuqarolarimiz ilk bor ko'rib, bilib turishibdi. Ko'nikishi biroz qiyin kechayotgani rost, ammo yaratilgan shart-sharoitlar bilan tanishgach, Prezidentimizga rahmat aytishmoqda.

Odamlar avtobusdan tushirilishi bilan  shifokorlar darhol o'z vazifalarini bajarish uchun ularga yuzlanadi. Ular orasida, albatta, allaqachon virus yuqtirganlari ham bo'ladi. Garchi himoya vositalarida bo'lsa ham, bemor bilan to'g'ridan-to'g'ri muloqotga kirishish oson emas. Shifokorlar ham tirik jon. Bugungi faoliya­tim davomida shu narsaga guvoh bo'ldimki, shifokorlarimiz fidoyi, o'z kasbini sevish bilan birgalikda, jasoratli insonlar ekanligini amalda namoyish etishdi. Prezidentimiz ham o'z nutqida soha xodimlarini: “Bugungi kun qahramonlari”, deya ta'riflaganining o'ziyoq kasbimizga bo'lgan chuqur hurmat belgisidir.

— Yuqorida aytilganidek, mamlakatimizda virusga chalingan ilk bemor aniqlangan kundanoq uning oldini olish choralari ko'rilgandi. Barchani hushyor bo'lishga chaqirildi. Siz Sog'liqni saqlash vazirligi bosh bosh­qarmasi boshlig'i sifatida, ayting-chi, bunga tibbiyot xodimlarining munosabati qanday bo'lgandi?

— Koronavirus pandemiyasi aniqlangandanoq, Prezidentimiz topshirig'i bilan ushbu kasallikning oldini olish va har qanday holatga tayyor turish maqsadida o'ta muhim farmon va qarorlar imzolandi. Hamma ishlar bosqichma-bosqich bajarildi. Birinchi navbatda, kasallik aholi orasida keng yoyilib ketishining oldi olindi.

Bugun shifokorlarimiz nafaqat huquq va majburiyatlari yuzasidan, balki insoniylik fazilatlaridan kelib chiqib ham mehnat qilmoqda. Har bir kasb egasining vatanga bo'lgan muhabbati sinovli kunlarda bilinadi, albatta. Shifokorlarimizning aksariyati “borib ishlashga majbursan” degan so'zni kutib o'tirgani yo'q. O'z  tashabbusi bilan ishlash istagini bildirishgan.

* * *

Albatta, biz jurnalistlarga xos “kasallik” shuki, qaysi joyga bormaylik, ko'proq ma'lumot olishni, odamlar bilan yanada ko'proq suhbatlashishni istaymiz. Mavzuning, masalaning ichiga chuqurroq kirishni xohlaymiz. Shu bois, biz ham karantin zonasidagi, ayniqsa, uzoq yurtlardan charter reyslari orqali olib kelingan yurtdoshlar bilan garchi bu xavfli ekanligini bilsak-da, suhbatlashishni istadik.

Ammo … karantin zonasi rahba­riyati bunga ruxsat berishmadi. Qat'iy tartib, intizom shuni taqozo etishini bildirishdi.

— Biz siz jurnalistlar sog'lig'ini xatarga qo'yishni istamaymiz, de­yishdi hazil-chin tarzda. Chin dildan tashakkur bildirdik ularga!

Biz bezovtalik, xavf-xatar maskanidan chiqar ekanmiz, bu yerdagi har bir yurtdoshimiz xatar o'chog'idan oilasi quchog'iga eson-omon qaytishini astoydil tiladik. Chunonchi, har birimiz, yaxshi niyatlar bilan dunyoda yashab yuribmiz. Ertani har birimiz sog'inib va sevinib kutishga haqlimiz. Zero, inson degan matlabni oqlab yashash uchun biz sog'lom va omon bo'lishimiz shart.

Yusuf Jo'rayev,

Feruza Rahimova,

«Hurriyat» muxbirlari.

Javob qoldiring

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

18 + three =