Пингвиннинг оқ ва қора томони
Тўдасидан ажраб, одатга хилоф равишда денгизга эмас, тоғ томон йўл олган пингвин ҳақидаги видео ижтимоий тармоқларда кенг оммалашди. Ҳатто реклама воситасига ҳам айланиб улгурди. Айрим фойдаланувчилар қушнинг хатти-ҳаракати ва оқибати ҳақида қайғурди, видео ортидаги ғояни англашга ҳаракат қилди.
Қоида
Пингвинларнинг 16 та тури мавжуд. Улар тўда бўлиб яшайди. Чунки бу “қаноти қайрилган”лар учун хавфсизлик ва иссиқлик манбаидир. Тўда ичида мулоқот яхши ривожланган. Пингвинлар, асосан, Жанубий ярим шарда — Антарктиданинг совуқ музликларидан тортиб, Янги Зеландия ва Жанубий Американинг нисбатан илиқ қирғоқларигача тарқалган.
Қоиданинг бузилиши
Машҳур видео немис режиссёри Вернер Герцогнинг “Дунё чеккасидаги учрашувлар” номли ҳужжатли фильмидан олинган. Суратга олиш жараёнида Герцог Антарктидадаги Макмердо станциясида тахминан етти ҳафта яшаган.
Режиссёрнинг мақсади муз остидаги ҳаётни кўрсатиш ва цивилизациядан қочиб, Антарктидага келган одамлар билан суҳбатлашиш эди. Бироқ фильмнинг энг кучли таъсир қолдирган қисми инсонлар ҳақида эмас, балки пингвин иштирокидаги сўнгги саҳна бўлди.
Камерада бир пингвин тўдасини ташлаб, океан томон эмас, балки улкан тоғлар сари, тахминан 70 километр узоқликка ёлғиз йўл олгани акс этган эди. Зоологнинг айтишича, бундай ҳолат кам учрайди. Айрим пингвинлар йўналишни йўқотиб, океандан узоқлашади, тўдасини тарк этади ва омон қололмайдиган жойларга йўл олади. Ҳатто уларни орқага қайтаришса ҳам, яна ўша томон юришда давом этишади. Бундай пингвинлар чарчоқдан ҳалок бўлгунча мақсадсиз кезиб юради.
Мутахассислар фикрича, бундай пингвинлар кўпинча жуфтидан айрилган ёки оғир касал бўлгани учун тўдани тарк этаркан. Жуфтини йўқотган пингвин ёлғиз қолиб очликдан ўлади, касаллари эса ўлимни тўда ичида эмас, кимсасиз жойда қарши олишга интилади.
Оқ
Бу пингвин умумийликдан, одатийликдан, оммадан бошқача фикрлаш тимсоли бўлиши мумкин. Тарих бунга гувоҳлик беради.
Мирзо Улуғбек “юлдузлар ҳаракатсиз жисм” деган фикрга қарши бормаганида, “Зиж”ни туза олармиди? Абу Райҳон Беруний “Ер ясси, ҳўкиз шохида барқарор” деган омма қарашидан қочмаганида, глобус ясаб, Ернинг нариги томонида қуруқлик бўлишини тахмин қила олармиди? Имом Бухорий агар “фақат хотирага ишониш керак” деган қоидага таянса, “Саҳиҳ”ни тўплай олармиди? Алишер Навоий “турк тили назм тили эмас” деган догмани ёриб чиқмаганда, “Хамса” ёзармиди? Жадидлар мустамлакачиларнинг қўрқувини енга олмаганида, ҳаракат бошлармиди?
Аслида, ана шу сал “ғалатироқ” инсонлар ҳар доим тарихни олға силжитган. Улар оқимга қарши сузгани учун эмас, балки оқим қаерга олиб кетаётганини олдиндан кўра олгани учун қарши чиққанлар. Шундай эмасми?
Қора
Бир томони халқдан узилиб қолиш, жамиятнинг умумэътироф этилган қоидаларини назар қилмаслик ҳалокатга бошлайди. Инсоний қадриятларни янчиб, минг-минг йиллик олтин қоидаларни назар-писанд қилмаслик ҳам тўғри эмас, бу ҳалокатга олиб бориши мумкин.
Хулоса
… эса сиздан.
Малоҳат ЙЎЛЧИЕВА.