Qog‘ozning tili bo‘lsa edi...

Bundan 25-30 yil oldin mamlakatimizda sanoqli gazeta va jurnallar faoliyat yuritardi. Bugungi kunda bosma ommaviy axborot vositalari soni 1 mingtadan oshdi. Ma’lum bir sohaga ixtisoslashtirilgan nashrlarning vujudga kelishi albatta, quvonarli hol. Endilikda birgina xalq ta’limi tizimida qariyb 70 ta gazeta va jurnal mavjud. Sportga, xususan, tibbiyotga oid nashrlarimiz ham talaygina. To‘g‘ri-da, “chumchuq so‘ysayam qassob so‘ysin”.

Read more...

NIHONNI SEVIB QOLDIK... MI?

Yangi yilda besh kun dam olish kuni berildi. Shu kunlar ichida oila a’zolarim bilan ko‘proq muloqot qilish, kitob o‘qish, xullas, maroqli dam olishga sharoit yaratildi. Bu ayniqsa, ishdan borishimni kutib uxlab qoladigan qizaloqlarimga ayni muddao bo‘ldi. Ular bilan suhbatlashish, yangi yil bayramlariga borish imkoniyati paydo bo‘ldi. Shunday suhbatlarning birida olti yoshli qizim hozir hamma ko‘rayotgan va hamma joyda muhokama qilinayotgan “Sevgi iztirobi” seriali haqida gapirib qoldi. Sekin qiziqib surishtirsam, serialning hamma qahramonlari nomini yodlab olibdi, uning syujeti-yu, qaysi seriyasida nima bo‘lishigacha tutilmay aytib berdi. Afsus, g‘aflatda qolibman. Qizimning qalbini  chirmovuqlar o‘rab olishiga, uning ongiga mafkuraviy viruslar tushishiga yo‘l qo‘yib beribman.

Read more...

NEGA HARBIY-VATANPARVARLIK mavzusidagi filmlarimiz jahon darajasida EMAS? Bu savolga rejissyorlardan javob oldik...

Kino san’atining qudrati shundaki, u orqali yo‘qni bor, borni yo‘q qilib ko‘rsatish mumkin. Masalan, yaxshi stsenariy va rejissura, aktyorlik mahorati bilan kichkina tarixni bo‘rttirib, ishonarli qilib tasvirlash hech gap emas.

Read more...

“JANNATNI IZLAB, DO‘ZAHNI TOPDIM”

Yollanma ish Ismatning joniga tegdi. Bir paytlar duradgorlikni o‘rganganda aqlim qayda ekan, deya ahyon-ahyon o‘zidan ham, qilayotgan ishidan ham ko‘ngli to‘lmaydi. Taqir-tuqurini ko‘tarib, eshikma-eshik yurish malol kela boshladi. Buning ustiga buyurtmaning biror joyini sal xato qilsa, xaridordan dakki eshitadi, yoshi kichigu o‘zi “katta” odamlarning gapi og‘ir botadi.

Read more...

TAQDIRNI BASHORAT BELGILAYDIMI?

Yaratganga behisob shukr, yangi — 2018 yilga ham eson-omon yetib keldik. Bu yil taqdirimizga qanday yaxshiliklar bitilgan ekan, shaxsiy hayotimizda qanday muvaffaqiyatlarga erishar ekanmiz, buni bilmasak-da, umid qilaveramiz. Harakatdan to‘xtamaymiz, intilaveramiz, chunki ko‘nglimizda ishonch (iymon, e’tiqod, umid) bor.

Read more...

O‘ZINI HURMAT QILMAGAN, boshqani izzat qiladimi


Kishi madaniyati va ma’naviyatini oshirishda teatr, kino, kontsertlarning o‘rni beqiyos. Mamlakatimiz rahbari rahnamoligida har yili madaniy sohadagi inshootlar ta’mirlanib, ularning faoliyati rivojlanishiga, mazmunan boyitilishiga katta e’tibor qaratilmoqda. Unda ko‘pchilik uchun qiziqarli bo‘lgan spektakl, kino, kontsert dasturlari xalqimizga namoyish etilmoqda. Kundalik hayotimizda ish faoliyatimizdan horigan vaqtimizda madaniy hordiq chiqarish ehtiyoji tug‘iladi. Ba’zida kitobda o‘qigan asarlarimizni teatr sahnasida taniqli aktyorlar ijrosida tomosha qilish o‘zgacha zavq bag‘ishlaydi.

Read more...

Biz bilgan va bilmagan OROL. Ikkinchi maqola


DENGIZ TUBIDAGI SIRLI IZLAR

Yer sayyorasidan o‘zga tamaddunlarning izlarini izlovchilar uchun Orol dengizi jahon xaritasidagi sirli va qiziqarli nuqta desak aslo mubolag‘a bo‘lmaydi. Bunga bois, dahshatli ekologik falokatga ro‘para bo‘lgan Orol dengizi tubida hammani hayratga solayotgan va hayajonlantirayotgan ulkan belgilarning topilganligidir. Olimlarning ta’kidlashicha, Orol geogliflari — tuproqqa chizilgan ulkan tasvirlar o‘zga sayyoraliklarning ishidir. 

Ancha ozchilikka ma’lum bo‘lgan mazkur belgilar Katta Orolning shimoliy qismida, sobiq Ko‘korol orolining janubi-sharqida joylashgan. Dastlab bu tasvirlarni 1990 yilda Sirdaryoning quyi qismlarini aerofotosuratga olish paytida gidrolog olim Boris Smerdov ko‘rgan. Olim o‘shandan buyon Orol tubidagi sirli belgilarni o‘rganish bilan shug‘ullanib keladi. U hatto bu haqda “Orol dengizi tubidagi belgilar” nomli ilmiy-ommabop risolani ham yozgan. 

Shuni ham aytish kerakki, o‘tgan yillar mobaynida Orol dengizidagi ushbu tasvirlarning siri ochilmadi. Olim risolasining navbatdagi qismida dunyo olimlariga mazkur izlar o‘zga sayyoraliklar tamadduniga tegishli ekanligi to‘g‘risidagi yangi dalillarni taqdim etishni mo‘ljallamoqda. Shuningdek, u sirli belgilar jumbog‘ini yechishga, ularning amaliy ahamiyatini tushunishga urinmoqda. 

Xo‘sh, bu jumboqni yaratganlar nima demoqchi bo‘lishgan. Olimning aytishicha, chiziqlarning sirlari o‘ta murakkab va tushunarsiz. Birinchidan, ular tabiat tomonidan yaratilmagan. Ammo ularning yaratish insoniyatning ham qo‘lidan kelmasligi turgan gap. Sirli belgilar tabiiy yo‘l bilan yaratilmagan ekan, demak, ular juda yuksak rivojlangan o‘zga tamaddunlarning izlari bo‘lishi kerak. Yerdan o‘zga tamaddunlar izlarini izlovchilarni Orolga o‘xshash joylar juda qiziqtirishi tabiiy. Bunday kishilar hammasini ko‘rishni, bilishni istashadi. Ammo Oroldagi belgilarni ko‘rish unchalik oson ham emas. Nega deganda, bu sirli belgilar yupqa suv qatlami tagida joylashgan. Shu boisdan bo‘lsa kerak, ularni jiddiy va batafsil tekshirish bilan hozircha hech kim shug‘ullanganicha yo‘q. 

 Vaholanki, Orol dengizi tagidagi sirli chizgilarning aerofotosuratlari bundan 23 yil muqaddam olingan. O‘tgan davr mobaynida  tasvirlar shaklu shamoyilida  o‘zgarishlar ham yuz bergan bo‘lsa, ehtimol. 

Shunisi aniqki, mazkur sirli chiziqlar NUJlarning qo‘nish maydoni bo‘lmagan. Ammo NUJ qurilmalari dengiz tubida yurgan bo‘lishi mumkin. Ta’bir joiz bo‘lsa, mazkur belgilar juda yuqori aniqlikda amalga oshirilgan jo‘yaklarning tizimidir. Jo‘yaklarning chuqurligi 30-40 santimetrni, kengligi esa har bir jo‘yakda 1 metrdan 12 metrgacha o‘zgarib turadi. Jo‘yaklarning uzunligi 900-1300 metrni tashkil etadi. Dengiz tagida bunday jo‘yaklarni qazgan “buldozerlar”ning qudratini tasavvur etib bo‘lmaydi. Sirli chiziqlar xuddi lekaloda o‘lchangandek, aniq hisob-kitob bilan bajarilgan. Qizig‘i shundaki, sirli belgilarni shubhasiz mahalliy aholi ham biladi.

— Men mana shu Orol bo‘yida tug‘ilganman, uning ko‘m-ko‘k suvga to‘lib, to‘lqinlanib-mavjlanib turgan paytlari hamon ko‘z o‘ngimda turibdi. Mana bugungi kunda esa uning qurib-qaqshab qolganini ham ko‘rib turibman, deydi qizilo‘rdalik ekolog Saylovboy Jubatirov. — Tilsimli belgilarga kelsak, ularni bizga noma’lum bo‘lgan qadimgi tamaddunning izlari, deb o‘ylayman. Bu hech shubhasiz, o‘ta aqlli mavjudotlarning yaratig‘i. 

Hali Orol dengizi mavjud bo‘lmagan 24 ming yillar muqaddam bu yerlar poyonsiz tekisliklar bo‘lgan. 

 Ayrim olimlar bu shakllarni qadimgi Nuh toshqinining qoldiqlari, deb aytishadi. Belgilarni materialistik v mantiq nuqtai nazaridan izohlashga urinishadi: ya’ni qachonlardir, Orol o‘rni quruqlik bo‘lgan va bu belgilar irrigatsiya inshootlari. Ammo bu odamzodning ishi emas.

Ushbu tuzilmalar yuqori darajadagi tamaddunlar tomonidan bajarilgan, deydi Smerdov. Belgilar o‘z kelib chiqishi va nima uchun kerakligidan guvohlik beradi. Ular maxsus nuqtlarning koodinatalarini ko‘rsatib turidi. Ammo vaqt bizning foydamizga ishlamayapti, Orol sathining pasayishi bilan belgilarning buzilish xavfi kuchaymoqda. Qirg‘oq chizig‘i ularga yaqinlashib qoldi. Suv ketgach ular qurib, vayron bo‘lib ketadi. 

Belgilarning aynan nimani bildirishini, nima uchun mo‘ljallanganini hali ilmiy jihatdan puxta tadqiq etish kerak, albatta. Ammo yana bir sirli jihati, bunday jumboq belgilar faqat Orol dengizi tubida emas, balki Kaspiy dengizi tagida ham mavjudligi bugun fanga ma’lum bo‘ldi. 

Ayrim manbalarda yozilishicha, Kaspiy dengizi tubida ham katta uzunlikda va kengligi 10 metrgacha bo‘lgan bunday jo‘yaklar uchraydi. Ayrim olimlar buni muzlarning ishi deb aytishadi. Ammo dengizdagi og‘irligi 1000 tonnalik muz ham gorizontal yuzadan siljib, bunday jo‘yakni hosil qilolmasligi turgan gap. 

 

UMIDLANTIRAYOTGAN LOYIHALAR

Amudaryo va Sirdaryo suvlarini imkon qadar quriyotgan Orol dengiziga oqizish va hech bo‘lmasa dengizni hozirgi holicha saqlab qolish borasida ko‘plab loyihalar ishlab chiqilmoqda. Shuningdek, ma’lum darajada amaliy ishlar amalga oshirilmoqda. Binobarin, shulardan biri “Sirdaryo o‘zanini boshqarish va Orolni saqlab qolish” loyihasiga ko‘ra, 2003 — 2005 yillarda Qozog‘iston davlati Katta Orol bilan Kichik Orolni ajratib turuvchi Ko‘korol to‘g‘onini barpo etdi. 

Shundan keyin Kichik Orolga to‘planadigan Sirdaryo suvi 42 metrgacha ko‘tarildi. Suvning sho‘rlanish darajasi birmuncha pasaydi va hatto bu yerda baliqlarning ayrim turlari ko‘paytiriladigan bo‘ldi. Xususan, 2007 yilda 1910 tonna baliq ovlangani fikrimizning tasdig‘idir. Ko‘korol to‘g‘onining uzunligi 17 kilometrni, balandligi 6 metr va kengligi 300 metrni tashkil etadi. Kelgusida 870 kvadrat kilometr maydonni suvga to‘latish ko‘zda tutilmoqda. Bu imkon darajasida Orol bo‘yi flora va faunasini tiklashga imkon beradi. 

 

Mazkur loyihaning ikkinchi fazasi Kichik Orolning shimoliy qismidagi to‘g‘onni kengaytirib, uni maxsus kanal orqali suv bilan to‘ldirishni ko‘zda tutadi. 

Hisob-kitoblarga ko‘ra, mazkur loyiha tufayli Shimoliy Oroldagi suv hajmi 27 kilometr kubdan 59 kub kilometrga ko‘payadi. Suv sathining ko‘tarilishi natijasida bir paytlar port bo‘lgan va hozirda dengizda 40 kilometr uzoqlashib ketgan Aralsk shahri yana Orolga yaqinlashib boshlaydi. Albatta, dengizni avvalgi holiga keltirishning imkoni yo‘q, ammo hozirgi holida saqlab turish uchun bunday loyihalarning qilinayotgani ham katta gap. 

 

A.AZIMOV

 

KATTA O‘LJAGA KO‘Z TIKKAN “KALXAT”LAR

Otasini hibsga olishgandan beri Jonibekning tinchi yo‘qolgan. Kimsan shahar prokuraturasining mas’ul xodimi – sudlarda jinoyat ishlari bo‘yicha prokuror vakolatini ta’minlash bo‘limi prokurori bo‘la turib, biror chora topolmasa, nima qilib yuribdi?! Qanday bo‘lmasin, u yerdan otamni qutqarishim kerak, nimadir qilishim zarur, deya o‘ylagani-o‘ylagan. Otasi ham kichkina odam emas, don mahsulotlari korxonasining rahbari edi. Shu ishning orqasidan qancha narsaga erishdi, yegani oldida, yemagani ortida, kayfi chog‘ yashayotganlarida chaquvdan bo‘ldimi, ko‘rolmaslikdanmi, xullas, xavfsizlik xizmati xodimlari rais va o‘rinbosarini ikki yuz million so‘mdan ziyod mablag‘ni o‘zlashtirganlikda ayblab, hibsga olishdi. Endi oilasidagilarning bor umidi Jonibekdan, otasini u yerdan olib chiqish ham, topish-tutish ham uning zimmasida. Jo‘nroq qilib aytganda, katta yeb, katta kiyib o‘rgangan farzandlarga kutilmagan zarba og‘ir botdi. Avvalo pul topish kerak, o‘yladi u, oxiri bir qarorga kelib, otasi bilan birga tergov bo‘limi hibsxonasida yotgan Murodning uyi tomon yo‘l oldi.

Read more...

GUMROHLIK BADALI. Sud ocherki

Shu yilning o‘zida bir necha marta o‘zbek nomining terrorchi sifatida xalqaro maydonda tilga olinishi xalqimizning har bir vakilini tashvishga soldi, ko‘pchilikni hushyor torttirdi. Xususan, 31 oktyabr kuni AQShning Nyu-York shahrida sodir etilgan terakt tufayli sakkiz kishining o‘limiga va o‘n ikki kishining tan jarohati olishiga sabab bo‘lgan Sayfullo Soipovning qilmishi barchani bir qalqitdi. o‘arb, Amerika matbuotida turli shov-shuvlar paydo bo‘ldi. Xayriyatki, yetti yil avval O‘zbekistondan chiqib ketib, hatto ota-onasi bilan ham aloqada bo‘lmagan bu kimsani terrorchi qilib “tarbiyalagan” muhit hisobga olindi. Xorijiy ekspertlar, tadqiqotchilar o‘zbek xalqining bunga aloqasi yo‘qligini tan olishdi. Ammo shu bilan ko‘nglimiz xotirjam tortib, atrofga befarq qarab o‘tirolmaymiz. Negaki, Sayfullo kabi kaltabin, g‘o‘r yoshlar oramizda kam, deysizmi?..

Read more...

BOLAMIZNI noxush axborotdan asrayapmizmi?

O‘zbekiston matbuot va axborot agentligi tomonidan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Axborot va kommunikatsiya texnologiyalari masalalari qo‘mitasi hamda boshqa manfaatdor vazirlik va idoralar bilan hamkorlikda Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar hamda Toshkent shahrida seminar va davra suhbatlari tashkil etilmoqda.

Read more...

QO‘L UZATSANG, ORING TO‘KILAR

Poytaxtimizning mashinalar serqatnov ko‘chalaridan biri. Yo‘l tirband bo‘lgani uchun chorrahada ancha turib qoldik. Shu payt 20-25 yoshlar atrofidagi bir yigit va qiz yetaklashgancha mashinalar oralab yurib, tilanchilik qila boshladi. Yigitning chala ochiq ko‘zlari osmonga qadalgani, yonidagi oqsoq ayol yetovida yurayotganiga qaraganda, uning ko‘zi ojiz edi. Bu juftlikning tezkor xatti-harakatini kuzatib, chorrahada anchadan buyon “faoliyat” ko‘rsatishayotganini anglash qiyin emasdi.

Read more...

Biz bilgan va bilmagan OROL. Birinchi maqola

Qachonlardir Orol dengizi haqiqatan ham ulkan va sersuv bo‘lgan. Bundan atigi 60-70 yilcha avval, XX asrning 50-yillarida Qozog‘iston va O‘zbekiston hududlarida joylashgan mazkur suv havzasining hajmi 68 ming kvadrat kilometrni tashkil etgani yuqoridagi fikrimizning tasdig‘idir. Ulkan suv havzasining bo‘yi 428 kilometr, eni esa 283 kilometr, eng chuqur joyi 68 metr bo‘lgan. Taassufki, XXI asrning boshlariga kelib esa vaziyat tamomila o‘zgardi. Orolning maydoni yildan-yilga tobora qisqara borib, 14 ming kvadrat kilometrga tushib qoldi. Uning eng chuqur joylari 30 metrni tashkil etdi. Bora-bora u bir-biridan ajralgan ikkita alohida ko‘lga aylandi. Shimoliysi kichik Orol, janubiysi katta Orol deb atala boshlandi.

Read more...

Talantning o‘zi kifoya qilmaydi, insof ham kerak!

“Adabiy asar yozish uchun, hech shubhasiz, talant kerak. Lekin yozilgan narsani o‘chirish, kitobxonga zarur gaplarnigina qoldirish uchun talantning o‘zigina kifoya qilmaydi, insof ham kerak”.

Abdulla QAHHOR

Read more...

KICHIK TUYNUKNING KATTA MUAMMOLARI

Har kun ko‘chaga chiqarkanmiz, avtoulovlarning ko‘pligidan tirbandliklar yuzaga kelayotganining guvohi bo‘lamiz. Bozorlarga yaqin hududlar uchun bu odatiy hol. Ayniqsa, “Ippodrom” deb atalmish uchta savdo bozori jam bo‘lgan maskanda. Chunki bu yerning tirband bo‘lmagan kuni, soati yo‘q. Qachon borsang, bir xil manzaraga ko‘zing tushadi. Ayniqsa, dam olish kunlari bu yerga nafaqat ot-ulovda, balki piyoda ham yaqinlashishning imkoni bo‘lmaydi. Bu muammoni hal etish uchun tegishli tashkilotu idoralar qancha chora ko‘rmayapti, deysiz.

Read more...

Aybsiz aybdorlar yoxud ko‘cha bolalari

Bolani niholga, gulga qiyoslaymiz. Niholning ildizi baquvvat, mevasi serhosil daraxtga aylanishida, gulning esa atrofga o‘z ifori va chiroyi bilan husn baxsh etishida bog‘bonning mehnati cheksiz. Xuddi shunday farzandlarimizning kelajakda yetuk inson va o‘z kasbining mohir egasi bo‘lishida to‘g‘ri tarbiya, e’tibor, mehr-muhabbatning o‘rni beqiyos. Ana shu uch omilga tayanib ish ko‘rilgandagina bolalarimiz chinakam shaxs sifatida kamol topadilar. Biroq kimdir bilib-bilmay, yoki beparvolik oqibatida o‘z farzandlarini ana shu manzildan adashtirib qo‘yadi.

Read more...

KORRUPSIYA — TARAQQIYOT KUSHANDASI

Hayotda albatta, har birimiz ertami-kechmi nohaqlikka, adolatsizlikka to‘qnash kelishimiz ehtimoldan xoli emas. Aytaylik, puxta bilimga ega o‘quvchining institutga kirolmasligi yoki sudyaning pora evaziga gunohkorni oqlab, begunohni qoralashi kabi nohaqliklaru bedodliklar hayotda ozmi-ko‘pmi uchrab turadigan hodisalardir.

Read more...

BOLANG necha pul, ONA?!

... Ona bir eshakli o‘tkinchiga kaftlarini uzatdi.

Read more...

YOLG‘IZ YASHASHGA SABAB NIMA?

Matbuotda oila mavzusi yoritilgan maqolalarni, o‘z baxtini izlab, tahririyatlarga murojaat qilgan insonlarning e’lonlarini kuzatib boraman. Qirq yoshdan oshib qolsa ham turmush qurolmayotgan erkak va ayollarning hayotini o‘ylab, ularga chin ko‘ngildan achinaman. Ilgari “Bir yaxshiga bir yomon”ni topishtirib qo‘yadiganlar ko‘p bo‘lardi. Hozir-chi, hozir ham shunday degimiz keladi, lekin dalillar boshqa narsani ko‘rsatmoqda. Bugun erkak va ayolning boshini qovushtirishga sababchi bo‘ladigan kishilar, ko‘p hollarda savob degan tushunchadan ko‘ra “javobgarlik” mas’uliyatidan qochib, “menga nima” qabilida ish ko‘radigan bo‘lib qoldi.

Read more...

Navniholni egmang!

Erta bahor. Tabiat uyg‘onmoqda. Barcha o‘simliklardan eng barvaqt sho‘x va betakror mitti boychechak bosh ko‘taradi, husni ko‘zni quvnatadi. Lekin ko‘klamga xos beqaror ob-havo — sovuq yo sel ularni savalab nobud etadi. Nozik gulg‘unchalar esa qayta tiklanmaydi...

Read more...

JAHON PAXTA BOZORI: MEDIAMAKONDAGI G‘ARAZLIKLAR

Har sohada bo‘lgani kabi axborot olamida ham xabarlar mavsumini kuzatish mumkin. E’tibor berganmisiz, har yilning kuz oylari boshlanishi bilan O‘zbekiston va dunyo OAVning asosan o‘zbek o‘quvchilariga atalgan nashrlari paxta terimini yoritish bilan band bo‘ladi. Kim qanday, qaysi alfozda?..

Read more...

  • So'ngi yangiliklar
  • Ko'p o'qilgan

RASMIY SAYTLAR

REKLAMA

REKLAMA

 

 

 

 

 

 

Kalendar

February 2018
S M T W T F S
1 2 3
4 5 6 7 8 9 10
11 12 13 14 15 16 17
18 19 20 21 22 23 24
25 26 27 28

.