BIR LAHZALIK KINOLAVHANING BOTMONCHA SALBIY TA’SIRI

Uyga qaytgach hammamiz ham imkon topib, televizor tomosha qilishga, dunyo voqea-hodisalaridan xabardor bo‘lishga harakat qilamiz. O‘zbekiston televideniesidagi ko‘rsatuvlar mazmun-mohiyati bilan o‘ziga kishini rom qiladi. Ammo namoyish etilayotgan ba’zi reklama roliklari yoki teleseriallardagi ayrim telelavhalar xususida to‘xtalib o‘tish joiz.

Read more...

AYOL MANGLAYIDAGI DOG‘ yoxud tashlab ketilgan go‘daklar isyoni

“Chilonzorda tashlab ketilgan bir necha kunlik chaqaloq shifoxonaga joylashtirildi”, “Surxondaryoda kollej o‘quvchisi o‘z farzandini o‘ldirib, kanalga oqizib yubordi”, “Namanganlik ayol hojatxonada tug‘ib, go‘dakni tashlab qochdi”, “Sirdaryoda farzandfurush “ona” qo‘lga olindi”, “Toshkentda yetti kunlik chaqalog‘ini tashlab ketgan ona qidirilmoqda”, “Andijonda 23 kunlik chaqalog‘ini sotmoqchi bo‘lgan ona ushlandi”.

Read more...

HUSHTAKCHIDA “husht” bo‘lmasa...


Har kuni “Novza” metrosidan o‘taman. Chorrahadagi hashamatli restoranning nomi doim diqqatimni tortadi — “Uzbechka”! Pul topib savod topmagan restoran rahbariyati bu nomni ataylab qo‘yganmi yoki ko‘r-ko‘rona... Nima bo‘lganda ham o‘zbek millatiga mansub shaxs, yana O‘zbekistonda bo‘la turib, o‘zini “uzbechka” tarzida nomlashi o‘z ona tiliga hurmatsizlik emasmi?! Millatiga-chi?!

Read more...

“KO‘PLAR DONISHMAND DEB BILDILAR O‘ZNI”...

Yaqinda “Baxtli va farovon hayot bilan ruh xotirjamligini ta’minlovchi fazilatlar” deb nomlangan 472 betlik bir kitob qo‘limga tushdi. Mayli-da, nomi tumtataroq bo‘lsa ham, balki muallifning hayajoni oshib-toshib, niyatini durust ifodalay olmagandir, sarlavha – bor-yo‘g‘i bir libos, ichi yaxshi bo‘lsa bo‘ldi, deya sotib oldim. Chunki mas’ul muharrir – texnika fanlari doktori, professor Zokirxonhoji Shokirxon o‘g‘li Afzalov, taqriz yozganlar – falsafa fanlari doktori Ziyod Davronov, pedagogika fanlari doktori Mamarajab Tojiev, falsafa fanlari nomzodi Gulsanam Tillaevaday unvondor olimlar bo‘lsa. Texnika, falsafa, pedagogika allomalari ma’qul topgan bu “falsafiy-ma’rifiy asar”ning sarvarag‘ida “Bu kitob har kimga kerak, har kunga kerak” deb bitib qo‘yilibdi. Asarga bu ta’riflar ham kam ko‘rinib, muallif – falsafa fanlari doktori Bo‘ri Ziyamuhamedov o‘zi ham lutfan bir manzuma ilova etibdilar:

 

 “Mazkurni o‘qigan dono bo‘ladi,

Jaholatdan chiqib, ongi to‘ladi”

Read more...

UMRNI UVOL QILMANG!

Dono xalqimizning “O‘tgan kuningni unutma, xom chorig‘ingni chiritma...” degan maqoli bor. Sal dag‘alroq bo‘lsa ham bu topilma aynan haqiqatning o‘zi. Hayot sinovlaridan o‘tmay, boyvachcha ota-bobolarining erkatoyi bo‘lib o‘sgan, halol non topish mashaqqatini boshidan kechirmagan kimsalar o‘ta yengil yoki sal og‘irroq sharoit ta’sirida o‘zlarini yo‘qotib qo‘yadilar.

Read more...

SOVG‘AMI, G‘AVG‘OMI?

Atrofdan go‘zallik izlagan kishidan yomonlik chiqmaydi, uning qalbi ham go‘zal va mehrga to‘la bo‘ladi. Biroq oxirgi paytlarda yosh bolakaylarning gap-so‘zlariga quloq tutib, yurish-turishiga nazar solsak, ular orasida mehr atalmish unsur kamayib ketayotganiga guvoh bo‘lasan, kishi. Bugun bolakaylarni ertaklaru, rivoyatlarga ishontirish qiyin. Ularni hayratlantirish va bir narsaga qiziqtirish juda ham mushkul yumushga aylanib boryapti.

Read more...

Qiz berganga qirq yil tegma...

To‘rtta qiz chiqarsa bir yuz olmish yil.

Inson o‘zi necha yil yashaydi?

Terrorizmga qarshi kinoni ko‘rib o‘tiribman. Unda turli millatga mansub kishilar insoniyat baxti uchun terrorizmga qarshi birgalikda kurashishi aks etgan. Film qahramonlaridan biri o‘zbek — jasur, orli, vijdonli yigit. Eng og‘ir holatlarda quroldosh do‘stlari unga suyanadi, unga ishonadi.

Read more...

Darsliklardagi xatolarga befarq bo‘lmaylik

«Ish bor joyda xato bor». Bu gap qulog‘imizga ko‘p  chalinadi. To‘g‘ri, ish bor joyda turli xil kamchiliklar uchrab turishi tabiiy holdir. Har bir ishning o‘ziga yarasha qiyinchiliklari bor, albatta. Lekin yo‘l qo‘yilayotgan xatolarda ham muayyan chegara bo‘ladi.

Read more...

KIYINISH MADANIYATINI kim qanday tushunadi

Zap zamonlar bo‘ldi-da! Bundan yigirma yillar avval “kiyimingiz yirtilib yoki so‘kilib ketibdi” deyishsa, uyalib o‘zimizni panaga olardik, sharmanda bo‘lishdan cho‘chir edik. Yillar o‘tib, yuz berayotgan o‘zgarishlar odamlarimizning kiyim borasidagi qarashlarini ham keskin o‘zgartirib yubordi. Bugungi yoshlar ataylab yirtiq kiyimlarni kiyishni, shu kiyimlarda nikoh va kechki bazmlarga borishni istashmoqda.

Read more...

Oila muammosi BIRNIKI EMAS!

Ayol go‘zalligi olamni charog‘on etsa, mehri tosh yuraklarni-da eritishga qodir. Uning siymosi, qalb-qo‘ri esa dilbandlari chehrasida, xulq-atvorida namoyon. Ayolni avaylab-asragan yurtning kelajagi ham porloq bo‘ladi.   Bugungi kunda xotin-qizlar hayotimizning barcha jabhalari, jumladan, ta’lim va sog‘liqni saqlash tizimi, sanoat va qishloq xo‘jaligi, qurilish, transport va aloqa sohalarida samarali faoliyat olib bormoqda. Ular fan, san’at, madaniyat va sportda yuqori marralarni zabt etishmoqda. Qishloq ayollari esa hech ikkilanmay gektar-gektar yerlarga bosh bo‘lib, fermerlikda ham o‘rnak bo‘lmoqda. Bu quvonarli hol, albatta. Biroq yordamga muhtoj, nogiron, ishsiz, ijtimoiy ahvoli og‘ir xotin-qizlarimiz ham borki, ularning taqdiriga befarq qarab bo‘lmaydi.

O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi tomonidan o‘tgan davr mobaynida qator ishlar amalga oshirildi. Jamiyatda xotin-qizlarning rolini oshirish, ularning qiziqishlarini himoya qilish, turli-tuman ma’naviy va madaniy talablarini qondirib, ularga ijtimoiy-iqtisodiy, huquqiy va psixologik yordam berish, shuningdek, oilani, onalik va bolalikni himoyalash maqsadida zarur chora-tadbirlar ko‘rilmoqda. Lekin oramizda arzimas sabablar bilan oilasini buzayotgan, firibgarlik, o‘g‘irlik, qotillik kabi turli jinoyatlarga qo‘l urib, hatto o‘z bolasini sotib moddiy boyishni ko‘zlayotgan ayollar ham uchrab turibdi. 

To‘g‘ri, jinoyat ko‘chasiga qadam bosayotganlarning hammasi ham ma’nan qashshoqligi, boylikka bo‘lgan xirsi, tevarak-atrofidagi salbiy muhit sabab shu ko‘yga tushayotgani yo‘q. Ular orasida o‘ziga to‘q, o‘qimishli, ziyoli va sog‘lom oila muhitida voyaga yetgan xotin-qizlar ham bor. Biroq ularni nima shu ko‘cha sari yetaklayotgani og‘riqli savoldir. Yana bir muammo — ajralish dardi ham borki, unga davo topish nafaqat oila kattalari, balki qarindosh-urug‘lar, mahalla-ko‘y, qator tegishli tashkilotlar chekiga tushadi. Zero, oilaning parokanda bo‘lishi faqatgina ikki inson taqdirini o‘zgartiribgina qolmay, o‘rtadagi farzandlar kamoloti, ta’lim-tarbiyasi, kelajagi, shuningdek, jamiyatdagi munosabatlar, mamlakat rivojiga ham o‘z salbiy ta’sirini ko‘rsatmay qolmaydi. Shu bois, joriy yilning 2 fevralida Prezidentimizning “Xotin-qizlarni qo‘llab-quvvatlash va oila institutini mustahkamlash sohasidagi faoliyatni tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni imzolandi. Ta’kidlash lozimki, mazkur Farmonda qator muammo va kamchiliklar atroflicha tahlil qilingan. Jumladan, “Oila” ilmiy-amaliy tadqiqot markazi hududiy bo‘linmalari tashkil etilishi, 2018 yil 1 apreldan boshlab FHDYo organlari, ularning nikoh munosabatlariga oid aktlarni rasmiylashtirish, oila institutini mustahkamlash, oilaviy ajrashishlarning oldini olish bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy faoliyat yo‘nalishi bo‘yicha tuman (shahar) hokimliklariga bo‘ysundirilishi, “Xotin qizlarni va oilani qo‘llab-quvvatlash jamoat fondi” hamda oilaviy poliklinikalar va qishloq vrachlik punktlari tuzilmalarida “Ayollar maslahatxonalari”ning tashkil etilishi, Zulfiya nomidagi davlat mukofotini olish tartibiga o‘zgartirishlar kiritilgani, “Mo‘’tabar ayol” ko‘krak nishonining ta’sis etilishi — hamma-hammasi ezgulikka xizmat qilishi shubhasiz. 

— Bugun yurtimiz aholisining 49,4 foizini xotin-qizlar tashkil etishi hech birimizga sir emas. Ulardan ko‘pchiligi turli sohalarda ishlamoqda. Ayniqsa, ta’lim sohasida. Viloyatimiz ish bilan band xotin-qizlarning 82 foizi ayni shu sohada faoliyat yuritmoqda, — deydi Toshkent viloyati hokimligi Oila, onalik va bolalikni muhofaza qilish masalalari bo‘yicha kotibiyati rahbari Nasiba Kulbekova. — Qabul qilingan mazkur Farmon sohada yechimini kutayotgan qator muammolarga barham beradi. Avvalo, joylarda “Oila” ilmiy-amaliy tadqiqot markazining hududiy bo‘linmalari tashkil etiladi. Endilikda oila atalmish muqaddas dargohga hurmat va e’tibor yanada kuchayadi. Farmonning yana bir muhim jihati shundaki, joriy yilning 1 aprelidan fuqarolar yig‘inlarining diniy ma’rifat va ma’naviy-axloqiy tarbiya masalalari bo‘yicha maslahatchisi lavozimi o‘rniga tegishli shtat birliklarini tuman, (shahar) xotin-qizlar qo‘mitalari tuzilmasiga o‘tkazgan hamda mahalliy byudjet mablag‘lari hisobidan moliyalashtirish tartibini saqlagan holda xotin-qizlar bilan ishlash va oilalarda ma’naviy-axloqiy qadriyatlarni mustahkamlash bo‘yicha mutaxassis lavozimi joriy etiladi. FHDYo organlari faoliyati yo‘nalishi bo‘yicha tuman (shahar) hokimliklariga bo‘ysundiriladi. Nosog‘lom oila muhitini bartaraf etish, oilaviy kelishmovchiliklarni vaqtida hal etib, ularga barham berish bugunimiz va kelajagimiz uchun nihoyatda muhimdir. Mazkur Farmon esa  ayollar 14 yil mobaynida kutgan eng dolzarb va zarur me’yoriy hujjat bo‘ldi, desam mubolag‘a bo‘lmaydi. 

O‘rganishlar natijasiga ko‘ra, bugun yosh oilalarning aksariyati qiziqqonlik, mas’uliyatsizlik oqibatida buzilmoqda. Ana shunday illatga chek qo‘yish maqsadida Prezident Farmonida ko‘zda tutilganidek, endilikda yosh qizlarni yuksak odob-axloq tamoyillari asosida tarbiyalash, ularning ijtimoiy faolligini oshirish, kasb-hunarga o‘rgatish, ongi va qalbini g‘oyaviy tahdidlardan himoya qilish, shuningdek, mustaqil oilaviy hayotga tayyorlashga yo‘naltirilgan tadbirlarga alohida e’tibor beriladi. Shu maqsadda tuman (shahar) hokimliklariga bo‘ysundirilgan FHDYo organlari faoliyati ham tuman (shahar) hokimi o‘rinbosari, xotin-qizlar qo‘mitasi raisi tomonidan nazorat qilinadi va muvofiqlashtiriladi. Qizlarni oilaga tayyorlash, erta turmush qurishning oldini olish, oila mustahkamligini ta’minlash masalalari ham har qachongidan dolzarb vazifaga aylanadi. Joylarda kuzatilayotgan erta turmush oqibatida nosog‘lom farzandlarning dunyoga kelayotgani yoki hali oilaga to‘la tayyor bo‘lmagan kelinchak salomatligidagi  noxush holatlar oila mustahkamligiga putur yetkazmay qo‘ymaydi. Oqibatda jamiyatni tashvishga solayotgan ajrashish muammosi ildiz otib boraveradi. 

Shuningdek, yon-atrofimizda istiqomat qilayotgan imkoniyati cheklangan, ishsiz yoxud boquvchisini yo‘qotgan ayollar, yolg‘iz onalar, ijtimoiy ahvoli og‘ir xotin-qizlarning qanchadan-qancha dardu tashvishi bor. Tan olish kerak, bugun ularning barchasi to‘la aniqlangani va qamrab olinganicha yo‘q. 

Istardikki, Farmonda ko‘rsatilgan har bir band, mutasaddilar uchun dasturilamal va vijdon ishi bo‘lib, yuklatilgan har bir vazifa shunchaki qog‘ozda emas, amalda o‘z ijobiy yechimini topsin. Sanab o‘tilgan muammolarni bartaraf  etishda ham faqat targ‘ibot-tashviqot ishlari bilan cheklanmay, jamiyatning har bir qatlamiga chuqur kirib borib, har bir oilada bo‘lib, ularning yashash tarzini bevosita kuzatib, atroflicha o‘rganib, yosh oilalar bilan yuzma-yuz suhbatlar qurilgach, moddiy yo ma’naviy yordamlar ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq bo‘lardi, nazarimizda. Har ne bo‘lganda ham xotin-qizlar masalasi va oila munosabatlari jamiyatimizda birlamchi o‘rinni egallaydi. Shu bois, bu yo‘nalish faol harakat va tinimsiz izlanishni talab etadi. 

 

Go‘zal MALIKOVA,

“Hurriyat” muxbiri

 

 

 

 

 

 

BU — YULG‘ICHLIK EMASMI?

Plastik kartochka joriy etilganligi zab ish bo‘ldi-da. Endi oddiy do‘konda ham, minimarketu supermarketda ham tarozidan ursa uradiki, ammo hisob-kitobdan urolmaydi.

Read more...

Qog‘ozning tili bo‘lsa edi...

Bundan 25-30 yil oldin mamlakatimizda sanoqli gazeta va jurnallar faoliyat yuritardi. Bugungi kunda bosma ommaviy axborot vositalari soni 1 mingtadan oshdi. Ma’lum bir sohaga ixtisoslashtirilgan nashrlarning vujudga kelishi albatta, quvonarli hol. Endilikda birgina xalq ta’limi tizimida qariyb 70 ta gazeta va jurnal mavjud. Sportga, xususan, tibbiyotga oid nashrlarimiz ham talaygina. To‘g‘ri-da, “chumchuq so‘ysayam qassob so‘ysin”.

Read more...

NIHONNI SEVIB QOLDIK... MI?

Yangi yilda besh kun dam olish kuni berildi. Shu kunlar ichida oila a’zolarim bilan ko‘proq muloqot qilish, kitob o‘qish, xullas, maroqli dam olishga sharoit yaratildi. Bu ayniqsa, ishdan borishimni kutib uxlab qoladigan qizaloqlarimga ayni muddao bo‘ldi. Ular bilan suhbatlashish, yangi yil bayramlariga borish imkoniyati paydo bo‘ldi. Shunday suhbatlarning birida olti yoshli qizim hozir hamma ko‘rayotgan va hamma joyda muhokama qilinayotgan “Sevgi iztirobi” seriali haqida gapirib qoldi. Sekin qiziqib surishtirsam, serialning hamma qahramonlari nomini yodlab olibdi, uning syujeti-yu, qaysi seriyasida nima bo‘lishigacha tutilmay aytib berdi. Afsus, g‘aflatda qolibman. Qizimning qalbini  chirmovuqlar o‘rab olishiga, uning ongiga mafkuraviy viruslar tushishiga yo‘l qo‘yib beribman.

Read more...

NEGA HARBIY-VATANPARVARLIK mavzusidagi filmlarimiz jahon darajasida EMAS? Bu savolga rejissyorlardan javob oldik...

Kino san’atining qudrati shundaki, u orqali yo‘qni bor, borni yo‘q qilib ko‘rsatish mumkin. Masalan, yaxshi stsenariy va rejissura, aktyorlik mahorati bilan kichkina tarixni bo‘rttirib, ishonarli qilib tasvirlash hech gap emas.

Read more...

“JANNATNI IZLAB, DO‘ZAHNI TOPDIM”

Yollanma ish Ismatning joniga tegdi. Bir paytlar duradgorlikni o‘rganganda aqlim qayda ekan, deya ahyon-ahyon o‘zidan ham, qilayotgan ishidan ham ko‘ngli to‘lmaydi. Taqir-tuqurini ko‘tarib, eshikma-eshik yurish malol kela boshladi. Buning ustiga buyurtmaning biror joyini sal xato qilsa, xaridordan dakki eshitadi, yoshi kichigu o‘zi “katta” odamlarning gapi og‘ir botadi.

Read more...

TAQDIRNI BASHORAT BELGILAYDIMI?

Yaratganga behisob shukr, yangi — 2018 yilga ham eson-omon yetib keldik. Bu yil taqdirimizga qanday yaxshiliklar bitilgan ekan, shaxsiy hayotimizda qanday muvaffaqiyatlarga erishar ekanmiz, buni bilmasak-da, umid qilaveramiz. Harakatdan to‘xtamaymiz, intilaveramiz, chunki ko‘nglimizda ishonch (iymon, e’tiqod, umid) bor.

Read more...

O‘ZINI HURMAT QILMAGAN, boshqani izzat qiladimi


Kishi madaniyati va ma’naviyatini oshirishda teatr, kino, kontsertlarning o‘rni beqiyos. Mamlakatimiz rahbari rahnamoligida har yili madaniy sohadagi inshootlar ta’mirlanib, ularning faoliyati rivojlanishiga, mazmunan boyitilishiga katta e’tibor qaratilmoqda. Unda ko‘pchilik uchun qiziqarli bo‘lgan spektakl, kino, kontsert dasturlari xalqimizga namoyish etilmoqda. Kundalik hayotimizda ish faoliyatimizdan horigan vaqtimizda madaniy hordiq chiqarish ehtiyoji tug‘iladi. Ba’zida kitobda o‘qigan asarlarimizni teatr sahnasida taniqli aktyorlar ijrosida tomosha qilish o‘zgacha zavq bag‘ishlaydi.

Read more...

Biz bilgan va bilmagan OROL. Ikkinchi maqola


DENGIZ TUBIDAGI SIRLI IZLAR

Yer sayyorasidan o‘zga tamaddunlarning izlarini izlovchilar uchun Orol dengizi jahon xaritasidagi sirli va qiziqarli nuqta desak aslo mubolag‘a bo‘lmaydi. Bunga bois, dahshatli ekologik falokatga ro‘para bo‘lgan Orol dengizi tubida hammani hayratga solayotgan va hayajonlantirayotgan ulkan belgilarning topilganligidir. Olimlarning ta’kidlashicha, Orol geogliflari — tuproqqa chizilgan ulkan tasvirlar o‘zga sayyoraliklarning ishidir. 

Ancha ozchilikka ma’lum bo‘lgan mazkur belgilar Katta Orolning shimoliy qismida, sobiq Ko‘korol orolining janubi-sharqida joylashgan. Dastlab bu tasvirlarni 1990 yilda Sirdaryoning quyi qismlarini aerofotosuratga olish paytida gidrolog olim Boris Smerdov ko‘rgan. Olim o‘shandan buyon Orol tubidagi sirli belgilarni o‘rganish bilan shug‘ullanib keladi. U hatto bu haqda “Orol dengizi tubidagi belgilar” nomli ilmiy-ommabop risolani ham yozgan. 

Shuni ham aytish kerakki, o‘tgan yillar mobaynida Orol dengizidagi ushbu tasvirlarning siri ochilmadi. Olim risolasining navbatdagi qismida dunyo olimlariga mazkur izlar o‘zga sayyoraliklar tamadduniga tegishli ekanligi to‘g‘risidagi yangi dalillarni taqdim etishni mo‘ljallamoqda. Shuningdek, u sirli belgilar jumbog‘ini yechishga, ularning amaliy ahamiyatini tushunishga urinmoqda. 

Xo‘sh, bu jumboqni yaratganlar nima demoqchi bo‘lishgan. Olimning aytishicha, chiziqlarning sirlari o‘ta murakkab va tushunarsiz. Birinchidan, ular tabiat tomonidan yaratilmagan. Ammo ularning yaratish insoniyatning ham qo‘lidan kelmasligi turgan gap. Sirli belgilar tabiiy yo‘l bilan yaratilmagan ekan, demak, ular juda yuksak rivojlangan o‘zga tamaddunlarning izlari bo‘lishi kerak. Yerdan o‘zga tamaddunlar izlarini izlovchilarni Orolga o‘xshash joylar juda qiziqtirishi tabiiy. Bunday kishilar hammasini ko‘rishni, bilishni istashadi. Ammo Oroldagi belgilarni ko‘rish unchalik oson ham emas. Nega deganda, bu sirli belgilar yupqa suv qatlami tagida joylashgan. Shu boisdan bo‘lsa kerak, ularni jiddiy va batafsil tekshirish bilan hozircha hech kim shug‘ullanganicha yo‘q. 

 Vaholanki, Orol dengizi tagidagi sirli chizgilarning aerofotosuratlari bundan 23 yil muqaddam olingan. O‘tgan davr mobaynida  tasvirlar shaklu shamoyilida  o‘zgarishlar ham yuz bergan bo‘lsa, ehtimol. 

Shunisi aniqki, mazkur sirli chiziqlar NUJlarning qo‘nish maydoni bo‘lmagan. Ammo NUJ qurilmalari dengiz tubida yurgan bo‘lishi mumkin. Ta’bir joiz bo‘lsa, mazkur belgilar juda yuqori aniqlikda amalga oshirilgan jo‘yaklarning tizimidir. Jo‘yaklarning chuqurligi 30-40 santimetrni, kengligi esa har bir jo‘yakda 1 metrdan 12 metrgacha o‘zgarib turadi. Jo‘yaklarning uzunligi 900-1300 metrni tashkil etadi. Dengiz tagida bunday jo‘yaklarni qazgan “buldozerlar”ning qudratini tasavvur etib bo‘lmaydi. Sirli chiziqlar xuddi lekaloda o‘lchangandek, aniq hisob-kitob bilan bajarilgan. Qizig‘i shundaki, sirli belgilarni shubhasiz mahalliy aholi ham biladi.

— Men mana shu Orol bo‘yida tug‘ilganman, uning ko‘m-ko‘k suvga to‘lib, to‘lqinlanib-mavjlanib turgan paytlari hamon ko‘z o‘ngimda turibdi. Mana bugungi kunda esa uning qurib-qaqshab qolganini ham ko‘rib turibman, deydi qizilo‘rdalik ekolog Saylovboy Jubatirov. — Tilsimli belgilarga kelsak, ularni bizga noma’lum bo‘lgan qadimgi tamaddunning izlari, deb o‘ylayman. Bu hech shubhasiz, o‘ta aqlli mavjudotlarning yaratig‘i. 

Hali Orol dengizi mavjud bo‘lmagan 24 ming yillar muqaddam bu yerlar poyonsiz tekisliklar bo‘lgan. 

 Ayrim olimlar bu shakllarni qadimgi Nuh toshqinining qoldiqlari, deb aytishadi. Belgilarni materialistik v mantiq nuqtai nazaridan izohlashga urinishadi: ya’ni qachonlardir, Orol o‘rni quruqlik bo‘lgan va bu belgilar irrigatsiya inshootlari. Ammo bu odamzodning ishi emas.

Ushbu tuzilmalar yuqori darajadagi tamaddunlar tomonidan bajarilgan, deydi Smerdov. Belgilar o‘z kelib chiqishi va nima uchun kerakligidan guvohlik beradi. Ular maxsus nuqtlarning koodinatalarini ko‘rsatib turidi. Ammo vaqt bizning foydamizga ishlamayapti, Orol sathining pasayishi bilan belgilarning buzilish xavfi kuchaymoqda. Qirg‘oq chizig‘i ularga yaqinlashib qoldi. Suv ketgach ular qurib, vayron bo‘lib ketadi. 

Belgilarning aynan nimani bildirishini, nima uchun mo‘ljallanganini hali ilmiy jihatdan puxta tadqiq etish kerak, albatta. Ammo yana bir sirli jihati, bunday jumboq belgilar faqat Orol dengizi tubida emas, balki Kaspiy dengizi tagida ham mavjudligi bugun fanga ma’lum bo‘ldi. 

Ayrim manbalarda yozilishicha, Kaspiy dengizi tubida ham katta uzunlikda va kengligi 10 metrgacha bo‘lgan bunday jo‘yaklar uchraydi. Ayrim olimlar buni muzlarning ishi deb aytishadi. Ammo dengizdagi og‘irligi 1000 tonnalik muz ham gorizontal yuzadan siljib, bunday jo‘yakni hosil qilolmasligi turgan gap. 

 

UMIDLANTIRAYOTGAN LOYIHALAR

Amudaryo va Sirdaryo suvlarini imkon qadar quriyotgan Orol dengiziga oqizish va hech bo‘lmasa dengizni hozirgi holicha saqlab qolish borasida ko‘plab loyihalar ishlab chiqilmoqda. Shuningdek, ma’lum darajada amaliy ishlar amalga oshirilmoqda. Binobarin, shulardan biri “Sirdaryo o‘zanini boshqarish va Orolni saqlab qolish” loyihasiga ko‘ra, 2003 — 2005 yillarda Qozog‘iston davlati Katta Orol bilan Kichik Orolni ajratib turuvchi Ko‘korol to‘g‘onini barpo etdi. 

Shundan keyin Kichik Orolga to‘planadigan Sirdaryo suvi 42 metrgacha ko‘tarildi. Suvning sho‘rlanish darajasi birmuncha pasaydi va hatto bu yerda baliqlarning ayrim turlari ko‘paytiriladigan bo‘ldi. Xususan, 2007 yilda 1910 tonna baliq ovlangani fikrimizning tasdig‘idir. Ko‘korol to‘g‘onining uzunligi 17 kilometrni, balandligi 6 metr va kengligi 300 metrni tashkil etadi. Kelgusida 870 kvadrat kilometr maydonni suvga to‘latish ko‘zda tutilmoqda. Bu imkon darajasida Orol bo‘yi flora va faunasini tiklashga imkon beradi. 

 

Mazkur loyihaning ikkinchi fazasi Kichik Orolning shimoliy qismidagi to‘g‘onni kengaytirib, uni maxsus kanal orqali suv bilan to‘ldirishni ko‘zda tutadi. 

Hisob-kitoblarga ko‘ra, mazkur loyiha tufayli Shimoliy Oroldagi suv hajmi 27 kilometr kubdan 59 kub kilometrga ko‘payadi. Suv sathining ko‘tarilishi natijasida bir paytlar port bo‘lgan va hozirda dengizda 40 kilometr uzoqlashib ketgan Aralsk shahri yana Orolga yaqinlashib boshlaydi. Albatta, dengizni avvalgi holiga keltirishning imkoni yo‘q, ammo hozirgi holida saqlab turish uchun bunday loyihalarning qilinayotgani ham katta gap. 

 

A.AZIMOV

 

KATTA O‘LJAGA KO‘Z TIKKAN “KALXAT”LAR

Otasini hibsga olishgandan beri Jonibekning tinchi yo‘qolgan. Kimsan shahar prokuraturasining mas’ul xodimi – sudlarda jinoyat ishlari bo‘yicha prokuror vakolatini ta’minlash bo‘limi prokurori bo‘la turib, biror chora topolmasa, nima qilib yuribdi?! Qanday bo‘lmasin, u yerdan otamni qutqarishim kerak, nimadir qilishim zarur, deya o‘ylagani-o‘ylagan. Otasi ham kichkina odam emas, don mahsulotlari korxonasining rahbari edi. Shu ishning orqasidan qancha narsaga erishdi, yegani oldida, yemagani ortida, kayfi chog‘ yashayotganlarida chaquvdan bo‘ldimi, ko‘rolmaslikdanmi, xullas, xavfsizlik xizmati xodimlari rais va o‘rinbosarini ikki yuz million so‘mdan ziyod mablag‘ni o‘zlashtirganlikda ayblab, hibsga olishdi. Endi oilasidagilarning bor umidi Jonibekdan, otasini u yerdan olib chiqish ham, topish-tutish ham uning zimmasida. Jo‘nroq qilib aytganda, katta yeb, katta kiyib o‘rgangan farzandlarga kutilmagan zarba og‘ir botdi. Avvalo pul topish kerak, o‘yladi u, oxiri bir qarorga kelib, otasi bilan birga tergov bo‘limi hibsxonasida yotgan Murodning uyi tomon yo‘l oldi.

Read more...

GUMROHLIK BADALI. Sud ocherki

Shu yilning o‘zida bir necha marta o‘zbek nomining terrorchi sifatida xalqaro maydonda tilga olinishi xalqimizning har bir vakilini tashvishga soldi, ko‘pchilikni hushyor torttirdi. Xususan, 31 oktyabr kuni AQShning Nyu-York shahrida sodir etilgan terakt tufayli sakkiz kishining o‘limiga va o‘n ikki kishining tan jarohati olishiga sabab bo‘lgan Sayfullo Soipovning qilmishi barchani bir qalqitdi. o‘arb, Amerika matbuotida turli shov-shuvlar paydo bo‘ldi. Xayriyatki, yetti yil avval O‘zbekistondan chiqib ketib, hatto ota-onasi bilan ham aloqada bo‘lmagan bu kimsani terrorchi qilib “tarbiyalagan” muhit hisobga olindi. Xorijiy ekspertlar, tadqiqotchilar o‘zbek xalqining bunga aloqasi yo‘qligini tan olishdi. Ammo shu bilan ko‘nglimiz xotirjam tortib, atrofga befarq qarab o‘tirolmaymiz. Negaki, Sayfullo kabi kaltabin, g‘o‘r yoshlar oramizda kam, deysizmi?..

Read more...

  • So'ngi yangiliklar
  • Ko'p o'qilgan

Oltinimiz mo‘l. Tillamiz-chi?

2018-09-12 13:02:55

Qanot juft bo‘ladi

2018-08-15 07:04:49

«Qalamimni tortib ololmaysiz!» Keksa ...

2018-09-12 13:11:24

Shubhali giyoh

2018-08-29 14:03:40

RASMIY SAYTLAR

REKLAMA

REKLAMA

 

 

 

 

 

 

Kalendar

September 2018
S M T W T F S
1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30

.