KO‘Z-KO‘ZGA TUSHGANDA...

Matbuot xodimlarining gazetxonlar bilan yuzma-yuz muloqoti ikki taraf uchun ham foydali

Matbuot – jamiyat ko‘zgusi, axborotni ommaga yetkazuvchi vosita. Bugungi shiddatkor zamonda uning hayotimizdagi o‘rni, ta’siri katta. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining mislsiz taraqqiyoti, internet tarmog‘i va mobil aloqa vositalari imkoniyatining aql bovar qilmas darajada kengayib borishi insoniyatni shoshirib qo‘ymoqda. Axborot maydonidagi raqobatda matbuot o‘z mavqeini qanday saqlab qolishi kerak?
Nazarimizda, har qanday nashr birinchi galda o‘z o‘quvchilari bilan yuzma-yuz muloqotni yo‘lga qo‘yishi talab etiladi. Telefon, xat-xabar, faks yoki elektron pochta orqali virtual aloqalarda cheklanib qolmasdan, joylarda jonli uchrashuvlar tashkil etib, dildan suhbatlar uyushtirish lozim. Axir, aytishadiku, mehr – ko‘zda deb. Bir paytlar ommaviy bo‘lgan bu an’ana keyingi paytlarda negadir unutilib borayotganday...

Read more...

IFODALASH SAN’ATI

 

Vaqt va Biz... 
Soniyalar va daqiqalar, kunlaru oylar, asrlar bilan o‘lchanadigan million yillarga teng vaqt orasida insoniyat ibtidoiylikdan sizu biz guvohi bo‘lib turgan davrga yetib keldi. Kechagina ertaklarda tasvirlangan aql bovar qilmas voqeliklar bugun ko‘z o‘ngimizda ro‘y bermoqda. Bularning barchasi, albatta inson tafakkuri mahsulidir.
adiiyatni olaylik. U dastlab og‘zaki shaklda, tog‘-toshlarga naqshlangan tasvirlarda namoyon bo‘ldi. Vaqt o‘tib, tosh o‘rniga hayvon terisi, papirus yoki daraxt po‘stlog‘idan foydalanildi. Ijod mahsullari kitobat qilina boshlangach, qo‘lyozma va toshbosma asarlar yuzaga keldi. Borib-borib bunday izlanishlar natijasida bosmaxonalar – tipografiyalar paydo bo‘ldi.
Bugun barchamiz sevib o‘qiydigan gazeta va jurnallar, umuman, matbuot tarixi aynan o‘sha davrlarga (balki undan ham oldinroqqa) borib taqaladi.
Gazeta – bu davriy bosma nashr. Uning vazifasi mushtariylarni olamda yuz berayotgan o‘zgarishlar, iqtisodiyot, madaniyat va sport, kundalik yangiliklardan xabardor qilishdir. Ular talabga va o‘z vazifasiga ko‘ra turli hajmda, kunlik va haftalik ko‘rinishda chop etiladi.
Gazetaning insoniyat hayotiga kirib kelishi XVI asrga borib taqaladi. O‘shanda Venetsiyada yirik savdo markazi faoliyat ko‘rsatgan. Burjuaziya hukmronlari, xorij savdogarlari, kema darg‘alari ushbu markaz savdogarlaridan ko‘plab mahsulotlar xarid qilib, ayirbosh qilganlar. Shu sababdan ular bu yerdagi narx-navo, kema qatnovlari hamda siyosiy hayot bilan doimo qiziqib turgan. Mazkur markazda bunday qiziqishlarni ta’minlash maqsadida “yangilik yozuvchilar” tsexi tashkil etiladi. Ushbu tsex savdo markazi hayotida yuz berayotgan yangiliklardan iborat qo‘lyozma xabarnomalar tayyorlash va ularni tarqatish bilan shug‘ullanadi. Xabarnoma qog‘ozlari o‘sha davrning arzimagan chaqa-tangasi narxida sotiladi. Bu tanga “gadzetta” deb yuritilgan. Xullas, gazetalar shu zayl hayot oralay boshladi...
O‘z davridagi dastlabki gazetalar sahifalari illyustratsiyasiz, faqatgina xabarnomalar bilan to‘la bo‘lardi. Keyinchalik sahifalarda musavvirlarning turli mazmun va ko‘rinishdagi grafik chizma rasmlari aks etdi. Illyustratsiyalarga boy gazetalarning o‘quvchisi ko‘paydi.
“Illyustratsiya” lotincha so‘z bo‘lib, yuz bergan yoki yuz berayotgan voqelikni tasvirlash, aks ettirish, ifoda etmoq degan mazmunni anglatadi.
Jurnalistik nuqtai nazardan ta’riflaganda, maqolani rang-tasvir va grafika, suratlar yordamida to‘ldirish, aniqrog‘i, mazmunni boyitish, mushtariyga mavzuning mohiyati haqida to‘liqroq tasavvur berish, ma’lum ma’noda izohlash tushuniladi.
Illyustratsiya rivojida, ayniqsa fotografiyaning kashf etilishi katta voqelik bo‘ldi. Bundan taxminan 130 yil avval bosma kitoblarda fotografiyadan foydalanish yo‘lga qo‘yildi. Bunda zamonaviy tsinkografiya usuli qo‘llanildi. Albatta, kitoblarda fotografiyadan foydalanish gazeta va jurnallarga nisbatan avvalroq kirib kelgan edi.
Jahon ommaviy axborot vositalari hayotida illyustratsiyadan mavjud bo‘lgan har bir gazeta va jurnalning amaldagi vazifa-maqsadiga qarab foydalaniladi. Masalan, siyosiy mazmundagilari ko‘proq olamda ro‘y berayotgan siyosiy-ijtimoiy yangiliklar – joylardagi namoyishlar, xalqlar o‘rtasida buzg‘unchilik va vahima keltirib chiqarishni maqsad qilgan oppozitsion kurashlar, jamiyatlararo gij-gijlashlarga hissa qo‘shadigan ko‘rinishlar aks ettirilgan fotosuratlarni o‘z sahifalarida ko‘proq chop etishadi. Ayniqsa, turli shov-shuvlarga asos bo‘ladigan oldi-qochdi mazmundagi fotosuratlarni xushlashadi. Bunday fotosuratli maqolalarni berib borishdan maqsad, o‘sha gazeta-jurnallar egalarining moddiy manfaatdorliklari evazidan kelib chiqadi.
Fotosuratlarning sifati qandayligidan qat’i nazar, o‘quvchi uchun unda aks etgan voqelik ilk tasavvurga o‘tadi. U suratga o‘z nuqtai nazaricha baho beradi va uni boshqalarga ham tezlik bilan yetkazishga urinadi. Bunday shov-shuvli fotosuratlardan, ayniqsa, hozir – internet tarmog‘ida ko‘proq foydalanilayapti. Bitta fotosurat ming-minglab odamlarning ongini zaharlashi yoki chalg‘itishi mumkin.
O‘quvchi gazeta-jurnallar yoki internet saytlarida aks etayotgan fotosuratlarga tez ishonadi. Bunga sabab, ularda “voqelik yuz bermaganida suratkash bu suratni olmagan bo‘lardi” degan tushunchaning hosil bo‘lishidir. Ammo suratchining va uni chop etuvchining asl maqsadi nima ekani bilan deyarli hech kim qiziqmaydi. Matbuot va internet sahifalarida chop etilayotgan xabar va suratni mushtariylar so‘zsiz haqiqat deb tushunadi. Insoniyatni chalg‘itayotgan bunday “jurnalist” yoki “fotojurnalist” nigohida ezgulik tuyg‘usi so‘nib bo‘lgan...
Aslida, chinakam muxbir va fotojurnalist o‘z zimmasida ezgulikka xizmat qilmoq, mamlakati va jahonda yuz berayotgan yutuqlardan ruhlanib ijod qilishi, o‘rni bilan kamchiliklarni tuzatish yo‘llarini aniq-tiniq ifoda etishi lozim.
Ko‘z o‘ngimizda ulkan bunyodkorliklar amalga oshirilmoqda. Mamlakatimiz sarhadlarida yuz berayotgan yangiliklar hadsiz-hisobsiz. Ular haqida, ularning mazmun-mohiyati haqida biz, fotojurnalistlar xalqimizga o‘zimiz tayyorlagan mazmunli fotosuratlarimiz orqali yetkazishimiz kerak. Buni ularning ko‘z o‘ngida yanada yaqin gavdalantirish uchun esa bir-biridan sifatli, rango-rang va mazmundor suratlar tayyorlashga harakat qilishimiz zarur. Har bir tayyorlangan fotosurat o‘sha bunyodkorlikni xalqimiz ongida butun borlig‘i bilan gavdalantira olsagina o‘z vazifamizni ado etgan bo‘lamiz. Aynan fotojurnalistlarning bir xillikdan qochishi, o‘zini o‘zi takrorlab qo‘ymasligi mushtariylarni gazeta o‘qishdan zeriktirmaydi.
Bugun chop etilayotgan aksar gazeta va jurnallarning illyustratsiyasi va dizayni o‘quvchini o‘ziga jalb etuvchi boshlang‘ich omildir. Matbuot illyustratsiyasi o‘z mazmun-mohiyati bilan turli vazifalarni bajaradi. Masalan, ular voqeiy-axborot xarakterida ifoda etilishi, hujjatli shaklda namoyon bo‘lishi, satira va yumorga boy bo‘lishi mumkin. Shunisi bilan ular mushtariy tafakkuriga singadi.
Qayd etish joiz, voqeiy-axborot xarakteridagi va hujjatli voqeliklarni aks ettiradigan fotosuratlar matbuotda ko‘proq foydalaniladi. Bunday fotosuratlar orqali mamlakat hayotida yuz bergan kundalik voqealar, yangiliklar, qurilishi boshlangan va yangi ishga tushirilgan ishlab chiqarish inshootlari, avtomobil va temir yo‘llar, yirik anjumanlaru sport musobaqalari haqida xabardor etiladi. Shuningdek, qishloq xo‘jaligi va sanoat sohalaridagi ishlab chiqarish ilg‘orlarining ish tajribalarini ommalashtirishda ham ushbu xarakterdagi fotoillyustratsiyalarning xizmati beqiyosdir.
Bilim orttirishga xizmat qiladigan fotoillyustratsiyalar asosan ilmiy-tadqiqot ishlarida – qadimshunoslik, kosmonavtika, geodeziya, tibbiyot kabi ko‘plab fan sohalarida foydalaniladi. Masalan, fazogirlar kosmik apparatlar yordamida quyosh sistemasidagi sayyoralar va kometalar yuzasini, okeanologlar esa suv osti o‘simlik va hayvonot dunyosini suratga olib, ular asosida ilmiy-tadqiqot ishlarini davom ettirishadi. Tibbiyot olimlari uchun ham fotoillyustratsiyaning ahamiyati juda kattadir.
Satira va yumorga boy fotoillyustratsiyalar gazeta va jurnal sahifalarini bezash bilan birga o‘quvchi labida yoqimli tabassum zohir etadi. Bunday ko‘rinishdagi suratlarda fotojurnalistning kuzatuvchanlik va ziyraklik qobiliyati bo‘y ko‘rsatadi. Masalan, it mushukni erkalatayotgan ko‘rinish (aslida, it bilan mushuk aslo kelisha olmaydi), tuya jo‘mrakdan oqayotgan suvga lablarini bosgancha huzurlanib chanqog‘ini qondirishi...
Faktlarga asoslangan fotosuratlar doim ham qadrlidir. Voqelikni bo‘rttirib ko‘rsatmaslikka harakat qilish zarur. Haqiqiy go‘zallik tabiiylikdadir.
Mavzu dolzarb bo‘lgani bilan fotosurat mazmunsiz “quruq” chop etilsa, o‘quvchida yaxshi taassurot qoldirmasligi mumkin. Sababi – suratda ma’no va harakatning yo‘qligi. Har bir surat jonli, ma’noli va tushunarli bo‘lishi kerak. Fotoillyustratsiyaning mazmunini o‘quvchi qo‘shimcha tushuntirishsiz anglab yetgandagina u voqelikni jonli va haqiqiy aks ettirgan hisoblanadi. Buning uchun fotojurnalist suratga olayotgan ob’ektning ish faoliyati va maqsad-mohiyatini hijjalab o‘rganmog‘i, gazetxon uchun eng zarur nuqtalarni aks ettirmog‘i shart. Buning uchun undan yuksak salohiyat va tajriba talab etadi. Fotojurnalist oldiniga shunchaki surat olgan bo‘lsa, endilikda kompozitsiya va syujetni to‘liq ifodalashga harakat qiladi. Ob‘ektning ikkinchi darajali qismlarini chetga qoldiradi. Olayotgan suratni iloji boricha fikran ko‘z o‘ngida gavdalantiradi. Shu tariqa jonli, ma’noli va sifatli surat yuzaga keladi.

Shomurat ShARAPOV,
“Xalq so‘zi” va  “Narodnoe slovo” gazetalari fotomuxbiri

IJODIY IZLANISHGA UNDAYOTGAN TANLOV

 

“Oltin qalam” X Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov g‘olib va sovrindorlari taqdirlandi

Prezidentimiz Islom Karimov rahnamoligida ommaviy axborot vositalarini rivojlantirish borasidagi e’tibor va g‘amxo‘r­lik soha xodimlarini yangi ijodiy marralar sari ilhomlantirmoqda.

“Turkiston” saroyida 1 may kuni “Oltin qalam” X Milliy mukofotining g‘olib va sovrindorlarini taqdirlashga bag‘ishlangan tantanali tadbir bo‘lib o‘tdi.

3 may — Jahon matbuoti erkinligi kuniga bag‘ishlab o‘tkazilgan ushbu tadbirda senatorlar, deputatlar, turli vazirlik va idoralar, ijodiy va jamoat tashkilotlari vakillari, ommaviy axborot vositalari xodimlari, oliy o‘quv yurtlarining jurnalistika fakulteti professor-o‘qituvchilari, talaba-yoshlar ishtirok etdi. 

O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi raisi I.Halimbekov va boshqalar Prezidentimiz Islom Karimov rahnamoligida demokratik jarayonlarni chuqurlashtirish, aholining mamlakatimiz ijtimoiy-siyosiy hayotidagi faolligini yanada kuchaytirishning muhim vositasi sifatida  milliy jurnalistikani izchil isloh etish, fuqarolarning axborot sohasidagi konstitutsiyaviy huquqlarini to‘la ta’minlashga ustuvor ahamiyat qaratilayotganini ta’kidladi.

Davlatimiz rahbari tomonidan ilgari surilgan Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontseptsiyasi ommaviy axborot vositalari faoliyatiga oid milliy qonunchilikni davr talabiga mos ravishda takomillashtirish, media tuzilmalarni jadal rivojlantirish, axborot sohasining samarali faoliyat ko‘rsatishini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

 «Davlat hokimiyati va boshqaruvi organlari faoliyatining ochiqligi to‘g‘risida»gi O‘zbekiston Respublikasi qonunining qabul qilingani  fuqarolarning axborot sohasidagi huquqlarini yanada izchil ta’minlash, davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining qabul qilinayotgan qarorlar sifatini oshirish yuzasidan mas’uliyatini kuchaytirish, ular faoliyati haqida jamoatchilikni keng xabardor etishda yangi imkoniyatlar ochib berdi.

O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi, Mustaqil bosma omma­viy axborot vositalari va axborot agentliklarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, Elektron ommaviy axborot vositalari milliy as­sotsia­tsiyasi tomonidan an’anaviy tarzda o‘tkazilayotgan ko‘rik-tan­lovlar, ijodiy loyihalar jurnalistlarning kasb mahoratini yuksaltirish, tahririyatlarning moddiy-texnik bazasini mustahkamlash, tahliliy yondashuv asosida tayyorlanayotgan rang-barang materiallar ko‘lamini yanada kengaytirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Prezidentimiz tashabbusi bilan ta’sis etilgan “Oltin qalam” Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov sohani yanada rivojlantirishda muhim ahamiyat kasb etmoqda. Tanlovning Jahon matbuoti erkinligi kuniga bag‘ishlangani ham uning nufuzini oshirishda katta ahamiyatga ega. Tanlov O‘zbekiston Jurnalistlari ijodiy uyushmasi hamda Jurnalistlarni qayta tayyorlash markazi tomonidan Nodavlat elektron ommaviy axborot vositalari milliy assotsiatsiyasi, Mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, Milliy teleradiokompaniya, Madaniyat va sport ishlari vazirligi, O‘zbekis­ton Kasaba uyushmalari federatsiyasi kengashi, “Uzreport” axborot agentligi va boshqa tashkilotlar hamkorligida o‘tkazilmoqda.

Tanlovning asosiy maqsadi jurnalistikaning eng ilg‘or yutuqlarini keng ommalashtirish, OAV xodimlarining fuqarolik pozitsiyasini namoyon etishi hamda jurnalistlarda tanqidiy fikrlash, o‘z faoliyatiga yangicha yondashuvni shakllantirishdan iborat. Tanlovda o‘tgan yillar davomida 4 ming nafarga yaqin jurnalist 51 mingdan ortiq ijodiy ishi bilan qatnashdi. Hozirgacha o‘tkazilgan to‘qqizta tanlovda 207 nafar jurnalist “Oltin qalam” Milliy mukofoti sohibi bo‘ldi. 60 nafarga yaqin jurnalist xalqaro tashkilotlarning O‘zbekistondagi vakolatxonalari tomonidan ta’sis etilgan mukofotlar bilan taqdirlandi.

“Oltin qalam” X Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlovda 676 jurnalist  15 mingga yaqin materiali bilan qatnashdi. Ular safida  bosh Milliy mukofot sohibi, televidenie, radio, bosma ommaviy axborot vositalari va internet-jurnalistika yo‘nalishlari bo‘yicha g‘oliblar, shuningdek, “Eng yaxshi  matbuot xizmati” va “Eng yaxshi fotoreportaj uchun” rag‘batlantiruvchi  mukofotlar sohiblari  aniqlandi.  

Tanlov g‘oliblarini mukofotlash hamda uni o‘tkazish bilan bog‘liq sarf-xarajatlar O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi huzuridagi Nodavlat notijorat tashkilotlarini va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi tomonidan moliyalashtirildi.

«Uzreport TV» telekanali «Oltin qalam» X Milliy mukofoti uchun o‘tkazilgan xalqaro tanlovda Bosh mukofotga loyiq deb topildi. Telekanal jamoasi maxsus diplom, “Oltin qalam” ko‘krak nishoni, statuetkasi va mamlakatimizda belgilangan eng kam ish haqining 200 barobari miqdoridagi pul mukofoti bilan taqdirlandi.

— Davlatimiz rahbari tomonidan ko‘rsatilayotgan yuksak e’tibor va g‘amxo‘rlik, mamlakatimizdagi tinch-osoyishta, ijtimoiy barqaror muhit barcha sohalar qatorida milliy jurnalistikani ham jadal rivojlantirishda muhim omil bo‘lmoqda, — deydi «Uzreport TV» telekanali bosh direktori Ravshan Jo‘raev. — Yurtimizda kechayotgan islohotlarning mazmun-mohiyatidan xalqimizni bahramand etish, vatandoshlarimizda yurt taqdiri, uning kelajagi uchun daxldorlik tuyg‘usini kuchaytirish, yosh avlodni buyuk ajdodlarimizga munosib vorislar etib kamolga yetkazish, ularni turli mafkuraviy tahdidlardan ishonch­li himoyalash zimmamizdagi mas’uliyatli vazifadir.

Ijodiy bellashuvning televidenie, radio, matbuot va internet-jurnalistika yo‘nalishlari bo‘yicha g‘oliblariga diplom, «Oltin qalam»  ko‘krak nishoni, statuetkasi hamda pul mukofotlari topshirildi. O‘zbekiston Kasaba uyushmalari federatsiyasi kengashi, Mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, «Istiqbolli avlod» ijtimoiy axborot markazining ham mukofotlari topshirildi.

Tanlovda BMT, YuNYeSKO, Yevropada Xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti, Jahon banki, «Mintaqaviy muloqot» (Sloveniya) kabi xalqaro tashkilotlarning O‘zbekis­tondagi vakolatxonalari ham o‘z mukofotlari bilan ishtirok etdi. Bir guruh jurnalistlar ushbu tashkilotlarning rag‘batlantiruvchi mukofotlari bilan taqdirlandi.

San’at ustalari va ijrochi yoshlarning kontserti namoyish etildi.

Tadbirda O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari E.Bositxonova so‘zga chiqdi.

Nazokat USMONOVA,

O‘zA muxbiri

 

“XXI ASR TEXNOLOGIYALARI” – O‘YLATADI VA O‘RGATADI

 “Bolam, bu matohdan qanday foydalanishni o‘rgatasanmi?”. Smartfon reklamasida yangraydigan ushbu so‘zlar kundalik hayotda ham tez-tez quloqqa chalinadi. Odatda oilada har bir narsani kattalar kichiklarga o‘rgatadi. Kompyuter, telefon kabi zamonaviy texnika vositalaridan foydalanishni esa, aksincha, kichiklardan o‘rganishadi. Ana shu kichiklar – yosh avlodning yangi asr texnologiyalariga qiziqishi ilm-fanga bo‘lgan qiziqishga aylantirilsa, qanday yaxshi!  

Read more...

ELEKTRON TIJORAT SOHASIDA YANGI QADAM

Istiqlol yillarida kichik biznes va xususiy tadbirkorlik mamlakatimizda yetakchi kuchga aylandi. Tadbirkorlik faoliyatini emin-erkin yuritish uchun sun’iy to‘siqlar olib tashlandi. Shu maqsadda samarali tadbirlar amalga oshirildi. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari yordamida savdo va xizmat ko‘rsatish turlarining keng joriy etilishi qulay ishbilarmonlik muhitini shakllantirish bilan bir qatorda biznesni rivojlantirishda ham muhim omil bo‘lmoqda. Bu esa, o‘z navbatida, tadbirkorlar ishlab chiqargan mahsulotlar va ko‘rsatayotgan xizmatlarning jahon bozorida yanada raqobatbardoshligi hamda sifatining oshishiga xizmat qiladi.

O‘zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi qonuni loyihasi (yangi tahrirda) elektron tijoratni rivojlantirish uchun huquqiy, iqtisodiy, tashkiliy va texnik sharoitlar yaratib beradi. Shuningdek, elektron shartnomalarni rasmiylashtirish va ijro etish jarayonlarini yengillashtiradi.

Elektron tijoratni qonunchilik asosida tartibga solish maqsadida 2004 yilda “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi, 2005 yilda “Elektron to‘lovlar to‘g‘risida”gi qonunlar qabul qilingan.

O‘tgan vaqt mobaynida axborot texnologiyalari, iqtisodiy jarayonlar rivojlandi. Elektron tijoratning yangi-yangi imkoniyatlari ochildi. Shuning uchun mazkur sohadagi munosabatlarni tartibga soluvchi me’yoriy-huquqiy hujjatlarni qayta ko‘rib chiqish, yanada takomillashtirish zarurati paydo bo‘ldi. Yangi tahrirdagi “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi qonun loyihasi shu maqsadda ishlab chiqilgan. Ushbu hujjat parlamentda deputatlar, mutaxassislar tomonidan qizg‘in muhokama qilinmoqda, turli fikr-mulohaza va takliflar bildiril­yapti.

Shunga alohida e’tibor qaratish kerakki, elektron tijorat tizimida mablag‘lar tez aylanadi, moliyaviy operatsiyalar qisqa fursatda bajariladi. Bu esa korxona-tashkilotlar, tadbirkorlik sub’ektlari, umuman, mamlakat iqtisodiyotini mustahkamlaydi. Ishchi-xodimlarning moddiy ta’minoti yaxshilanadi, pul mablag‘lari aylanishining tezlashuvi esa aholi ish haqi, pensiya va boshqa ijtimoiy to‘lovlarni o‘z vaqtida to‘lanishiga imkon beradi. Bir so‘z bilan aytganda, elektron tijorat rivoji naqd pulsiz hisob-kitoblar, to‘lov tizimi samaradorligini ta’minlaydi. Bundan aholi katta naf ko‘radi, albatta.

Qonun loyihasida elektron tijorat istiqboli bilan birga, axborot sohasini rivojlantirish ham e’tiborga olingan. Jumladan, unda telekommunikatsiya tizimi operatorlari, bank elektron tanlov, auktsion va yarmarkalar tashkil etish bilan shug‘ullanuvchi yuridik shaxslar istiqboliga oid normalar o‘z aksini topmoqda. Qonunning yangi tahriri, birinchi navbatda, elektron shartnomalarni tuzish mexanizmlarini soddalashtirishga qaratilgan. Uning qabul qilinishi qo‘shimcha mablag‘lar sarf etilishiga, davlat daromadlari xarajatlarining ortib ketishiga olib kelmaydi.

Ushbu qonun loyihasi mamlakatimizni  ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga, iste’molchilar bilan ishlab chiqaruvchilar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni yangi bosqichga olib chiqishga, xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar xususan, kichik biznes va tadbirkorlik sub’ektlari faoliyatida elektron tijorat imkoniyatlaridan samarali foydalanish, ularning raqobatbardoshligini oshirish va yuqori iqtisodiy natijalarga erishishda mustahkam asos bo‘ladi.

Qonun loyihasi qabul qilinganidan so‘ng, elektron tijoratda bitimlarni tuzish, ijro etish, hisobini yuritish va nazorat qilish ishlari soddalashtiriladi. Jumladan, shaxsiy imzoning muqobil turlarini qo‘llash, elektron tijoratda tuziladigan bitimlar bo‘yicha elektron hujjatlar va boshqa axborotlarni saqlash, muomalada bo‘lish qoidalari, bitimlarni ijro etishda hisob varaq-fakturalar, yuk xatlari, dalolatnomalarga doir elek­tron hujjatlarni rasmiylashtirish mexanizmlari bo‘yicha me’yoriy hujjatlar ishlab chiqilishi, shuningdek, ayrim qonunosti hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilishi ko‘zda tutilgan.

Xalqaro amaliyotga mos ravishda ishlab chiqilgan qonun loyihasi elektron tijoratning asosiy yo‘nalishlarini huquqiy tartibga soluvchi barcha sohalarni qamrab olgan. Unda elektron tijorat sohasida davlat siyosati, mahsulot savdosi va xizmat ko‘rsatish bilan shug‘ullanuvchilarning ichki korporativ munosabatlari, ularning iste’molchilar va hamkorlar bilan o‘zaro aloqalari o‘z aksini topgan.

Mazkur qonunning qabul qilinishi hamda respublikada elektron tijoratni yanada keng joriy etilishi quyidagilarga imkon yaratadi:

— savdo operatsiyalarini amalga oshirish bo‘yicha xarajatlar (tranzaktsion xarajatlar)ning kamayishiga, elek­tron tijorat sub’ektlarining bir-biridan geografik uzoqligi bilan bog‘liq muammolar hal etilishiga;

— sotuvchilar va xaridorlar o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri tezkor ravishda shartnomaviy munosabatlarni o‘rnatish uchun sharoit yaratishga, shu jumladan, bozorda yangi ishtirokchilarning paydo bo‘lishiga (bunday sharoitda kichik biznes sub’ektlari xalqaro bozorda ham samarali raqobat qilishlari mumkin);

— axborot tarmoqlari vositasida elektron savdo qilishda operatsiyalarning shaffofligi oshishiga, bu esa sotuvchilar va xaridorlarga qisqa fursatda narxlar, sifat va tovarni yetkazib berish bilan bog‘liq har xil raqobatchilar taklif etgan ma’lumotlarni olish imkonini beradi;

— elektron tijoratda  bitimni ijro etish mexanizmlarini takomillashtirish va tartib-taomillarini soddalashtirish hamda tuzilgan bitimlar doirasida sotib olinadigan tovar mahsulotlari haqini yetkazib berilgan manzilda to‘lash imkoniyatlarini beradi;

— elektron tijoratda eksport-importga qaratilgan bitimlar tuzilishini nazorat qilish va hisobini yuritish mexanizmlarini takomillashtirish va tartib-taomillarini soddalashtirish orqali xal­qaro bitimlarni tuzishda elektron kontent va tovarlarni bojxonada rasmiylashtirish tartiblarini soddalashtirish;

— elektron tijorat hajmini oshirish maqsadida ushbu sohadagi tadbirkorlik faoliyati uchun soliq yuklarini kamaytirish orqali davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashni kuchaytirish.

O‘tgan vaqt mobaynida Oliy Majlis Qonunchilik palatasining Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari masalalari qo‘mitasi huzurida tuzilgan ishchi guruhi tomonidan mazkur qonun loyihasini takomillashtirish       maqsadida o‘ndan ortiq yig‘ilishlar o‘tkazildi. Ularda vazirlik va idoralardan kelib tushgan taklif va mulohazalar o‘rganildi. Qonun loyihasini Qonunchilik palatasiga ikkinchi o‘qishga tayyorlash uchun “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni va qonunchilik texnikasi talablariga muvofiqlashtirib borildi.

Qonun loyihasi jahonning bir qator mamlakatlari qonunchiligi bilan  qiyoslangan holda ishlab chiqilib, elektron tijorat faoliyatini huquqiy tartibga soluvchi barcha yo‘nalishlarni qamrab olgan.

Yangi tahrirdagi qonun Tadbirkorlar va ishbilarmonlar harakati — O‘zbekiston Liberal-demokratik partiyasining bozor islohotlarini chuqurlashtirish, iqtisodiyotni liberallashtirish borasidagi dasturiy maqsadlarida aks ettirilgan ustuvor vazifalarga hamohangdir. Uning qabul qilinishi saylovoldi platformamizdagi vazifalarning bosqichma-bosqich hayotga tatbiq etilishidagi amaliy ishlarimizdan biri bo‘ladi.                                                                           

 

Bekzod ORTIQOV,

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati,

Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari masalalari qo‘mitasi a’zosi,

O‘zLiDeP fraktsiyasi a’zosi

KARVON KO‘P, RIZQI BO‘LAK...

Matbuotni jamiyat va davr ko‘zgusi deyishadi. Darhaqiqat, o‘z fikr-mulohazalarimizni erkin ifoda etadigan minbar aynan ommaviy axborot vositalaridir. Bugun yurtimizda ming­lab OAV faoliyat ko‘rsatmoqda. Xususan, viloyatimizda ham ular safi kengaymoqda. “Karvon ko‘p, rizqi bo‘lak” deganlaridek, bugun axborot asrida tashkil topayotgan har bitta ommaviy axborot vositasining o‘z o‘rni, o‘z ovozi bor. Ularning har biri o‘ziga xos uslubda keng ommani zarur axborotlar bilan ta’minlamoqda. Bu borada mahalliy nashrlar faoliyatini alohida ta’kidlab o‘tish joizdir.

Read more...

HUQUQ VA BURCH UYG‘UNLASHGANDA...

“O‘z burchini bajarishdan mamnun odamgina erkin yashaydi”, - degan edi Sitseron. Burch bilan huquq bir-biriga chambarchas bog‘liq bo‘lib, ularni ayro tasavvur etish qiyin. Chunki huquqini yaxshi bilgan odam burchini ham ado eta oladi. Shu orqali hayotda o‘z o‘rnini topadi, jamiyat uchun xizmat qiladi.

Huquqiy madaniyat rivoji har qanday muammo yechimining asosiy mezonidir. Jamiyatda huquqiy ong, huquqiy madaniyatni yuksaltirish va qonuniylikni mus­tahkamlashga yo‘naltirilgan targ‘ibotga alohida e'tibor qaratilayotganining asosiy sababi ham shunda.

Read more...

TOSHKENT TELEKANALI: QIYOFA VA MAZMUN

O‘zbekiston milliy teleradiokompaniyasi, umuman, televideniyemiz taraqqiyotning ajralmas bir bo‘lagi sifatida istiqlol yillarida jadal rivojlandi, rivojlanmoqda. O‘zbekistonda televideniye ish boshlaganida birgina kanal bo‘lgan bo‘lsa, bugunga kelib o‘ndan ortiq kanal faoliyat ko‘rsatmoqda. Kompaniya zamonaviy texnikalar bilan dunyodagi eng rivojlangan davlatlar televideniyesidan qolishmaydigan darajada jihozlangani ko‘rsatuvlar saviyasida o‘z ifodasini topmoqda. Talantli, izlanuvchan telejurnalistlarning safi ortib, kanallarning ijodiy xodimlari o‘rtasida izlanish, sog‘lom raqobat kuchaydi. Buni teletomoshabin e'tiborini tortadigan, biri ikkinchisini takrorlamaydigan ko‘rsatuvlardan ham bilsa bo‘ladi. Hamma kanallarda yuqori saviyada tayyorlanayotgan ko‘rsatuvlar ko‘p. Ammo biz «Toshkent» telekanalidagi o‘zgarishlar haqida to‘xtalishni maqsad qildik.

Read more...

JURNALIST SIYOSATCHI...MI?

Globallashuv jarayonida mamlakatlar, mintaqa, hudud va xalqaro tashkilotlar manfaatlari doirasi tobora kengayib borayotgan bir paytda axborot olish, undan to‘g‘ri va samarali foydalanish mas'uliyati ham kun sayin ortib bormoqda. Mafkura poligonlarining xurujlari yadro poligonlariga nisbatan tobora kuchayib borayotganini inobatga oladigan bo‘lsak, masalaning naqadar dolzarbligi yanada yaqqolroq namoyon bo‘ladi.

Read more...

BUGUNGI «ZARAFSHON», UNING IZDOSHLARI

Kasb taqozosiga ko‘ra «Zarafshon» - «Samarkandskiy vestnik», viloyat, shahar, ba'zi tuman gazetalarining o‘tgan yil oxirlari, yangi yil boshlaridagi ayrim taxlamalarini ko‘zdan kechirish, materiallar bilan tanishish imkoni tug‘ildi. Kam sonli materiallarni o‘qib nashrlar haqida to‘liq tasavvurga ega bo‘lish, tugal xulosalar chiqarish qiyin, albatta. Lekin muhim tamo­yillarni aniqlash, yetakchi tendensiyalarni tanish mumkin, albatta.

Birinchi tamoyil nashrlar viloyat hayoti ko‘zgusi vazifasini bajarib, jamoatchilik fikrini shakllantirib, omma ongi, shuuriga ta'sir ko‘rsatib kelmoqda. «Zarafshon» gazetasi tahririyati tomonidan nashr etilgan «Samarkand viloyati 2014 yilda» nomli 58 betlik kitobchada bir yilda bo‘lib o‘tgan muhim voqyealar oyma-oy, kunma-kun muntazam qayd etib borilgan. Ushbu ma'lumotnomaga qarab ham vohaning nafasi, tomir urishini anglash, his etish mumkin.

Read more...

INTERNET VIDEOKONTENTI:MUAMMO VA YECHIMLAR

Internet - reallikning ko‘zgudagi aksi, raqamli in'ikosi. U ijtimoiy hayotga yangicha shakl va mazmun bag‘ishladi. Davlat boshqaruvi, ishlab chiqarish, ijod, ta'lim, muloqot singari hodisalar qatorida OAV tizimi ham virtual kenglikdan joy oldi. Ular alohida axborot vositalaridan tarkib topgan ko‘p tarmoqli mexanizm emas, balki tipologik jihatdan qorishiq, uyg‘un mediatuzilmalar sifatida qayta shakllandi. Avval matbuot nashrlaridan boshlangan jarayon keyinchalik radio va televideniyeni ham qamrab oldi.

Ayni vaqtda milliy axborot makonida barcha ommaviy axborot vositalari o‘z veb-saytiga ega bo‘lib, bu resurslardan kontent tarqatishning qo‘shimcha kanali sifatida foydalanmoqda. Shuningdek, faqat veb-kenglikda faoliyat olib boruvchi elektron matbuot nashrlari auditoriyasi ham kengayib bormoqda. Global tarmoq foydalanuvchilariga moslashtirilgan internet-radiokanallar shakllanmoqda. An'anaviy televideniyega muqobil va raqobatchi tuzilma internet-telekanallar OAVning virtual makonga ko‘chish jarayo­nida yakuniy nuqta bo‘lishi kutilmoqda.

Mazkur vaziyatda internet-jurnalistika, veb-dizayn va dasturlash sohalariga ixtisoslashgan yuqori malakali kadrlar taqchilligi sezilayapti. Bu borada asosiy mas'uliyat oliy ta'lim muassasalari zimmasiga tushadi. Shuningdek, jurnalistika ta'limi jarayonida OAV tiplariga ko‘ra ixtisoslashuv bilan bir qatorda virtual makonda ishlab biladigan, universal kadrlarni tayyorlashga ham e'tibor qaratish lozim.

2013 yil may oyida O‘zbekiston hududida internet-foydalanuvchilar soni (mobil Internet foydalanuvchilari bilan birgalikda) 10 milliondan oshdi. Bu mamlakat aholisining 1/3 qismi bo‘lib, ushbu ko‘rsatkich jadal sur'atlarda o‘sib bormoqda. Demak, kelgusida tashkil etilishi kutilayotgan internet-telekanallar mediamahsulotiga qiziquvchi auditoriyani barpo etish borasida muammoga duch kelinmaydi.

Internet-telekanallar faoliyatini yo‘lga qo‘yishda yana bir to‘siq moliyalashtirish bilan bog‘liq. Shu jihatdan on-line telekanalni tashkil etishda dastlab g‘alati vaziyat vujudga kelishi mumkin. Reklama beruvchilar ishonchini qozonish, kapital jalb qilish uchun resursning ko‘p sonli auditoriyasini asos qilib olish eng samarali usuldir. Biroq bu auditoriyani yig‘ish, saytni “aylantirish” uchun, avvalo, mablag‘ kerak. Bunday vaziyatda dastlabki sarmoya qayerdan topiladi? Boshlang‘ich kapitalsiz ham on-line telekanal faoliyatini yo‘lga qo‘yish mumkinmi? Ha, mumkin. Buning uchun mediaresurs kontentini dastlab videoxostinglar orqali tarqatish va shu orqali doimiy auditoriyani qamrab olish maqsadga muvofiqdir.

Uznet miqyosida tele ham­da videotranslyatsiyalar borasidagi muammolardan yana biri www.mtrk.uz saytining milliy professional televizion kontent tarqatish borasida yagona vakillik resursi ekani bilan bog‘liq. Albatta, O‘zMTRK tarkibidagi telekanallarning umumiy manbaga birlashtirilganligi ko‘p jihatdan ijobiy holat. Jumladan, barcha markaziy teleradiokanallar mazmun-mundarijasi bilan yagona veb-saytda tanishish imkoniyati foydalanuvchilar uchun ancha qulay. Bu vaziyatda teledasturlarni on-line rejimida tomosha qilish yoki videoarxiv materiallarini ko‘zdan kechirish uchun turli resurslarga murojaat qilish shart emas. Biroq mazkur vaziyatda teleradiokanallar ijodiy faoliyatiga oid kamchiliklar yaqqol seziladi. Kontent va uslubning o‘xshashligi, raqobat munosabatlari shakllanmagani singari muammolar shular sirasiga kiradi.

Mazkur sharoitda, eng avvalo, veb-sayt “tashrif qog‘ozi”ga aylanib qolmasligi lozim. Buning uchun esa uni virtual kenglik qonuniyatlariga rioya qilgan holda yuritish, ushbu jarayonga professional veb-dizayner, IT-mutaxassislar, internet-jurnalistlarni jalb qilish darkor.

Uznet videokontentida keng tarqalgan yana bir muammo mualliflik huquqi bilan bog‘liq. Bu ayniqsa, videoxosting hamda kollektor saytlarda keng tarqalgan va quyidagi ko‘rinishlari uchraydi:

Âtelevizion efirdan yozib olingan, boshqa veb-resurslardan yuklab olingan veb-videoning joylashtirilishi;

Âsaytga joylashtirilgan videomateriallarga resurs logotipining qo‘yilishi;

Âvideofayllarni yuklab olish imkoniyatining mavjudligi.

Umuman olganda, mualliflik huquqi masalasi internet miqyosida dolzarb muammolardan biri bo‘lib, huqu­qiy jihatdan uning maqbul yechimini topish ko‘pchilikni o‘ylantirmoqda. O‘zbekiston sharoitida global tarmoq, telekommunikatsiyalar taraqqiyoti va faoliyatining prinsiplariga oid qator qonun hujjatlari qabul qilingan, biroq internet-translyatsiyalarning aynan ijodiy aspektlari milliy qonunchilikda e'tibordan chetda qolmoqda. Shunga ko‘ra, internetda taqdim etilgan mualliflik videokontenti O‘zbekiston Respublikasining 2006 yil 20 iyulda qabul qilingan “Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar to‘g‘risida”gi qonunidagi audiovizual asarlarga bag‘ishlangan bandlar or­qali tartibga solinadi. Biroq Qonunning 15-moddasida bunday tipdagi asarlarga berilgan ta'rif veb-videoning barcha jihatlarini qamrab olmagani seziladi:

“Audiovizual asar mualliflari (hammualliflari) quyidagilardan iboratdir:

Âsahnalashtiruvchi rejissyor;

Âssenariy muallifi;

Âmuayyan audiovizual asar uchun maxsus yaratilgan matnli yoki matnsiz musiqa asari;

Âsahnalashtiruvchi operator;

Âsahnalashtiruvchi rassom...”

Bu mezonlar jamoaviy ijodiy faoliyatga asoslangan televizion hamda kinokontentga mos bo‘lib, veb-videoning ayrim ko‘rinishlarinigina qamrab oladi. Videoxostinglarga joylashtiriladigan mualliflik materiallarini huquqiy jihatdan tartibga solish masalasi ochiqligicha qolmoqda. Shuningdek, UTube, Mover hamda MyTube portallaridan video yuklab olish xizmati ham mualliflik huquqi jihatidan muammolidir. Ammo UTube mazkur holatda yuqorida nomi keltirilgan Qonunning 26-moddasini asos qilib, o‘z faoliyatini yuklab olingan materiallarni ta'lim-tarbiya jarayonida ko‘rgazmali vosita sifatida qo‘llash imko­niyati bilan izohlashi mumkin. Shuningdek, MyTubedagi barcha videomateriallarni portal logotipi bilan belgilash mualliflik huquqining ham buzilishi, ham muhofazalanishi sifatida baholanishi ahamiyatlidir. Ya'ni portalni bu o‘rinda ma'lum ma'noda turdosh huquq sub'­yekti sifatida o‘z huquqini himoyalayotgan sanash mumkin. Biroq kontentda mualliflik huqu­qiga zid keluvchi jihatlarning mavjudligi resursni muammoli vaziyatga solib qo‘yadi.

Xullas, Uznet videokontenti qisqa vaqt mobaynida shiddatli tadrijiy taraqqiyot bosqichlarini bosib o‘tib, bugungi kunda unda televizion va videokontent rang-barangligini kuzatish mumkin. YAqin besh yilda mavjud muammolar o‘z yechimini topishi kutilmoqda. Bu borada esa internet audiovizual kontentining huquqiy kafolatlarini yaratish dolzarb ahamiyat kasb etmoqda.

 

Gulnoza NAJMIDDINOVA,

O‘zMU jurnalistika fakulteti o‘qituvchisi

DAXLDORLIK HISSI

Jurnalist - jamiyatda kechayotgan voqyeliklarga xolis munosabatchi, mavzuga yondashuvda o‘z qarashlariga ega shaxs. Uning jamiyatga daxldorligi boshqalarga nisbatan ko‘proq hamdir. Davlatimiz rahbari ta'biri bilan aytganda: “Bugungi kunda siyosat haqida gapirganda - siyosatchi, iqtisodiyot haqida - iqtisodchi bo‘lib fikr yuritishni, ma'naviyat va ma'rifat haqida ma'rifatchi, hayotiy-falsafiy muammolar xususida faylasuf bo‘lib bahsga kirishishni - mana shunday yuksak qobiliyat va mahoratga ega bo‘lishni hayotning o‘zi jurnalistlarimiz oldiga eng muhim vazifa qilib qo‘ymoqda”.

Read more...

IJOD HAM BIR SAODATDIR

Yaqinda jurnalistika sohasida “Oltin qalam” X Milliy mukofoti uchun xalqaro tanlov shartlari matbuotda e'lon qilinganini o‘qib, hayajonlanib ketdim. Ikki yil oldin men ham o‘sha tanlovda qatnashib, g‘oliblar qatoridan joy olarmikanman, deb yurgan edim. Nasib etgan ekan, tanlovning matbuot yo‘nalishida mening ishlarimga ijobiy baho berildi.

O chig‘i, oramizda faqat tanlov uchun yozishga o‘rganib qolgan hamkasblar ham yo‘q emas. O‘zini va kasbini hurmat qilgan jurnalist tanlov uchun deb yoki shunchaki o‘tirib yozolmaydi. Ko‘rganiyu ko‘nglidan kechirganini qog‘ozga to‘kmasa, yuragi yozilmaydi uning. Kasbga mas'uliyatni men shunday tushunaman. Bunda jurnalistning hamrohi - qalam, e'tiqodi - so‘z, vijdoni - haqiqat. Bu qalamga “oltin” maqomning berilishi esa jurnalist uchun katta baxt. Bugun men ana shunday baxtiyor jurnalistlar safida ekanimdan xursandman. “Oltin qalam” milliy mukofoti zimmamizga ulkan mas'uliyat yuklashi bilan birga so‘z aytmoq bilan aytmoqning far­qini ham bildirib o‘tyapti.

Read more...

“OLTIN QALAM” - MUNOSIB RAG‘BAT

Qalam ahli hamisha rag‘batga, ayniqsa ma'naviy rag‘batga ehtiyoj sezadi. Qalbidan chiqib, qog‘ozga to‘kilgan so‘z jamoatchilik fikrini uyg‘ota olsa, jamiyatning, davr­ning dolzarb masalasi bo‘lib e'tibor topsa, ijodkor maqsadiga erishib, yengil tin oladi. Ushbu muhim So‘zning qadr topishi, munosib taqdirlanishi esa ijodkorga madad, kuch-g‘ayrat, mas'uliyat bag‘ishlaydi.

Read more...

MAXSUS MUXBIR KIM?

“Nega jurnalist bo‘lmoqchisiz? Bu axir xavfli kasblar sirasiga kiradi-ku. Bir yilda qancha muxbir bevaqt olamdan o‘tishi, nechtasining hayotiga suiqasd qilinishini bilasizmi?” degandi bir domlamiz o‘zining ilk darsidayoq. Kamiga u so‘zini davom ettirib, fikrlarini sonlar bilan isbotlagani ham esimda. Endigina talaba bo‘lgan kezimizda, dabdurustdan aytilgan bu gaplarni balki kimdir hazilga yo‘ygan, boshqa birov kasb tanlovidagi jasoratidan faxrlangandir, ammo men rosti qo‘rqqandim... 

Read more...

E'TIROF E'TIBORDAN BOSHLANADI

Bugun axborot maydonida raqobatning kengayib borayotgani OAV zimmasiga yanada katta mas'uliyat yuklamoqda. Mediabozorda ko‘ngildan joy ola bilgan nashrlar va audiovizual vositalar o‘z xaridori va muxlisini topib ketaveradi.

Read more...

IJTIMOIY TARMOQLAR:QULAY VA FOYDALISINI TANLANG

Texnikaning kun sayin rivojlanib borayotgani, eng avvalo, hayotimizni yanada yengillashtirishga xizmat qilayotir. Shuning barobarida ayrim yoshlar bugungi texnika yutuqlaridan unumli foydalanayotgani ham bor gap.

Ayni kunda zamonaviy uyali aloqa vositalarini ko‘tarib yurish o‘quvchilar uchun ham odatiy hol bo‘lib qoldi. Ular ko‘cha-ko‘yda uchratgan biror-bir qiziqarli voqyea-hodisani kadrga tushirib, ijtimoiy tarmoqlarga joylashtirishga harakat qilishadi. Xullas, bu kabi texnik yutuqlar aksariyat yoshlarning «men»iga aylanib ulgurdi.

Hammamiz ham ijtimoiy tarmoqlarda so‘zlashamiz, o‘z profilimizni boyitamiz. Bunda aniq bir obraz paydo bo‘ladi, lekin u ko‘pincha haqiqatda mavjud obrazdan farq qilishi mumkin. Ko‘plar ijtimoiy tarmoqlarda o‘z obrazini ko‘klarga ko‘tarib yuboradi. Ayniqsa, yoshlar. Ular tarmoqqa eng sara rasmlarini joylaydi, ma'lumotlarni tez-tez yangilaydi. Tabiiyki, ijtimoiy tarmoqlarda uning faolligi boshqalarda mazkur shaxsga qiziqishni keltirib chiqaradi.

Qarabsizki, “internet tufayli sayyoraning istalgan joyi tezda turli soha yangiliklari bilan ta'minlanishi mumkin. Ana shu tufayli insoniyat “umumiy uy”, “umumiy taqdir”, albatta, umumiy tashvishlarga ham ega bo‘ldi”. 

Read more...

DO‘STLIK MINBARI

Mamlakatimizda zamonaviy dizaynda   jamiyat hayotining barcha jabhalarini ifoda etayotgan ijtimoiy, siyosiy, iqtisodiy, adabiy-badiiy, ma'naviy, ma'rifiy, reklama va e'lonlarga boy rangli bezakli jurnallar soni ko‘payib bormoqda. Hozirgi paytda 300 dan ortiq ana shunday jurnallar o‘quvchilarning, bir so‘z bilan aytganda, ma'naviy-ma'rifiy ozuqasiga aylanib ulgurdi. Darvoqye, “Matbuot” do‘konlariga nazar tashlasangiz ushbu nashrlarni ko‘rib, ko‘zingiz quvonadi, bir zumda o‘zingizga yoqqanini xarid qilasiz, albatta. 

Read more...

“INSON HUQUQLARI - JURNALIST NIGOHIDA” TANLOVI YAKUNLANDI

 

Yaqinda Toshkentda O‘zbekiston mustaqil bosma ommaviy axborot vositalari va axborot agentliklarini qo‘llab-quvvatlash va rivojlantirish jamoat fondi, Inson huquqlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Milliy markazi hamda O‘zbekiston jurnalistlari ijodiy uyushmasi tomonidan o‘tkazilgan “Inson huquqlari - jurnalist nigohida” nomli respublika tanlovining yakunlari bo‘lib o‘tdi.

Read more...

MUAMMOLI MAQOLALAR TALQINI

 

(“Oila davrasida” gazetasi misolida)

Bugungi kunda jamiyat hayotida sodir bo‘layotgan voqyea-hodisalar haqida tezkor xabar berishning o‘zi yetarli emas. “Inson o‘zi ko‘rgan, guvohi bo‘lgan voqyea-hodisalarni boshqalarga yetkazadi, xabar qiladi... Ammo u bilan chegaralanib qolmaydi, hayotda ko‘rgan, guvohi bo‘lgan ayrim faktlarni bir-biriga qo‘shadi, bir-biridan ajratadi, ularning kelib chiqish sabablari va pirovard oqibatlarini, tub mohiyatini bilishga intiladi, baholaydi, ma'qullaydi yoki inkor qiladi va hokazo”, deydi yozuvchi va publitsist M.Xudoyqulov. Darhaqiqat, aynan mana shu omil jurnalistlarga voqyelik haqida xabar berish bilan birga, uni tahlil qilish, baholash va shuning natijasida ma'lum xulosalarga kelish talabini qo‘yadi. Ushbu talablarni bajarish vositasi sifatida tahliliy janrlar ishga tushadi.

Read more...

  • So'ngi yangiliklar
  • Ko'p o'qilgan

RASMIY SAYTLAR

REKLAMA

REKLAMA

 

 

 

 

 

 

Kalendar

April 2017
S M T W T F S
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

.