Yoxud quvonch va qayg‘u, shodlik va g‘amning chegarasi bormi?

Onore de Balzak “Hayot — komediya” desa, Xeminguey “Hayot — tragediya, chunki oqibati ma’lum”, deydi. Demak, hayot tragokomediya, ya’ni quvonch va qayg‘u, qahqaha va hasrat, musibatu mamnunlik, mahzunligu maynavozchilikdan iborat ekan. Biroq hayot voqea-hodisalarga, urf-odatlarga kimning qanday munosabatda bo‘lishiga bog‘liq. Birov uchun fojeali narsa boshqa birovga kulgili bo‘lishi mumkin. Masalan, bizda ota-onani sensirab gapirish erish tuyuladi. Ayrim xalqlar uchun buning hech qanaqa fojeaviy jihati yo‘q ekan. Ba’zi elatlarda esa o‘z xotiniga sizlab murojaat qilgan odamning ustidan kulisharkan.

Azim Samarqand o‘zining 2750 yilligini yanada yosharib, maftunkor go‘zallik kasb etgan holda kutib oladi. Bunday deyishga to‘la asos bor. Chunki yubiley munosabati bilan qadimiy shaharda 87 ta katta va 200ga yaqin kichik qurilish inshootlari ishga tushiriladi.

Kuni kecha shahar hokimligida yubileyga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish masalalari muhokama qilingan yig‘ilishda yuqoridagi raqamlar tilga olindi. Shahar hokimi So‘hrob Rafiqov yubiley komissiyasi a’zolarini ushbu ob’ektlar bilan tanishtirib, amalga oshirilishi lozim bo‘lgan ishlar ko‘lami qanchalik kengligiga ular diqqatini jalb etdi.

Milliy matbuot markazida O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi, Fuqarolik jamiyatini o‘rganish instituti, O‘zbekiston mustaqil ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi va “Jamiyat” ijtimoiy-siyosiy gazetasi tahririyati hamkorligida “O‘zbekiston ommaviy axborot vositalarining konstitutsiyaviy huquqi kafolatlari” mavzusida davra suhbati va “Jamiyat” gazetasining taqdimot marosimi bo‘lib o‘tdi.

Seminar nima berdi? Bizningcha, bu eng muhim masala.

Balki asl maqsad mintaqada istiqomat qilayotgan aholi nazdida go‘zal turmush kechirish hissini uyg‘otib, daryolarda yangi gidroinshootlar qurib olishdir?

Biroq mintaqada istiqomat qilib kelayotgan 45 milliondan ortiq aholining turmush tarzi bevosita mazkur daryolar suviga bog‘liq va
daryolar o‘zaniga kiritiladigan har qanday o‘zgartirish kutilmagan oqibatlarga sabab bo‘ladi.

“Hurriyat” gazetasining 2006 yil 1 noyabr sonida bosilgan “Plagiator” maqolasini o‘qib ta’sirlandim. Shu tubanlikka yetib bordikmi? Shoiru yozuvchilikka da’vo qiladigan yoshlarimiz ko‘p. Ularning yozganlarini ba’zan o‘qib qolamiz. Mayli, bunga chidasa bo‘lar, lekin
F. Abdullaevning bu qilgan ishi yozuvchi va tarjimonga hurmatsizlik, bepisandlik, beadablik bo‘lishi bilan bir qatorda g‘irt o‘g‘irlik-ku.

Dunyo mamlakatlarida jamiyatning eng kenja a’zolari —  bolalar huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlar ancha faol ishlashini kuzatish mumkin. Mamlakatimizda ham bolalar muammolari bilan shug‘ullanuvchi ko‘plab tashkilotlar mavjud. Ulardan O‘zbekiston Bolalar jamg‘armasi bu borada katta tajribaga ega.

Izlagan imkon topadi, deyishadi. Yaxshi maqol. Lekin qobiliyat bo‘la turib imkoni yo‘qlar qancha oramizda. Bu dunyoda hamma iste’dodli, hamma qobiliyatli. Biroq taqdir kimlargadir o‘zini namoyon qilishga imkon beradi. Kimdir esa undan benasib qoladi. Markazni ochishdan avval mahallada uyma-uy yurib ayollarimiz orasida yozma so‘rovnoma o‘tkazganman: “Kim nimani istaydi?” degandek. Keyin g‘alvirni suvdan ko‘targanday hamma narsa ayon bo‘lib qoldi. Shulardan kelib chiqib markazning maqsad va vazifalarini, rejalarini tuzib oldik.

«Kamolot» unga yechim topa olyaptimi?

Yoshlar masalasi mustaqilligimizning ilk kunlaridan boshlab, siyosatimizning eng ustuvor vazifalaridan biri sanaladi. Yoshlarning oldida turgan muammolarni yechish, ularning madaniy saviyasini, huquqiy savodxonligini oshirishga qaratilgan ommaviy tadbirlarni uyushtirish maqsadida, 2001 yil 30 mayda “Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati o‘z ishini boshlagan edi. Qariyb besh yil mobaynida ijtimoiy harakat ko‘plab ishlarni amalga oshirdi. Lekin oxirgi paytlarda “Kamolot”ning faoliyatidan qoniqmayotganlar soni kundan kunga ko‘pa­yib boryapti. Bunga asos qilib ko‘plab sabablarni keltirishimiz mumkin.

U demokratik jamiyat taraqqiyotida qanday o‘rin tutadi?

O‘zbekiston Nodavlat notijorat tashkilotlari Milliy assotsiatsiyasi tuzilganiga hali ko‘p vaqt bo‘lgani yo‘q. Lekin ana shu oz fursat ichida Milliy  assotsiatsiya mamlakatimizdagi yuzlab NNTlarining boshini qovushtirdi, ularga moddiy va ma’naviy ko‘mak ko‘rsatdi. Bugun assotsiatsiyaning qisqa tarixiga nazar solganda, demokratik jamiyatning muhim tarkibiy bo‘g‘ini bo‘lgan “uchinchi sektor”ni rivojlantirish borasida ko‘zga ko‘rinarli ijobiy ishlar amalga oshirilganiga guvoh bo‘lish mumkin.  

“Toshkent shahar tadbirkor ayollar va ishbilarmonlar jamoat birlashmasi” — bu nodavlat notijorat tashkilotining faoliyati bilan tanishish maqsadida ofisiga borganimizda biznes seminari o‘tkazilayotgan ekan. Seminar ishtirokchilarining gaplaridan ma’lum bo‘ldiki, bu galgi tadbir ishbilarmonlarga imtiyozli kreditlar ajratish va shunga oid muammolarga bag‘ishlangan. “Mikrokreditbank” departamenti, Respublika markaziy banki Toshkent shahar bosh boshqarmasi, Aktsiyadorlik tijorat “Ipoteka” bankining mehnat filiali rahbarlari va mutasaddi xodimlari bergan tegishli ma’lumot va maslahatlar seminar qatnashchilarini befarq qoldirmadi. Bir qarashda shunchaki rasmiyatchilik uchun o‘tkazilayotganday tuyulgan seminar qizg‘in tus oldi. Shu narsa ayon bo‘ldiki, aynan mazkur mavzu yuzasidan tadbirkor ayollarni qiynayotgan muammolar hali talaygina ekan.

Shu yurtda ulg‘ayib, barcha imkoniyatlardan bahramand bo‘lib, erishgan moddiy va ma’naviy yutuqlarini, kamolot, balog‘ot va go‘zallikni   G‘arbga, okean ortiga yoki  issiq o‘lkalarga (masalan Dubay bozorlariga)  olib ketishni orzu qilmay, o‘zi va farzandlari hayotini shu yurt, shu el taqdiri bilan bog‘lagan insonlarga eng yaqin kishilarimiz qatorida ehtirom ko‘rsatmog‘imiz yuksak ong va madaniyat sohiblari sifatidagi fuqarolik burchimizdir.

Avvalo ko‘nglimda kechayotgan og‘riqli savollarni mushtariylar hukmiga havola etmoqchiman:

Bugungi kunda mafkuraviy tahdidlarning avj olayotganligi ayrim davlatlarning tinchlik va osoyishtalik qadriga yetmay, u yoki bu joyda qing‘ir yo‘llar bilan janjal chiqarishga urinayotganliklari, yolg‘on va bo‘hton xabarlar tarqatish orqali odamlar ongiyu qalbiga buzg‘unchi g‘oyalarni singdirishga intilayotganliklari, urush va axloqsizlikni zo‘r berib targ‘ib qilayotganliklari, hatto o‘zaro manfaatli hamkorlik masalalarida uyalmay-netmay jizzakilikka borayotganliklari, hech bo‘lmasa sokin oqayotgan daryo suvini loyqalatish uchun olis-olisdan tosh otish payida ekanliklarining asl maqsadi nimalardan iboratligini tasavvur qilish qiyin bo‘lmasa kerak.