DORILAMON KUNLAR SHUKUHI

Bugun butun O‘zbekiston ajib tarovat, o‘zgacha go‘zallik og‘ushida. Mamlakatimizning qaysi bir hududiga bormang, Vatanimiz istiqlolining 24 yillik tantanalari ustidan chiqasiz. Darhaqiqat, eng ulug‘, eng aziz bayramimiz - Mustaqillik kunini har yili munosib yutuqlar bilan keng nishonlash muhim ijtimoiy-siyosiy voqyeaga, qutlug‘ an'anaga aylanib qoldi.

Prezidentimizning 2015 yil 17 iyuldagi “O‘zbekiston Respublikasi davlat mustaqilligining yigirma to‘rt yillik bayramiga tayyorgarlik ko‘rish va uni o‘tkazish to‘g‘risida”gi Qarorida ta'kidlanganidek, mustaqillik biz uchun milliy davlatchiligimizni, o‘zligimiz, insoniy haq-huquq va qadr-qimmatimizni tiklash, urf-odat va an'analarimizni, muqaddas islom dinimizni, buyuk ajdodlarimizning tabarruk nomlarini ulug‘lash, sog‘lom va barkamol yangi avlodni shakllantirish bo‘yicha ilgari tasavvur ham qilib bo‘lmaydigan beqiyos imkoniyatlar eshigini ochib berdi.

Mamlakatimiz o‘zi tanlab olgan yo‘l - taraqqiyotning “o‘zbek modeli” asosida qat'iy va og‘ishmay olg‘a intilgani uchun ham endilikda biz dunyoning eng rivojlangan, ilg‘or demokratik davlatlari qatoridan o‘rin egalladik.

Albatta, bu dorilamon kunlarga osonlikcha erishganimiz yo‘q. Juda ko‘p og‘ir sinov va mashaqqatlarni yengib o‘tib, nihoyat, mus­tahkam oyoqqa turib oldik. Endilikda yurtimizda ro‘y berayotgan ulkan o‘zgarishlar biz uchun oddiy voqyelikka aylandi. Vaholanki, istiqloldan avvalgi davr­da bir kichik inshoot qurish uchun ham kimlarningdir ruxsatini olishimiz shart edi.

Mustaqillik davrida esa, shahar va qishloqlarimiz qiyofasi tubdan o‘zgardi, zamonaviy uylarda, ko‘rkam hovli-joylarda yashash baxti nasib etdi. O‘zbekiston - baxtiyor odamlar mamlakatiga aylandi. Bu jihatni jumlai jahon e'tirof etdi. Jahon iqtisodiy forumi tomonidan e'lon qilingan reytingda keyingi uch yilda iqtisodiyoti eng tez rivojlanayotgan davlatlar orasida mamlakatimiz 5-o‘rinni egalladi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti ko‘magida AQSH­ning Kolumbiya universiteti tomonidan tashkil etilgan ijtimoiy tadqiqotlar asosida e'lon qilingan “Butunjahon baxt indeksi”da esa, Vatanimiz 158 ta mamlakat ichida 44-pog‘onani, Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi mamlakatlari orasida 1-o‘rinni band etgandi. Haqiqatan ham, kelajagi buyuk davlat ekanimizga shu misollarning o‘zi kifoya.

Mamlakatimizda siyosiy, huquqiy, ijtimoiy va iqtisodiy sohalarda amalga oshirilayotgan tizimli ravishdagi izchil islohotlar yuqori samaralarni bera­yot­gani barchamizga ayon. Huquqiy-demokratik, erkin fuqarolik jamiyatini barpo etish yo‘lidagi dadil odimlarimiz ham baralla bo‘y ko‘rsatmoqda.

Mustaqil taraqqiyot yillarida “Inson manfaati - har narsadan ulug‘”, “Inson, uning huquq va erkinliklari hamda manfaatlari - eng oliy qadriyat”, “Islohot islohot uchun emas, avvalo inson uchun, uning farovon hayoti uchun”, “Hamma narsa - inson uchun, uning kelajagi uchun”, degan hayotiy tamoyillar asosida ish ko‘rganimiz namunasini, bugunga kelib, fuqarolarimizning baxtiyor chehralarida, farovon, to‘kin-sochin turmush tarzida, mamnuniyat aks etgan izhorlarida yaqqol ko‘rmoqdamiz. Binobarin, biz erishayotgan, dunyo tan olayotgan ulkan marralarning negizida turgan asosiy omil - inson ekanligini har birimiz chuqur va teran anglab yetdik.

Zero, Muhtaram Prezidentimizning “O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobidan joy olgan ma'ruza va nutq­larda mustaqillikka erishish arafasidagi og‘ir va suronli yillarda ham inson, uning ehtiyoj va talablari, jismoniy va ma'naviy yuksalishi respublikamizda istiqbolda amalga oshiriladigan ijtimoiy-iqtisodiy siyosatning markazida bo‘lishi shart, deya kun tartibiga qo‘yilgan talab bugun hayotimizda o‘z aksini topgani ayni haqiqat.

Ha, mamlakatimizda hukm surayotgan tinch va osuda, bunyodkorona hayot, millatlararo totuvlik va hamjihatlik qo‘lga kiritayotgan va butun dunyoda havas uyg‘otayotgan ulkan muvaffaqiyatlarimiz omilidir desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. Shunday ekan, tarixan qisqa vaqt ichida barcha soha va tarmoqlarda erishgan olamshumul yutuqlarimiz bilan har qancha faxrlansak, g‘ururlansak, iftixor aylasak arziydi.

Ta'bir joiz bo‘lsa, istiqlol sharofati bilan O‘zbekiston avvalo o‘zining mustaqil davlat sifatidagi barcha haq-huquqlarini qayta tikladi, o‘z moddiy va ma'naviy boyliklarining, o‘z manfaatlarining haqiqiy egasi, qudratli himoyachisiga aylandi. Ushbu huquq o‘zligimizni anglash, saxovatli zaminimiz boyliklarini, xalqimizning ulkan yaratuvchanlik va intellektual salohiyatini Vatanimiz ravnaqi, hech kimdan kam bo‘lmay yashashimiz, buyuk orzularimiz ro‘yobi yo‘lida safarbar etish imkonini berdi.

Inchunun, istiqlol sharoitida kechayotgan umrimizning har yili o‘tgan asrning to‘qsoninchi yillari boshida O‘zbekiston tanlagan milliy taraqqiyot yo‘lining naqadar to‘g‘ri va xalqchil ekanini isbotlash bilan birga, mamlakatimiz, xalqimiz bu yo‘ldan aslo og‘ishmay, Prezidentimiz rahbarligida o‘zining buyuk kelajagi sari dadil qadam tashlayotganini yaqqol ko‘rsatib turibdi.

Mustaqillik davrida jamiyatimizda amalga oshirilgan tub islohotlarning har biri o‘ziga xos tarixga, mazmun-mohiyatga ega. Jumladan, milliy davlatchilik asoslarining yaratilishi, yangi demokratik tizimning shakllanishi, yoshlarga oid davlat siyosati, ta'lim, sog‘liqni saqlash sohasidagi yangilanishlar, milliy qadriyatlarimiz, urf-odat va an'analarimizning tiklanishi, inson sha'ni, qadr-qimmatining ulug‘lanishi, qo‘yingchi, barcha-barcha sohalardagi katta hajmli sa'y-harakatlar ro‘yobi bizni yanada yangi marralar sari ilhomlantirmoqda.

Hozirgi kunda yurtimizda 30 million nafardan ziyod aholi istiqomat qilayotgan bo‘lsa, ularning birortasi ham o‘zini o‘tgan asrning 90-yillaridagi kayfiyat bilan yurgan inson, deb bilmaydi. Shu ma'noda, ma'naviyat sohasida erishilgan eng katta yutug‘imiz - xalqimizning ongu tafakkuri butunlay o‘zgarib, odamlarimizda Vatan taqdiriga daxldorlik, qat'iy fuqarolik pozitsiya shakllanganidir. Bu fikrimizni hayotimizning barcha jab­halarida, odamlarimizning qalbida, ongu shuurida namoyon bo‘layotgan mehr-oqibat, muruvvat, bag‘rikenglik kabi yuksak insoniy fazilatlar va yurtdoshlarimizning ertangi kunga tobora kuchayib borayotgan ishonchi, umidi to‘la tasdiqlaydi.

Shu bois mo‘'tabar qariyalarimiz, ota-onalarimizning hurmat-ehtiromini joyiga qo‘yish, bir-birimizga mehr-oqibat va muruvvat ko‘rsatish, kattaga hurmatda, kichikka izzatda bo‘lish, jamiyatimizda hech kim yolg‘iz emasligi, hech kim e'tiborsiz va qarovsiz qolmasligi kabi xalqimizning azaliy fazilatlari ham yanada sayqal topib, rivojlanib bormoqda. Huquq va manfaatlarimiz ro‘yi-rost yuzaga chiqmoqda.

Yurtboshimiz e'tirof etganlaridek, Mustaqillik - bu avvalo huquqdir.

Mustaqillik - erkin va baxt­li yashash huquqi, inson huquq va erkinliklari, uning qonuniy manfaatlarini ta'minlashning bosh omilidir.

Mustaqillik - ozod va obod Vatanning har bir farzandi o‘zligini, o‘z qadr-qimmati, or-nomusi va g‘ururini teran ang­lashi uchun cheksiz va buyuk imkoniyat.

Mustaqillik - biz kimlarning, qanday buyuk zotlarning avlodi ekanimizni chuqur idrok etish, milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi ruhida yashash, istiqlol g‘oyalarini yurtdoshlarimiz, xususan, yosh avlod qalbi va ongiga yanada teran sing­dirish, jahon hamjamiyatidan munosib o‘rin egallash, demokratik davlat, fuqarolik jamiyati barpo etishning eng asosiy va muhim sharti, milliy taraqqiyotimiz kafolati, demakdir.

Mustaqillikning 24 yili - tarixan qisqa, ayni chog‘da mazmun jihatidan har bir kuni asrlarga tatigulik davrdir.

Istiqlolni qo‘lga kiritish millat uchun katta bir yutuq bo‘lsa, uni asrab-avaylash, mus­tahkamlash, ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy asoslarini yaratish, jamiyat hayotini tamomila yangitdan izga solish va rivojlantirish, yangi jamiyatning yangi a'zolarini tarbiyalashdek muhim vazifalarni xuddi shunday g‘alabaga mengzash mumkin. Buning boisi shuki, tarixda jangu jadallar bilan mustaqillikka erishgan, ammo beparvolikka yo‘l qo‘yib, hamjihat bo‘lmay, yagona maqsad yo‘lida birlashmay, uni qo‘ldan boy bergan mamlakatlar, xalqlar haqida misollar ko‘p. Ne baxtki, xalqimiz tarixning bu achchiq saboqlaridan to‘g‘ri xulosa chiqarib, mus­taqillikni, mamlakatdagi tinch-totuv hayotni, millatlararo ahil-inoqlikni saqlab qoldi. Milliy mahdudlikka berilmadi, jahon hamjamiyati bilan o‘zaro manfaatli hamkorlik aloqalarini keng miqyosda yo‘lga qo‘ydi. Turmush tarzimizda, ong-shuurimizda milliy va umuminsoniy qadriyatlar uyg‘unligi o‘z ifodasini topdi.

Demak, xalqimizning asriy orzularini ro‘yobga chiqargan, har bir fuqaroga o‘z orzu-umidlariga mos ravishda munosib hayot kechirish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratib bergan mustaqilligimizni mustahkamlash, uni turli xavf-xatarlardan, xurujlardan himoya qilishimiz, millat taqdiriga, mamlakat kelajagiga daxldorlik tuyg‘usini his etishimiz, atrofida kechayotgan voqyea-hodisalarga befarq bo‘lmasligimiz lozim.

Ana shundagina, bugungidek Vatanimizning to‘ylarini zo‘r shodu xurramlik bilan bayram qilish nasib etaveradi. Ana shundagina qishloq va shaharlarimiz, ozod va obod yurtimiz qiyofasi kundan-kun barq urib chiroy ochaveradi. Ana shundagina iqtisodiyotimiz bar­qaror sur'atlar bilan rivojlanaveradi. Ana shundagina mamlakatimizda tinchlik va osoyishtalik, xotirjamlik hukm suraveradi. Ana shundagina bundan ham yuksak marralarni zabt etib, jumlai jahonni hayrat va havasga solaveramiz.

Ana shundagina ko‘nglimizga bayramlar, to‘y-tantanalar sig‘averadi.

Jonajon O‘zbekistonimiz mustaqilligining 24 yilligi barchamizga qutlug‘ bo‘lsin, aziz zamondoshlar! Erk va ozodlik, hurriyatimiz timsoli - istiqlolimiz mangu barqaror bo‘lsin!

Shuhrat DEHQONOV,

jurnalist, huquqshunos

BUXORO HIKMATLARI

Buxoroni hamisha sog‘inamiz. Sog‘inib-sog‘inib yo‘lga tushamiz. Qachon Buxoroga borish imkoniyati tug‘ilsa, sog‘inch hissi yanada oshadi, mehrimiz jo‘sh uradi. Butun vujudimiz sog‘inch tuyg‘ulari bilan Buxoroga intiladi.

Bu safar ham shunday bo‘ldi. O‘zbekiston Respublikasi davlat mus­taqilligining yigirma to‘rt yillik bayrami oldidan aholining keng qatlamlari o‘rtasida ma'rifiy uchrashuvlar, jonli muloqot va suhbatlar, adabiy-badiiy kechalar, madaniy tadbirlar o‘tkazish maqsadida tuzilgan targ‘ibot guruhi a'zolari bilan Buxoro viloyatiga yo‘l olar ekanmiz hammamizda bir tuyg‘u - Buxoro sog‘inchi qaynab-toshadi.

Ilk uchrashuv Buxoro shahrida yangidan bunyod etilgan Ibn Sino nomli favvoralar maydonidan boshlandi. Bu maydon buxoroliklar uchun haqiqiy dam olish, xordiq chiqarish maskaniga aylangan. Uchrashuvda O‘zbekiston xalq artisti Ubaydulla Omon, respublikada xizmat ko‘rsatgan artistlar Alisher Otaboyev, Nodira Mo‘minova hamda yosh xonandalarning chiqishlari barcha ishtirokchilarga manzur bo‘ldi.

- Biz bunday zavqli oqshomlarga Mustaqillik tufayli muyassar bo‘ldik, - deydi 77 yoshni qarshilayotgan Po‘latoy buvijon ko‘zlari porlab, - ilgarilari ko‘chalarga chiqish, bunday rohatlanishlar qayda edi? Oqshom tushishi bilan hamma uy-uyi­ga kirib ketardi. Mana endi qarang, dam olish maydonlari, chiroyli favvoralar bunyod etildi. Bularni ko‘rib odamning dili yayraydi. Bu galgi uchrashuvga farzandlarim, nabiralarim va abiram Kabiraxon bilan keldim. Mendan baxtli odam bormi? Men hammaga shunday baxt-saodatli bo‘lishini, yurtimiz, Buxoromiz yanada obod va farovon bo‘lib borishini, tinchlik abadiy bo‘lishini Ollohimdan so‘rayman. Xudo menga umr berib, Kabiraxon katta bo‘lsa mustaqillik qanday bunyod etilganligini hikoya qilib beraman.

Biz ham Po‘latoy buvijonning pok niyatlariga qo‘shilamiz. Go‘yo bu dil izhorlari oqshom qatnashchilarining fikrlarini ifodalagan edi...

Jondor Buxoro viloyatining yirik tumanlaridan biri. Tuman mehnatkashlari davlatga pilla, g‘alla sotish rejalarini allaqachon ortig‘i bilan bajardilar. Shu kunlarda g‘o‘zaga so‘nggi ishlov berish qizg‘in davom etayotir. Dalalar esa pardoz qilayotgan kelindek, allaqachon oppoq liboslarga burkanib borayotir. Hademay terim boshlanadi...

Dastlabki uchrashuv Xumin qishloq fuqarolar yig‘inida bo‘ldi.

- Bizning qishloq fuqarolar yig‘inida jami 11 ming 674 nafar aholi yashaydi. - deydi suhbatda QFY raisi Ulug‘bek Muzaffarov, - shuningdek, bizning hududimizda 19 ta fermer xo‘jaligi faoliyat yuritadi. Bu yil ular g‘alla sotish bo‘yicha davlat rejasini oshirib bajardilar. “Abdurahmon Komil”, “Dilmurod Boyevich”, “Usta To‘ymurod”, “Orif Tohir” kabi fermer xo‘jaliklarining qishloq fuqarolar yig‘iniga homiylik yordamlari ko‘p bo‘lmoqda. Ularning yordami tufayli to‘yxona, sport majmuasi qurildi. 5 gektarlik intensiv bog‘ bunyod bo‘ldi. Bu yil hosilga kirdi.

Shu kuni tumanning “Zarafshon” QFY, Alili QFY, pedagogika, iqtisodiyot kollejlarida bo‘lgan uchrashuvlar qizg‘in o‘tdi. Taniqli olimlarning ma'ruzalari, sho‘x qo‘shiqlar va raqslarga ulanib ketdi.

G‘ijduvon tumanidagi pedagogika, tibbiyot kollejlari va 28-umumiy o‘rta ta'lim maktabida bo‘lgan muloqotlar ham mustaqil davlatimiz erishayotgan ulkan yutuqlar, obodonliklar va taraqqiyotlar haqida bordi.

Vobkentliklar huzuriga borganimizda Yangikent QFYda Shohnigor mahallasida mustaqillik bayrami katta tantana bilan nishonlanayotgan ekan.

- Biz har yili eng ulug‘, eng aziz bayramimiz mustaqillikni ana shunday mehr va tantana bilan kutib olamiz, - dedi mahalla raisi Akrom Qurbonov g‘urur bilan.

- Mustaqillikni har qancha bayram qilsak arziydi, - deydi keksa o‘qituvchi Mavjuda O‘roqova, - ota-bobolarimiz bir umr ozodlikni, hurlikni orzu qilib o‘tdilar. Shaharlarni qo‘ya turaylik, qisqa 24 yil ichida qishloqlarimiz beqiyos darajada o‘zgarib, obod va farovon bo‘lib borayotganidan benihoya xursandmiz. “Keksalarni e'zozlash yili”da ko‘rsatilayotgan g‘amxo‘rliklardan mamnunmiz. Men har safar duo qilganimda Ollohimdan yurtimizga tinchlik-osoyishtalik, farovonlik so‘rayman.

Romitan tumani hokimligida bo‘lgan uchrashuvni tuman hokimi Muhammadqosim Olimov ochib, jumladan, tumanda so‘nggi yillarda erishilayotgan yutuqlar va o‘zgarishlar haqida so‘zladi. Haqiqatan ham romitanliklar qo‘lga kiritayotgan zafarlar maqtovga loyiq. Tuman mehnatkashlari mustaqilligimizning 24 yillik to‘yini munosib mehnat yutuqlari bilan kutib olmoqdalar... Buxoroda hunarmandchilik va kichik biznes rivojlanib boryapti. Masalan, biz joylashgan “Talisman” mehmonxonasini xususiy tadbirkor Husniddin Uzoqov ochgan. Salkam 2 sotix yerga qurilgan ko‘rkam va muhtasham ikki qavatli mehmonxona 8 ta xonadan, 18 o‘rindan iborat. Mehmonxona Labihovuzga yaqin bo‘lgani uchun doimo xorijlik mehmonlar bilan gavjum. “Talisman” MCHJ direktori Husniddinning o‘g‘li Isomiddin Uzoqov. Uning 8-sinfda o‘qiydigan Azizbek va 5-sinfda o‘qiydigan jiyanlari xorij tillarini yaxshi biladilar. Ularning amerikalik yoki fransiyalik sayyohlar bilan biyron-biyron gaplashayotganlarini ko‘rib kishi g‘ururlanadi. Ulardan chet ellik sayyohlarni hayratga solayotganliklarini ko‘rib faxrlanamiz.

Labihovuz majmuasi har kuni va har oqshom mehmonlar va sayyohlar bilan gavjum. Ularning qadamlari Buxorodan uzilmaydi. Bu manzarani taniqli shoir G‘ulom Shomurod “Labihovuz oqshomlari” she'rida shunday ta'riflaydi:

Bu yer gavjum bo‘lar mudom kelgan mehmondan,

Suv bo‘yida yayrab-yayrab olishar orom.

Ular mamnun xizmatdagi chaqqon mezbondan

Naqadar soz buxorocha e'zoz-ehtirom!

 

Labihovuz quchog‘ida mo‘'jiza bisyor,

Uchrashadi o‘tmish bilan kelajak bunda:

Hordiq berib tuyalarga, cho‘ktirib qator,

Sarbon kelib dam olmoqda shu yerda, tunda

 

Ulovidan tushmay turib boshlar hangoma

Olam aro nomi mashhur Xo‘ja Nasriddin.

Latifalar tinglab, ana, urar qahqaha,

Yosh-yalanglar o‘rab uning atrofu girdin...

 

Labihovuz oqshomlari ajib, farahbaxsh,

Bunda mudom topajaksiz halovat-huzur.

So‘ng ketarsiz Buxoroni dilga aylab naqsh,

Uning zavqi hamroh bo‘lar sizga bir umr!

Ijodiy guruhimiz uchun Buxoro safari maroqli uchrashuvlarga, ajo­yib taassurotlarga nihoyatda boy bo‘ldi.

Nazarimda Buxoroning tarixiy obidalari, obod ko‘chalari, farovon mahallalarining har biri go‘yo hikmatga to‘la. Pirlar va avliyolar yurti Buxoroning har qarich yerida, serhosil bog‘lari-yu dalalarida hikmat yashirin.

Mustaqillik tufayli rivojlanib, taraqqiy etib borayotgan Buxoroning aslida ko‘plab hikmatlari kashf bo‘layotir. Buxoro boqiylik sari, bebaho ulug‘ hikmatlar qanotida yanada yuksalib borayotir...

Biz hikmatlarga kon Buxoroni hamisha sog‘inib qolamiz!

 

Ashurali JO‘RAYEV

ANDIJONNI ENDI BIR KO‘RING

Sobiq kursdoshim, surxondaryolik G‘ofir Ziyoqulovga ochiq xat

Do‘stim G‘ofir, yodingizdami, Toshkent davlat universiteti (hozirgi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti)ning filologiya fakultetini bitirishimiz arafasida “Andijonlaringni bir ko‘rsam...” degandingiz. Birga keldik. Shaharni aylandik. Sizni aynan qayerlarga boshlab borganim hozir xotiramda yo‘q, lekin har qalay, iloji boricha “zo‘r” joylarimizni ko‘rsatishga harakat qilganman, o‘shanda. Shahar aylanib qaytganimizdan so‘ng siz: “Andijon deganiyam bitta bolshoy qishloq ekan-da”, devdingiz. Garchi bu gap og‘zingizning bir chekkasidan, nimjilmayish bilan chiqqan bo‘lsa-da, menga juda og‘ir botgan, izzat-nafsimga tekkan edi. Siz bilan bahslashib, tortishganman ham, shahrimizning 1902 yilgi zilzilada vayron bo‘lganini aytib, uning o‘sha paytdagi holatini shu dalil, shu tarixiy fojia, tabiiy ofat bilan izohlashga uringanman. Siz e'tiroz bildirgansiz:

- Ha, u zilzilaga yetmish yil bo‘pti-ku, shuncha vaqtdan beri tuzukroq inshootlar qurish, ko‘chalarni obodonlashtirish mumkin edi-ku... Andijonning nomi chiroyli va mashhurligiga men juda boshqacha tasavvurda edim-da, do‘stim. Xafa bo‘lmang... - dedingiz yupatgan kishi bo‘lib.

Mening tilim kalimaga kelmay qolgandi. Endi ko‘z oldimga keltirsam, o‘shanda rostdan ham Andijonning mehmonlarga ko‘r­satgulik (Navoiy bog‘idagi ulkan Burgut haykali-yu, sobiq Jome masjid-madrasasidan bo‘lak) diqqatga sazovor manzil-makonlari yo‘q hisobi ekan.

Ha, o‘sha paytda Andijonda Navoiy nomidagi bitta markaziy ko‘cha bo‘lib, ulovlarning asosiy qatnov yo‘li o‘sha edi. (Ko‘cha bo‘ylaridagi binolar ham, bitta-ikkita uch qavatlisini inobatga olmaganda, pastak, oddiy shifer, rangi o‘chib, o‘ngib ketgan tunuka tomlardan iborat edi). Hozirgi Bobur shoh ko‘chasi esa u mahalda ko‘rimsiz, e'tiborsizgina va Andijonni yetti uxlab tushida ham ko‘rmagan Jdanov degan bir kasning nasabi bilan atalardi.

G‘ofir, siz o‘shanda yana bir nozik nuqtaga til tekkizib o‘tuvdingiz. “Andijon - Bobur Mirzo, Nodirabegim, CHo‘lponlar yurti» deb ko‘kragingizga urasizlaru...” degandingiz. Afsuski, bu ta'nangizni rad etishga mutlaqo ojiz qolganimni tan olaman. Bu ham katta bir mavzu. Shu shaharda tug‘ilib voyaga yetgan va taxtga o‘tirgan temuriy sarkarda, Alisher Navoiydan keyin eng ko‘p va xo‘p yozgan shoir, “Boburnoma” - qomusiy, memuar asari bugungi kunda dunyoni zabt etgan Zahiriddin Muhammad Bobur nomi, yodi bilan bog‘liq biron-bir qadamjoy, ziyoratbop tarixiy obida anqoga shafe. Shu sababdan Boburni “dilbar shaxs” deya ta'riflagan Hindiston bosh vaziri Javoharla'l Neru Toshkentga tashrifi chog‘ida o‘sha dilbar zotning yurtini ko‘rish istagi borligini aytganida turli bahonalar ko‘rsatishib, mo‘'tabar arbob, aziz mehmonning xohishini bajo etisholmagan, ya'ni Andijonga olib kelishmagan ekan. Men o‘zim ham bu borada quruqdan-quruq maqtanib yurganimizni mustaqilligimizdan ke­yin, shu sohada ta'kidga arzigulik xayrli, quvonarli ishlar amalga oshirilgandan so‘ng angladim. Bugun shaharning uch o‘rnida - temir yo‘l bosh bekati ro‘parasidagi Bobur maydonida, Bog‘ishamol mavzeidagi Bobur bog‘ida, Eski shahar o‘ramidagi qayta jonlantirilgan “Ark ichi”da ulug‘ vatandoshimizning salobatli, muhtasham haykallari qad ko‘targan. Bobur bog‘idagi “Jahon madaniyati va Bobur” muzeyi, buyuk mutafakkir va shoh ramziy qabr-maqbarasi, shahardagi Bobur soati (kurant) xalqimizning, andijonliklarning ardoqli bobokaloniga izzat-ehtiromi ifodasi, sayyohlar uchun tabarruk manzilgohlar bo‘lib, Andijon shuhratiga shuhrat qo‘shib turibdi. Viloyat teatri, Andijon davlat universiteti, viloyat kutubxonasi va yana ko‘plab ilmiy-madaniy muassasalar Bobur nomida. Hozir Andijonda eng ko‘p tar­qalgan ism - Boburbek, Boburjon... Shahar bog‘laridan biriga esa Mustaqillik sharofati bilan CHo‘lpon nomi berilgan bo‘lib, hozir u yerda jiddiy ta'mirlash va qayta barpo etish ishlari olib borilmoqda. Nodirabegim bog‘ini ham muhim o‘zgartishlar bilan mehnatkashlarning dam olish maskaniga aylantirish rejalashtirilgan.

Ha, G‘ofir, yana siz “Andijon “A”dan boshlanadi...” deb yozishadi”, deya pisanda qiluvdingiz. Ma'lumingizki, u davrlarda barcha ko‘rsatkich, yutuqlar, maqtarli dalillar mamlakatimizda asosan qishloq xo‘jaligi, xususan, paxtachilik borasida erishilgan katta-kichik, yolg‘on-yashiq muvaffaqiyatlar bilan belgilanar, baholanar, to‘nlar har doim shunga qarab bichilardi. Andijon esa paxtachilikda mash'al viloyatlardan hisoblanardi, obodonchilik, xalq turmushining ma'murligi, farovonligi va bosh­qa masalalarga esa bu yurtda ham panja orasidan qaralardi.

Xullas, siz haq edingiz, G‘ofir. Ayniqsa, hozirgi holat bilan qiyoslanganda shahar maqomidagi Andijon o‘shanda chindan ham kattaroq, gavjumroq, obodroq bir qishloq tusida bo‘lgan ekan. Shahrimizga endi bir kelsangiz edi...

Siz aytganday, yetmish yilda, keyingi yigirma yilni ham qo‘shsak, salkam bir asrda qurilmagan bir-biridan go‘zal va purviqor binolar vatanimiz mustaqil, xal­qimiz hur va erkin bo‘lgach, yigirma to‘rt yil ichida barpo etildi. Shu qisqa muddatda misli ko‘rilmagan ko‘lamdagi bunyod­korlik, obodonchilik ishlari amalga oshirildi. Dunyodagi rivojlangan mamlakatlarnikidan qolishmaydigan, dong‘i har tomonga taralgan, yurtimizning barcha shahar-viloyatlaridan maxsus kelib tomosha qilib, zavqlanib, o‘rganib, nusxa olib ketishayotgan “O‘zbekiston” ko‘chasining ta'rif-tavsifini eshitayotgan bo‘lsangiz kerak. Hozir uning qatoriga yanada zamonaviyroq, yanada ko‘rkamroq Istiqlol, Milliy tiklanish, shuningdek, kengaytirilib, yo‘li ikki tomonidagi binolar yangilangan yo tubdan ta'mirlangan, xullas, batamom yangi qiyofa kasb etgan Amir Temur, Navoiy shoh ko‘chalari zeb bo‘lib qo‘shildi va shaharga mislsiz fayz bag‘ishladi.

YAqinda Andijondagi bir tadbirga besh-o‘n daqiqa kechikkan “Ishonch” gazetasi, “Yoshlik” jurnalining muharrirlari, xodimlari, vaqt mo‘ljalini aniq olishgani, ammo bundan besh-olti oygina avval kelib ketgan bo‘lishlariga qaramay, shaharga kirgach hayratlanib, bir oz adashib qolishganini aytib, anjuman qatnashchilaridan uzr so‘radilar. Menimcha, bu gap mubolag‘a ham, bahona ham emas edi.

Andijon-Toshkent yo‘llarining Farg‘ona, Namangan viloyatlarigacha bo‘lgan masofalari, Andijon-Asaka, Andijon-Shahrixon, Bo‘z, Andijon-Oltinko‘l, Baliqchi, Andijon-Xonobod, Andijon-Xo‘jaobod, Buloqboshi, Andijon-Paxtaobod, Andijon-Kuyganyor-Poytug‘, Madaniyat yo‘llarining tasmaday silliq, ravonligi, ularning ikki chetidagi muattar bo‘y taratib turgan uzundan-uzoq anvoyi gulzorlar, saf tortgan archa, kashtan va boshqa manzarali daraxtlar ko‘rki, tarovati yo‘lovchilarning charchog‘ini yozib, bahri-dilini ochishi, kayfiyatini chog‘ qilishi, ijodkor, san'atkor, jurnalistlarga esa mo‘l-ko‘l ilhom berishi shub­hasiz.

Yo‘l bo‘ylaridagi savlat to‘kib turgan kollejlarni aytmaysizmi. Ilm-fan o‘rganishning qulay vositalari bo‘lmish zamonaviy texnik asbob-uskunalar bilan jihozlangan, o‘smirlarning bilim va malakalarini oshirishlari uchun barcha shart-sharoit muhayyo etilgan bunday ta'lim-tarbiya dargohlari, o‘lkamiz chiroyiga chiroy qo‘shayotgan besanoq namunaviy uylar respublikamizning hamma viloyat, hamma shahar va tumanlariga xos, ko‘zlarni quvontiradigan manzaradir.

Andijon shahridagi bir-biridan mahobatli, ravoqlari, peshtoqlari, ayvonlari, ayniqsa, ichki tomonlari - devorlari, shiftlari, ustunlari sharqona uslubdagi naqsh va pardozlar bilan ziynatlangan to‘yxona, tantanalar saroylari, (“O‘zbekiston”, “Toshkent”, “Andijon”, Nodirabegim, Xonzodabegim, “Oltin vodiy”, “Fayz”, “Farangis”, “Qo‘shariq”, “Orom”, “Shoh”, “Oq laylak”, “Sofiya” va boshqa)da har kuni to‘y, xursandchilik. Bunday umumxalq bazmgohlarining tumanlarda ham qurilayotganligi shoyon diqqatga sazovor bo‘lib, ular xalqimizning iqtisodiy quvvati oshib borayotganidan dalolat beruvchi omillardir.

Afsonaviy Burguti, zamonaviy amfiteatri bilan mashhur Navoiy nomli madaniyat va istirohat bog‘i, viloyat hokimligi va Bobur nomidagi teatr oldilaridagi maydon, yaqindagina rekonstruksiya qilingan va kengaytirilgan Xotira xiyoboni, 160 tonna suv sig‘imiga ega, 19 metr balandga sapchiydigan musiqali favvorani o‘z bag‘riga olgan Bobur maydoni, attraksion o‘yinlarga boy, cho‘milish havzasiga ega, baxtli bolalikning shodon qiyqiriqlariga to‘la bolalar bog‘i kunduziyu oqshomlari, xususan, dam olish kunlari mehnatkashlar bilan gavjum. Bog‘ishamol mavzeidagi ovozasi chor tarafga ketgan Bobur bog‘i esa mamlakatimizning hamma viloyatlaridan keladiganlar, xorijiy mehmonlarning ziyoratgohi, miriqib hordiq chiqaradigan umumxalq sayilgohiga aylangan. O‘zbekiston va Bobur shoh ko‘chasi tutashgan maydondagi, viloyat teatri oldidagi, Barkamol avlod xiyobonidagi favvoralar (shaharda hozir bunday fontanlar 30 dan ziyod) faqat ko‘rk, fayz emas, balki ushbu hududlarda mikroklimat vujudga keltirishi nuqtai nazaridan ham katta e'tiborga molikdir.

Har jihatdan davr talablariga javob beradigan “Andijon”, “Toshkent”, “Sarbon”, “Afrosiyob”, “Elita”, “Royal”, “Elegant”, “Plaza” mehmonxonalari, Yoshlar markazi, Tennis korti, sport saroylari, o‘yingohlar, zamonaviy holda qayta tiklangan hunarmandchilik rastasi, “Hamkor” biznes markazi, “Xolis” savdo majmualari va boshqa inshootlar xalqimiz, muhandis-me'morlarimiz, mutaxassis-hunarmandlarimizning didi, quruvchilik madaniyati nechog‘lik o‘sganidan dalolat beruvchi maskanlardir. Savdo va maishiy xizmat ko‘rsatish korxonalari, ustaxonalarning rang-barangligini ko‘rib aqlingiz shoshadi. Yilning ikkinchi choragi mobaynida ana shunday inshootlardan 70 ga yaqini bitkazildi.

Markaziy ko‘chalarimizni to‘ldirib, daryoday oqayotgan Asaka avtomobil zavodining turli marka va rusumdagi avtoulovlari (Neksiya, Lasetti Kaptiva va boshqa)ning uzoq-yaqin mamlakatlar yo‘llarida yaraqlab, g‘izillab yurganini ko‘rganimizni eslasam qalbimdan iftixor tuyg‘ulari toshib chiqadi.

Shu kunlarda CHo‘lpon shoh ko‘chasi keng ko‘lamda rekons­truksiya qilinmoqda, “Lola” qo‘g‘irchoq teatrining yangi binosi shiddat bilan qad rostlayotir. Eski shahar mavzeida bun­yodkorlik ishlarining yangi bos­qichi avj pallada. Ushbu hudud bir vaqtlar shahar markazi, yuragi bo‘lgani bois, Bobur Mirzo davrida bu yerda bir qator tarixiy bino, inshootlar o‘ziga xos ansamblni tashkil etgan. Afsuski, yuqorida zikr qilingan kuchli yer silkinishi va boshqa sabablarga ko‘ra ularning ko‘plari butkul yo‘q bo‘lib ketgan, ayrimlaridan tuproq ostida nishonalar qolgan, xolos. Andijonning xal­qaro turizm tashkilotlari bilan rishtalarini yanada mustahkamlash, dunyo sayyohlari diqqat-e'tiborini ko‘proq tortish maqsadida tarixiy ko‘rinish bilan zamonaviy qiyofa uyg‘unlashgan, jahon andozalaridagi me'moriy manzaralar yaratish ushbu loyihaning asosiy maqsad-mohiyatini tashkil etadi, deyish mumkin. Bu joyda olti qatorli yo‘l, ko‘p qavatli turar-joylar va boshqa imoratlar barpo bo‘lajak, aholi savdo nuqtalari va avtomobil tig‘izligi, yo‘laklar, ariqchalar bilan bog‘liq muammolar va bosh­qa noqulaylik, nosozliklarga barham berish, shahar ekologiyasini musaffo tutish, toza havo manbaini vujudga keltirish uchun yashil xiyobonlar, maysazorlar, gulzorlar yaratish ko‘zda tutilgan. Xullas, ta'bir joiz bo‘lsa, Andijon Registoni bunyod etiladi. Bularni tasavvur qilishning o‘zi kishiga zavq beradi, kelajakning yanada farovon, yanada fayzli, hayot tarzi, yashash sharoitlari yanada soz va madaniy bo‘lishiga, ko‘n­g­il­larning yanada yayrab-yashnashiga umid, ishonch uyg‘otadi. Shularni o‘ylasam, “bizdan ko‘ra kuchli, bilimli, dono va albatta baxtli” bo‘ladigan farzand­larimiz, nevara-chevaralarimizning ma'sud chehralari ko‘z oldimga kelib, dilim yanada ravshan tortadi.

O‘n-o‘n besh yillar muqaddam Bobur nomidagi ilmiy ekspeditsiya safarlari chog‘ida Eron, Turkiya va boshqa o‘sha paytda bizdan ilg‘orroq mamlakatlardagi ayrim shaharlarning tungi charog‘on qiyofasini ko‘rib havasimiz kelgan edi. Mana endi O‘zbekiston shaharlari, jumladan, Andijonning oqshomlari misolida o‘sha orzularimiz mus­tajob bo‘lganligini dadil ayta olamiz. To‘g‘risi, ana shunday nurafshon ko‘chalarda sayr qilib yurib, birdan sizni, sizning xat boshidagi gapingizni eslab qoldim, do‘stim G‘ofir! Ushbu ochiq xatning yozilishiga ana shu fayzli oqshomlar sururi turtki bo‘ldi. Ha, birodar, sizning oldingizdagi o‘sha mulzamligim alami, xumoridan chiqish uchun yana ko‘p qutlug‘ ishlarni sanashim mumkin edi, illo, kursdoshim rosa maqtanibdi-da, degan ta'nangizdan andisha qilib, shu yerda ko‘p nuqta qo‘ysam... Ishonchim komilki, endi Andijonga bir kelsangiz, yuqorida keltirilgan va keltirilmagan ko‘z-ko‘z qilgulik dalillar, holat va manzaralarga o‘zingiz guvoh va faxru iftixorimga sherik bo‘lardingiz.

Darvoqye, viloyat ahli hozir yana bir tarixiy hodisani kutib, katta bir shodiyona - Toshkent-Andijon temir yo‘li ochilishi, yurtimizdagi barcha bunyodkorlik ishlarining tashabbuskori, ma'naviy va iqtisodiy homiysi, muhtaram Yurt­boshimiz bilan birga zamonaviy uchqur “tulpor”­larda Toshkentga safar qilish ishtiyoqi, taraddudi bilan yashamoqda. Bu shukuhli kunlar ham yaqin, juda yaqin!

Andijonga tashrifingizni kutaman, do‘stim.

 

Qamchibek KENJA.

2015 yil, avgust

 

TAASSUROT TAFAKKURNI CHARXLAYDI

Surxondaryo vohasiga yo‘lingiz tushsa, albatta Muhammad Iso at-Termiziy ziyoratgohiga kirib o‘ting, ulkan taassurotlar bilan qaytasiz. Bu ziyoratgoh Sherobod tumanining mo‘’jazgina Dehqonobod qishlog‘ida joylashgan. Atrofi qabriston. Maqbara atrofida turfa gullar, manzarali daraxtlar barq urib turibdi. “Bahor qabristonlardan boshlanadi”, — deb bejiz aytishmaydi.

Read more...

EKSPORT SALOHIYATI OSHMOQDA

Ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatimizda o‘tgan 2014 yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sohasida 480 mingdan ortiq yangi ish o‘rni tashkil etildi. Bugungi kunda ish bilan band bo‘lgan aholining 77,2 foizdan ziyodi iqtisodiyotning ushbu sohasida mehnat qilmoqda. Ularning sa’y-harakatlari, yaratilgan shart-sharoitlar natijasida davlatimizning iqtisodiy salohiyati ham yildan-yilga oshib borayotir.

Birgina o‘tgan yili 500 dan ziyod yangi korxona, birinchi navbatda, kichik biznes sub’¬ekt¬lari eks-port faoliyatiga jalb etildi. Tadbirkorlik sub’ekt¬lari tomonidan 1 milliard 250 million dollar miqdoridagi eksport shartnomalari tuzildi. Mazkur shartnomalar asosida o‘tgan yili qiymati 840 million dollardan ziyod tovarlar eksport qilindi. 

Bu kabi yutuqlarga, albatta soha rivojiga qaratilgan yuksak e’tibor tufayli erishilmoqda. Prezidentimizning 2013 yil 8 avgustdagi «Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlari eksportini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘¬risida»gi qaroriga muvofiq, Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki huzurida maxsus tashkil etilgan Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ekt¬larining eksportini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi alohida ahamiyat kasb etmoqda. 

Jamg‘armaning asosiy maqsadi tadbirkorlarni qo‘llab-quvvatlash, tashqi bozorni o‘rganish, xorijiy hamkorlar topish, O‘zbekiston tadbirkorlarining xalqaro ko‘rgazma va yarmarkalarda o‘z mahsulotlari bilan ishtirok etishlarini tashkillashtirish, eksport salohiyatini oshirish yo‘lida yaqindan yordam berishdir. Mana shu maqsadlarni oldiga qo‘ygan jamg‘arma mana ikki yildirki tadbirkorlarga turli yo‘nalishlarda yordam berib kelmoqda. 

— Joriy yilning yanvar-aprel oylarida jamg‘arma 1014 ta tadbirkorlik sub’ektiga mahsulotlarini eksport qilishda tashkiliy, huquqiy va moliyaviy xizmat ko‘rsatdi, — deydi Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining eksportini qo‘llab-quvvatlash jamg‘armasi ijrochi direktori Jahongir Mus¬tafoev. — Natijada 360 nafar tadbirkor umumiy qiymati 306,5 million AQSh dollariga teng mahsulot eksport qildi. Shuningdek, 187 nafar tadbirkorga xorijda bo‘ladigan xalqaro ko‘rgazma va yarmarkalar, tenderlarda qatnashish, sertifikat va litsenziyalar olish hamda bojxona rasmiylashtirish ishlarida zarur ko‘mak berdi. Yuz nafar tadbirkorga eksport shartnomalarni tuzish, ularni tegishli davlat organlarida ro‘yxatidan o‘tkazish, sug‘urta polisi orqali mahsulotlarni eksport qilishda amaliy va huquqiy yordam ko‘rsatdi.

Jamg‘arma tashabbusi bilan joriy yilning shu davriga qadar 95 nafar tadbirkor xalqaro ko‘rgazma va anjumanlarda ishtirok etdi. Jumladan, 16-25 yanvar kunlari Germaniyaning Berlin shahrida bo‘lib o‘tgan «Yashil hafta — 2015» xalqaro ko‘rgazmasida Jamg‘arma 50 dan ziyod tadbirkorning 100 dan ortiq turdagi mahsulotlari bilan ishtirok etdi. Frantsiyaning «Shocolate de Beussent-Lachelle», Germaniyaning «Younus Trading» va «W.Schu¬macher&Co GMBH» kabi nufuzli korxonalari bilan muzokaralar o‘tkazildi. Natijada «Shoco¬late de Beussent-Lachelle» va «Younus Trading» kompaniyalari O‘zbekistondan qizilmiya ildizini, «W.Schumacher&Co GMBH» kompaniyasi esa quritilgan mevalarni import qilishga qiziqish bildirdi va umumiy qiymati 5 million dollarga teng eksport shartnomalarini imzolash rejalashtirildi.

Bundan tashqari, jamg‘armaning Farg‘ona viloyati filiali tashkiliy va moliyaviy ko‘magida 36 nafar tadbirkorning xaridorlar bilan muzokaralar o‘tkazish va eksport shartnomalarini tuzish maqsadida Rossiya Federa¬tsiyasiga tashrifi uyushtirildi. Tashrif natijasida, qishloq xo‘jaligi mahsulotlari eksporti bo‘yicha umumiy qiymati 2,5 million dollarga teng eksport kelishuvlari imzolandi, 30 million dollarga teng eksport shartnomalari hamda O‘zbekistonda to‘rtta qo‘shma korxona ochish bo‘yicha kelishuvlarga erishildi. 

Shuningdek, Turkmanistonning Ashxabod shahrida bo‘lib o‘tgan qurilish mahsulotlari xalq¬aro ko‘rgazmasida Jamg‘arma tashabbusi bilan mamlakatimizdan yettita korxona ishtirok etib, umumiy fiymati 3 million AQSh dollariga teng eksport shartnomasi imzolandi. 30 million dollarlik eksport shartnomalarini imzolash rejalashtirildi. 

Jamg‘arma Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi qoshidagi «O‘ztadbirkoreksport» tashqi savdo kompaniyasi bilan hamkorlikda tadbirkorlarning og‘irini yengil qilib, mahsulotlarini eksport qilishga yordam bermoqda. 

Bu yilgi dasturga binoan Jam¬g‘arma tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlar ko‘lami kengayib, tadbirkorlarimiz bir milliard AQSh dollarlik mahsulotlarini eksport qilishlari kutilmoqda. 12 ta xalqaro ko‘rgazma va yarmarkalarda tadbirkorlik sub’ektlari ishtiroki rejalashtirilayotir. Shuningdek, yurtimizda faoliyat yuritayotgan 60 ta ishlab chiqarish korxonasida xalqaro standartlar talablariga mos boshqaruv tizimi bosqichma-bosqich joriy etilishi ko‘zda tutilgan.

Jamg‘arma tadbirkorlar va innovatsion loyiha mualliflarini qo‘llab-quvvatlash maqsadida innovatsion loyihalar ko‘rik-tanlovini o‘tkazmoqda. Tanlov mahalliy va ikkilamchi xomashyolarni qayta ishlash hisobiga yangi turdagi eksportbop mahsulotlarni ishlab chiqarishga yo‘naltirilgan bo‘lib, besh yo‘nalishni o‘z ichiga qamrab oladi. Bular oziq-ovqat, kimyo, to‘qimachilik, qurilish ashyolari sanoati, mashinasozlik va elektrotexnika sanoatida eksportbop mahsulotlarni ishlab chiqarish bo‘yicha innovatsion loyihalardir. Bu loyihalarini rag‘batlantirish maqsadida jamg‘arma tomonidan 300 million so‘m miqdorida grant mablag‘lari ajratilgan. Tanlovda fermer va tadbirkorlar, mutaxassis olimlar, tadqiqotchilar ishtirok etishi mumkin. 

 

Bobur MUHAMMADIYEV,

“Hurriyat” muxbiri

 

DASTURXONI TO‘KIN EL

Davlatimiz rahbarining «O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida» kitobi xalqimizning bundan chorak asr avvalgi hayoti, turmush darajasi haqida biz, bugungi kun yoshlariga yetarlicha tasavvur beradi.

Read more...

TADBIRKORLIK RIVOJIDA YANGI BOSQICH

Istiqlol yillarida mamlakatimiz ijtimoiy-iqtisodiy hayotida mutlaqo yangi yo‘nalish — tadbirkorlik faoliyatining joriy etilib, yil sayin minglab fuqarolar hisobiga ushbu sohaning kengayib borishi milliy iqtisodiyotimizning rivojlanishi va aholi turmush farovonligini oshirishda muhim omil bo‘lib xizmat qilmoqda.

Bugun mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining 56 foizi ayni shu sohada ishlab chiqarilayotgani, iqtisodiyot tarmoqlarida ish bilan band aholining 77 foizi xususiy sektor ulushiga to‘g‘ri kelayotganligi avvalo mustaqillikning ilk kunlaridanoq davlatimiz rahbari tomonidan ishlab chiqilgan “o‘zbek modeli”ning naqadar hayotiy va eng muhimi, aynan bozor qonuniyatlariga asoslangan taraqqiyot yo‘li ekanini ko‘rsatadi. Bunday rivojlanish sur’atlari so‘nggi o‘n yil mobaynida mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining 8 foizdan kam bo‘lmay kelishini ham ta’minlamoqda.

Davlatimiz rahbari mamlakatimizni 2014 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2015 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisida barqaror iqtisodiy o‘sish, mamlakat istiqboli, aholining hayot darajasi va sifatini oshirish ko‘p jihatdan ushbu sohadagi ustuvor vazifalarning qanday hal etilishiga bog‘liq ekanini bildirib, “Xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikni yanada rivojlantirish maqsadida bu sohaga to‘liq erkinlik berish, bu yo‘lda g‘ov bo‘lib turgan barcha to‘siq va cheklovlarni bartaraf etish eng muhim ustuvor vazifa” ekanini ta’kidlab o‘tgan edi.

Ushbu vazifaning amaliy ifodasi sifatida yaqinda Prezidentimiz tomonidan qabul qilingan “Xususiy mulk, kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni ishonchli himoya qilishni ta’minlash, ularni jadal rivojlantirish yo‘lidagi to‘siqlarni bartaraf etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi farmon mamlakatimizda xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikni yanada rivojlantirish, iqtisodiyotda davlat ishtirokini kamaytirish, yalpi ichki mahsulotda xususiy mulk ulushini oshirishda yangi bosqichni boshlab berdi.

Ta’kidlash joizki, ushbu farmon kichik biznesni rivojlantirish bo‘yicha barcha turdagi ro‘yxatdan o‘tkazish, ruxsat berish, litsenziyalash, shuningdek, tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish bilan bog‘liq tartib-taomillarni yanada soddalashtirish, xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirish uchun zarur sharoit va imkoniyatlar yaratish, ularning moddiy va kredit resurslaridan foydalanishni kengaytirish, biznes muhitni yaxshilash, tadbirkorlik faoliyatiga noqonuniy aralashish, xususiy mulkdorlar huquqlarini buzganlik uchun davlat, huquqni muhofaza qilish va nazorat qiluvchi organlar mansabdor shaxslarining javobgarligini jinoiy javobgarlik darajasiga oshirish alohida ahamiyat qaratilgan. Xususan, farmonda mikrofirmalar, kichik korxonalar va fermer xo‘jaliklari faoliyatiga oid barcha tekshiruvlar rejali tartibda nazorat organlari tomonidan to‘rt yilda bir martadan, boshqa xo‘jalik sub’ektlarida esa faqat O‘zbekiston Respublikasi Nazorat qiluvchi organlar faoliyatini muvofiqlashtiruvchi respublika kengashi qaroriga asosan uch yilda bir martadan ko‘p bo‘lmagan tartibda amalga oshirilishi belgilab qo‘yildi.

Muhim yangiliklardan biri shuki — Farmonda yakka tartibdagi tadbirkorlarga ishchi yollash mumkinligi huquqiy jihatdan hal etildi. Jumladan, joriy yilning 1 iyulidan e’tiboran, yakka tartibdagi tadbirkorlarga, faoliyatidan kelib chiqqan holda, har bir yollangan ishchi uchun byudjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasiga eng kam oylik ish haqining 50 foizi miqdorida sug‘urta badali va belgilangan soliq stavkasining 30 foizi miqdorida soliq to‘lash sharti bilan bir nafardan uch nafargacha ishchini yollash imkoniyati berilmoqda. Shuningdek, yakka tartibdagi tadbirkorlar agar kasb-hunar kolleji bitiruvchilarini ishga yollagan bo‘lsa, bitiruvchining kollejni tugutganidan boshlab o‘n ikki oy mobaynida yollanma ishchilar uchun belgilangan soliqdan ozod etilishi belgilab qo‘yilmoqda.

Ushbu farmon ijrosini ta’minlash, tadbirkorlarning huquq va manfaatlarini ishonchli himoya qilish uchun bir qator qonun hujjatlariga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritish, yangi huquqiy hujjatlarni yaratish zarur. Eng muhimi, bunday huquqiy shart-sharoitlar yurtimiz iqtisodiyotining barqaror o‘sishi va mahsulotlar raqobatbardoshligini ta’minlash, yoshlar uchun minglab yangi ish o‘rinlari yaratish va pirovardida, xalqimiz turmush farovonligini oshirishga xizmat qiladi.

 

Rasul KUSHERBAYEV,

O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati,

O‘zLiDeP fraktsiyasi a’zosi

ISTIQLOL ARAFASI, ISTIQBOL NAFASI

(“O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobini qayta o‘qib...)

Yana bir yildan keyin Mustaqilligimizga yigirma besh yil to‘ladi. Tasavvur etaman: jannatmonand yurtimizda yangi shahar-qishloqlar, ko‘rkam koshona, korxonalar qad ko‘targusi, poytaxtimizni Qamchiq dovoni orqali Farg‘ona vodiysi bilan bog‘laydigan temir yo‘l ishga tushgusi, iqtisodiyot, ijtimoiyot, madaniyat, fan, texnika, sport — barcha jabhalarda cho‘ng yutuqlar qo‘lga kiritilgusi, do‘stlar havas qilgusi...
Ulug‘vor ishlar, azim qurilishlar qiyinchilik, mashaqqatlarsiz, xamirdan qil sug‘urganday bitmaydi, paxta, g‘alla xirmonlari o‘z o‘zidan yuksalib qolmaydi, albatta. Muvaffaqiyatlarga erishish ham, taraqqiyot yo‘lidagi g‘ovlarni yengib o‘tish ham o‘zimizning qo‘limizda. Yurtboshimiz ta’kidlaganlaridek, bu ishlarni bizga chetdan kelib birov qilib bermaydi.
Uzoq va yaqin moziyga qarab ish ko‘rish xayrli deyishadi donishmandlar. Sarbaland cho‘qqilar qadam-baqadam zabt etilganda ortga bir nazar tashlash, o‘ziga sarhisob berish, yana olg‘a, yuksaklikka intilish azaliy odatlarimizdan.
Mustaqillik shunday ulug‘ va bebaho ne’mat, xalqimiz boshiga qo‘ngan baxt qushi bo‘ldiki, uning kunlari yillarga, yillari asrlarga tatigulik.
Jurnalist, adib, san’atkorlar uchun muqaddas mavzu, hozirjavoblik imtihoni, mahorat pillapoyasi. Bu qutlug‘ mavzuda she’r yozmagan shoir, maqola bitmagan publitsist, qo‘shiq kuylamagan san’atkor yo‘q.
Jamiyatimiz, xalqimiz hayotida buyuk burilish yasagan 1991 yil Z1 avgust kuni — asrni qaritgan tarixiy kun bo‘lmaganda ushbu asarlar yuzaga kelarmidi!
Davlatimiz rahbari Islom Karimovning “O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobini qayta mutolaa qilish jarayonida beixtiyor xayolimda shu taxlit fikrlar charx urdi. Yurtboshimizning asarlari, ayniqsa, “Yuksak ma’naviyat — yengilmas kuch” kitobi singari ushbu kitobi ham siyosiy, ijtimoiy hayotimizda g‘oyat muhim voqea bo‘ldi, taqdimotlar o‘tkazildi, tadqiqotlar yozildi, o‘qish, o‘rganishlar davom etayotir. Ushbu asarlarni o‘qimay, uqmay, mag‘zini chaqmay, mohiyatini anglamay turib Istiqlolimiz haqida tugal tasavvur hosil qilish, ulug‘ ne’matning sharofati, qadr-qimmatini to‘liq idrok etish qiyin — buni yetmish besh yoshdan oshgan, ikki davrning guvohi bo‘lgan, ellik besh yillik ilmiy, ijodiy, qirq besh yillik mudarrislik, pedagogik tajribaga ega kishi sifatida aytmoqdaman.
“O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” asariga Islom Karimovning 1989 yil 24 iyun — 1992 yil 4 yanvar oralig‘idagi nutq va ma’ruzalari, maqola va intervyulari, farmon va qarorlari kiritilgan. Ikki yil, olti oy, o‘n kun — tarixan qisqa, lekin mazmunan benihoya teran, favqulodda voqealarga boy muddat. Ikki yarim yildan ortiq muddatga yigirma uch yarim yildan sal ortiq muddatni qo‘shaylik, qadr-qimmatimiz, tayanchimiz, iftixorimiz bo‘lgan Mustaqillikka ta’zim aylaylik, beadad shukronalar aytaylik. Shu qisqa muddat ichida qanchadan-qancha ulug‘vor g‘oyalar tug‘ildi, pishib yetildi, ularni amalga oshirish uchun favqulodda jasorat va mahorat, donishmandlik va topqirlik, ishbilarmonlik va tadbirkorlik nisor etildi. Va, nihoyat, ota-bobolarimiz asriy orzusi ro‘yobga chiqqanligini ma’lum qiluvchi, to‘rt-besh so‘zdan iborat, mazmuni tillolarga teng xushxabar 1991 yil 31 avgustda tantanavor e’lon qilindi. Yaxshi eslayman: televizorda ko‘rgan, eshitgandim, Islom Karimov Mustaqillikni e’lon qilgach, deputatlar bir zum taraddudlanib, ba’zilari cho‘chinqirab qolgandi, so‘ng gulduros, davomli qarsaklar yangragandi. Yangi jamiyat poydevoriga qo‘yilgan ilk g‘ishtlar, ish-tashvishlar, qiyinchilik-to‘siqlar, dastlabki yutuqlar, xorijdagi va o‘z tanqidchilarimiz, ochiq va pinhoniy fitna, g‘alamisliklar, ishonch va ishonchsizliklar, tinchlik, osoyishtalik, farovonlik yo‘lidagi ezgu qadamlar, tub burilishlar — bari-barisi ko‘rgan, eshitgan, bilgan, guvohi bo‘lgan, ishtirok etganlar xotirasida kino kadrlaridek birma-bir o‘tadi.
O‘quvchi sifatida kaminaga ham eng ta’sir qilgan, qoyil qoldirgan narsa Yurtboshimizning uzoqni — o‘n, yigirma, o‘ttiz, qirq yillarni oldinni ko‘rib, obdan o‘ylab ish tutishi, siyosat, iqtisodiyot, ijtimoiyot, ma’naviyat bobida dilida tukkan, pishib yetilgan g‘oya, rejalarni hayratangiz jasorat, qat’iyat bilan, qadam-baqadam, bosqichma-bosqich amalga oshirishi bo‘ldi. Kitobdan o‘rin olgan barcha katta-kichik asarlar, ayniqsa, “Jamiyatni yangilash uchun kurashayotgan barcha sog‘lom kuchlarni birlashtirish zarur”, “Toshkentni yuksak taraqqiyot va madaniyat shahriga aylantirishimiz kerak”, “O‘zbekistonda prezident institutining joriy etilishi to‘g‘risida”, “O‘tmishdan saboq chiqarib, kelajakka ishonch bilan”, “Mustaqillik deklaratsiyasi”, “O‘zbekistonning iqtisodiy mustaqilligi xususida”, “O‘zbekiston Millatlar tashkilotiga a’zo bo‘lishiga aminman” va hokazolar fikrimizga misol bo‘la oladi.
Yurtboshimizning O‘zkompartiya XXII s’ezdida “O‘tmishdan saboq chiqarib, kelajakka ishonch bilan” mavzuidagi ma’ruzasini (1990 yil, 5 iyun) tinglagan, o‘qigan katta yoshli kishilar chorak asr nari-berisidagi murakkab vaziyatni, qaltis, tahlikali voqealarni, iqtisodiy, ijtimoiy tanazzulni, til bilmas, dil bilmas desantchi “rahbar”larning o‘zboshimchaligi, markaziy matbuotning “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” haqidagi soxta, vahimali materiallari, og‘ziga kuchi yetmaydigan kaslarning javrashlari, qadriyatlarning qadrsizlanishi, yetishmovchilik, tartibsizlik, tushkun kayfiyat va boshqa noxush holat, ko‘ngilsiz manzaralarni eslab bugungi kun, dorilamon zamon bilan solishtiradi va qayta-qayta shukronalar bildiradi. Yurtboshimiz dadil va dalilli, ehtirosli va mantiqli o‘sha ma’ruzasida vaziyatni keng va teran tahlil qilgan, xolisona, odilona xulosalar chiqargan, umri tugab borayotgan mustabid tuzum, hukmron mafkuraning yurtimizga g‘arazli munosabatiga ro‘y-rost, haqqoniy baho bergan, o‘sha kezlardagi hayotning hech bir jabhasini nazardan chetda qoldirmagan edi. Muhimi, notiq achchiq haqiqatlarni ochiq, mardona, yashirmay, oshirmay aytish bilan birga ahvolni o‘nglash uchun belgilangan tadbirlar, tuzilgan, amalga oshirila boshlagan rejalarni birinchidan, ikkinchidan, uchinchidan... deya sanab, aniq-ravshan bayon qilgandi.
Ichidan chirigan mustabid tuzum qilichini qayrab, “davrning aqli, sharafi, vijdoni” deya ko‘klarga ko‘tarilgan kompartiya go‘yo “porloq yo‘l ko‘rsatib” turgan qaltis, xatarnok vaziyatda Mustaqillik deklaratsiyasini tuzishda bosh-qosh bo‘lishi, ittifoqning birinchi prezidentida qat’iyat, tadbirkorlik va boshqa sifatlar yetishmasligini, “paxta ishi”, “o‘zbeklar ishi” kabi soxta yorliqlar g‘arazli maqsadlarda uyushtirilganini mardona aytishi, respublikamizda suverinitet va davlatchilikda yangi bosqich — prezidentlik institutini ta’sis etish g‘oyasini qo‘llab-quvvatlashi, ayrim markaziy vazirlik, tuzilmalarni isloh qilish, ba’zilarini esa tugatish taklifi, o‘z boyliklarimizga o‘zimiz ega bo‘lishimiz, paxta yakkahokimligiga chek qo‘yish talabi bilan chiqish, noqobil “desant” rahbarlarning bahridan o‘tish, nohaq jazolangan yurtdoshlarimizni ozod qilish, O‘sh, Farg‘ona, Namangan, Parkent, Bo‘ka mojarolarini bosiqlik, tinch yo‘l bilan bartaraf etish va hokazo, hokazolar uchun qanday katta yurak, qat’iyat, bardosh, sabot kerak edi!
Prezidentimiz asarlarida ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy-ma’naviy masalalar o‘zaro chambarchas bog‘liq, bir birini to‘ldiradigan, taqozo etadigan holda aks ettirilgani diqqatga sazovordir. Istiqlol va istiqbol, tinchlik, barqarorlik, millatlar, xalqlar hamjihatligi, iqtisodiyotning siyosatdan ustun turishi maqsadga muvofiqligi, tarixiy boyliklar, ma’naviy qadriyatlarga jiddiy e’tibor, g‘arbdan kirib kelayotgan “ommaviy madaniyat” quyqalaridan ogohlik, muhim, dolzarb, og‘riqli muammolar o‘z ifodasini topgan.
Ilm, ta’lim, ijodga aloqadorligim bois Yurtboshimiz kitobida ko‘tarilgan ayrim masalalarga e’tibor qaratmoqchiydim. Islom Karimov 1990 yil 4 avgustdagi ma’ruzasidayoq kadrlar tayyorlashning maxsus milliy dasturi kerakligi, jumladan, maktablarda dars berish sifatini oshirish, moddiy rag‘batlantirish, iste’dodli bolalar uchun maktablar ochish, ta’lim-tarbiya maskanlari o‘rtasida yangicha munosabatlar o‘rnatish, oliy o‘quv yurtlarda mutaxassislar yaratish tizimini takomillashtirish, xorijdagi eng yaxshi markazlarga yoshlarni yuborish lozimligi kabi masalalarni kun tartibiga qat’i qo‘ygandi. Buning boisi ta’lim tizimi, kadrlar tarkibi ittifoqda nochor ahvolga tushib qolganligi, ko‘plab maktablar avariya holatidaligi, bu sohalar “qoldiq” printsipi asosida moliyalashtirilganligini — achchiq haqiqatlarni ochiq aytgan, bu borada o‘sha kezlardayoq muayyan ish qilingani — Farg‘ona, Buxoro, Nukusda uch oliy o‘quv yurti va shu kabilarni tashkil etish haqida qaror qabul qilinganini ta’kidlab o‘tgandi. Shundan buyon chorak asr o‘tdi, ikki tuzumni, ikki tizimni qiyoslash, baholash muhtaram o‘quvchilarga havola.
Nutq va ma’ruzalarida masalalarning dalilli va mantiqli, bosiq va izchil tahlili ba’zan ehtiros, kuyunchaklik bilan almashinib turishini kuzatamiz. Mustaqillik arafasida tugab borayotgan imperiyaning yurtimizga zug‘um va adolatsizliklari, iqtisodiy qaramlik, tuhmat va yorliqlar bois xalq boshiga tushayotgan kulfatlar, turmalarda azob chekayotgan yuzlab begunoh kishilar, ularning chirqirab qolgan ayol va bolalari, “desant” rahbarlarning kirdikorlari, uyushtirilgan tartibsizlik, to‘qnashuvlar haqida xotirjam, vazmin so‘z yuritib bo‘ladimi axir. Bu — “Hammasiga o‘zimiz erishmog‘imiz zarur” (“Izvestiya”, 1991 yil 29 yanvar), “Bizni kapitalizmdan sakrab o‘tishga o‘rgatishgan” (“Komsomolskaya pravda”, (1991 yil 7 mart), "Demokratiya — qonunga va shaxsga hurmat demakdir” ("Rabochaya tribuna”, 1991 yil 4 iyul) va boshqa maqola, intervyulariga, bir qator nutq, ma’ruzalariga xos xususiyatdir.
Ittifoqning ma’muriy buyruqbozlik siyosati sabab O‘zbekistonning xom ashyo bazasiga aylanib qolgani, bir yoqlama paxta hokimligi qaror topgani, mehnati og‘ir “oq oltin”ning arzon narxda sotib olinayotgani, bir tuzumdan ikkinchisiga “sakrab o‘tish” g‘oyasi o‘lka uchun noxush, halokatli oqibatlarga sabab bo‘lgani, xalqning katta qismi bechorahol hayot kechirayotgani, o‘lim ko‘rsatkichlari yuqori darajadaligi, boy mineral xom ashyo resurslariga ega bo‘lganimiz holda ko‘pgina zarur mahsulotlarni boshqa joylardan olib kelishga majbur bo‘linayotgani, mulkchilikka, dinga, qadriyatlarga nopisand munosabat va hokazo og‘riqli masalalarning bizga ko‘zi to‘g‘ri bo‘lmagan markaziy gazetalar sahifalarida noto‘g‘ri va bir tomonlama yoritilayotganini Yurtboshimiz dadil va ochiq-oydin aytadi, ayni chog‘da qisqa muddat ichida ahvolni o‘nglash uchun ancha chora-tadbir ko‘rilgani (paxta yetishtirishni qisqartirish evaziga bo‘shagan yerlarni odamlarga tomorqa qilib berilgani, bozor iqtisodiyotiga bosqichma-bosqich o‘tilayotgani, xalqqa turli imtiyozlar berilayotgani, dinga munosabat o‘zgarayotgani, tarixiy qadriyatlar tiklanayotgani va h.k.)ni ittifoq jamoatchiligiga bildirdi. "Di tsayt" haftanomasi savollariga javoblarida Prezident Gorbachevdan o‘z komandasini almashtirishni talab qilgani, ularning ba’zilari o‘z vazifasini bajarishga qodir emasligini, tang ahvol natijasida xalq ittifoq hukumatiga ishonmay qo‘ygani, respublikamiz ayrim nuqtalarida ro‘y bergan mojarolar o‘nlab yillar mobaynida to‘planib qolgan ijtimoiy-iqtisodiy muammolar hal qilinmagan oqibati ekanini, “Pravitelstvenniy vestnik” haftanomasi savollariga javoblarida iqtisodiy omillar amal qilsa “temir qo‘l”ga hojat qolmasligini ro‘y-rost, dadil aytadiki, buni bugungi avlod, istiqlol farzandlari bilishlari kerak.
“O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida” kitobini o‘qigan yoshlar chorak asr burungi yurtimiz hayotiga sayohat qilganday bo‘ladi. U kunlarni ko‘rgan, guvohi bo‘lgan kishilar Prezidentimiz Yangi jamiyat inshootlari, koshonalari tarxini qanday chizgani, poydevorini qurish, dastlabki g‘ishtlarini qo‘yish, qavatma-qavat ko‘tarishda bosh-qosh bo‘lgani, to‘siq, mashaqqatlarni mardonavor yenggani, gap-so‘zlar, malomatlardan cho‘chimay, qat’iyat bilan, bosqichma-bosqich taraqqiy ettirib bugungi zamonga yetkazib keltirganini yaxshi eslashadi, shukronalar aytishadi.
Islom Karimov asarida qamrab olingan ikki yarim yildan keyingi taraqqiyot ham silliq kechgani, hamma ishlar oson bitgani yo‘q. Kitobga yozilgan mazmundor so‘zboshida — o‘ziga xos ochqichda 1992 yil 16 yanvarda poytaxtning Talabalar shaharchasida alamzada, ekstremistik kuchlar tomonidan janjal uyushtirilgani qayd etib o‘tilgan. O‘shanda ToshDU jurnalistika fakultetida dars berayotgan, yigirma to‘rt yildan beri Talabalar shaharchasi havosidan nafas olayotgan kishi sifatida noxush voqealarni bevosita kuzatishga, o‘quv yurtlarining ko‘pchilik murabbiylari, yoshlar hurmat qiladigan kishilar, huquq posbonlarining junbushga kelgan olomonni tinchitish borasidagi sa’y-harakatlarining guvohi bo‘lishga to‘g‘ri kelgandi. Keyinroq, "Xalq so‘zi" gazetasining 1992 yil 1 fevral sonida "Shoxiga ursang, tuyog‘i zirqiraydi (ya’ni mustaqillikni mustahkamlash uchun intiqom emas, intizom, avlodlar birdamligi va rahbariyat yakdilligi ta’minlanmog‘i zarur)" nomli bir sahifalik maqolam ham chiqqan. Ba’zan katta janjal kichkina narsadan chiqishi ma’lum. To‘polon non tanqisligidan chiqqan edi. 16 yanvar kuni kechga borib, shaharchaning ta’minotga mas’ul kishilari aybi bilan, non yetmay qoladi. Yonma-yon ikki do‘konda sotilib turgan non negadir tez tugaydi. 89-yotoqxonadagi oziq-ovqat do‘koni ham nimagadir muddatidan ilgari bekitiladi, talabalarning iltimos-iltijolari inobatga olinmaydi. Maqolada yozgan edim: "...16 yanvar kechqurun talabalarni ko‘chaga boshlagan, "uyushtirgan" asosiy unsur ayon. Bu — qorin. Och qorin. Oldin qorinning qayg‘usini qilishdi, keyin qadrning. Oldin qorniga yig‘lashdi. Keyin qadriga. So‘z tartibi o‘zgarishida katta ma’no bor". Besh odam bir zumda ellikta bo‘lib qoladi, ko‘p o‘tmay besh yuztaga yetadi...
Kitob so‘zboshisida bu voqeaga munosabat bildirilib yozilganidek:" Hali ongu tafakkuri shakllanib ulgurmagan, hayotiy tajribaga ega bo‘lmagan talaba yoshlardan foydalanib, bir guruh manfaatparast, amalparast kimsalar yurtimizdagi vaziyatni izdan chiqarishga va shu tariqa dunyo hamjamiyatidan o‘z o‘rnini topishga intilayotgan yosh O‘zbekistonning obro‘siga putur yetkazishga, uni o‘z yo‘lidan qaytarishga urinishdi" ("O‘zbekiston mustaqillikka erishish ostonasida", 29-bet).
O‘shanda o‘z vaqtida ko‘rilgan chora-tadbirlar tufayli xavf-xatar bartaraf etilgan, osoyishtalik o‘rnatilgan, 20 yanvarda jumhuriyat rahbarlari ToshDU madaniyat saroyining kichik zalida shaharchadagi oliy o‘quv yurtlari faollari bilan yig‘ilish o‘tkazgandi. Islom Karimov yoniq, ta’sirli nutq so‘zlab, jumladan, xolis niyat bilan, yurakdan chiqarib, yuzingizga, ko‘zingizga tik qarab gapirgan odamga tan berajagini, ma’muriy qo‘mondonlik davri o‘tgani, bu yerga kimlarnidir jazolash uchun emas, dard, muammolarni, tanqidiy mulohazalarni, taklif-istaklarni eshitish, vaziyatni yumshatish, ahvolni o‘nglash maqsadida maslahatlashish, kengashish maqsadida kelishganini aytgan.
Talabalarga g‘amxo‘rlik Prezidentimizning doimiy e’tiborida turishini bugungi kunda Talabalar shaharchasi qanchalik o‘zgarib — shahar ichida mo‘’jaz, go‘zal shaharchaga aylangani yorqin misoldir. Bu yerdagi hamma sharoitlari muhayyo yotoqxonalarni, sport inshootlarini ko‘rgan kishilar hayratlanib, qani yosh bo‘lib qolib talaba bo‘lsagu shunday joylarda yashab, o‘qisak, deyishdi.
Prezidentimiz Islom Karimovning Mustaqillikka erishish ostonasidagi va istiqlolning ilk oylari voqealari tilga olingan kitobi Oliy Kengashning navbatdan tashqari sessiyasidagi "O‘zbekiston dunyo xaritasida o‘ziga munosib joy oldi" nomli ma’ruzasi (1992 yil 4 yanvar) bilan yakunlanadi. Notiq ushbu ma’ruzasida iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va siyosiy ishlardan beshtasini, yangi davrning yo‘nalishlaridan o‘ntasini birma-bir sanab, ta’rifini keltirib, tahlil qilib o‘tadi va "Katta, mas’uliyatli yo‘lda Tangrimiz bizga madadkor bo‘lsin!" — deya tugatadi.
Shu kunlarda poytaxtimizning Xadra bilan Sebzorni bog‘laydigan qo‘sh qavatli, zamonaviy yangi ko‘prikni yuqorigi, piyodalar uchun mo‘ljallangan ko‘rkam ko‘prikdan turib kuzatdim. Temir yo‘llar, avtomobil yo‘llari ustidan qurilgan turli ko‘priklarni ko‘p ko‘rganmiz. Lekin bunisi alomat, betakror, go‘zalligi, qulayligiga gap yo‘q. Eskalator, qadam qo‘yishingiz bilan, yuqoriga chiqarib qo‘yadi, uzun, sidirg‘a soyabonlar aziz boshlarni yozda kun taftidan, qishda sovuqdan, yomg‘ir, qorlardan saqlaydi. Katta-kichik piyodalar bir zum to‘xtab, keng, ravon yo‘llardan g‘arbdan sharqqa, shimoldan janubga qo‘sh qatorlab yelib borayotgan turfa mashinalarni kim hayratlanib, kim angrayib tomosha qiladi. Saksondan oshgan bardam, tetik otaxon, onaxonlar bir zamonlar ushbu mavzeda, yaqin atroflardagi tor, ko‘rimsiz ko‘chalarni, o‘sha davrlar naqliyoti — qo‘qon arava, ot, tuya, eshaklarni, yakkam-dukkam mashinalar, to‘nka o‘rnini bosgan tramvaylarni eslab xayolga tolishlari, qoyil qolishlari, bugungi dorilamon kunlarga shukronalar aytishlari turgan gap. Darvoqe, yangilik, o‘zgarishlarni baland ko‘priklardan, osmono‘par imoratlardan, Qamchiq dovonidan, samolyot, vertolyot illyuminatoridan kuzatish o‘zgacha gashtli, fayzli, Istiqlol ne’matini, Istiqlol nafasini teranroq his etasiz.

Saydi UMIROV, 
O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan yoshlar murabbiysi, yozuvchi

SANOATDAN SAN’ATGA QAYTISH

“Hayotda...” 
Film nomi bizni o‘ziga tortdi. “Hayotda... nima bo‘lishi mumkin?” Savolga javob topish uchun, garchi boshlanishiga qariyb bir soatcha vaqt bo‘lsa-da, chipta oldik. Poytaxtimizning Alisher Navoiy nomidagi kinosaroyi kassasi yonida do‘stim bilan yarim soatcha gurunglashib turganimizdayam, so‘ng foyega o‘tib, favvora atrofidagi o‘rindiqlardan ikkitasini tag‘in yarim soatcha band qilib o‘tirganimizdayam, ushbu filmga na birovning qiziqqani, na chipta olganini ko‘rdik.

“Hayotda...” qo‘yilayotgan zalga yaqinlashdik. Kinoateatr xizmatchilaridan biri qarshiladi:

– Yigitlar, sizlardan boshqa hech kim bu kinoga bilet olmabdi. Kelinglar, mana, “Qora tanli bojalar”ga kira qolinglar.

Biz ko‘navermagach, xizmatchi ayol “ajoyib” taklif bildirdi:

– Unda keling, chiptalaringizning pulini qaytarib beramiz, ham “Qora tanli bojalar”ni ko‘rib chiqasizlar! – yana qo‘shib qo‘ydi: – Hamma shunga tushyapti. Maza qilib kulasizlar.

Biz yana rad etdik. Sertabassum xodima labini burib: “Tavba qildim!” dedi-da, bizni “Hayotda...” qo‘yilishi lozim bo‘lgan zalga kuzatib qo‘ydi. Hayhotday zalda ikki kishi film ko‘rishga tutindik.

“Hayotda...” – badiiy film. Stsenariy muallifi va rejissyor – Yolqin To‘ychiev. Tasvirchi – Rustam Murodov. Psixologik drama janridagi ushbu kartinada umrining oxirigacha o‘z hayotiy qarashlariga, haqiqatlariga sodiq qolgan inson xususida hikoya qilinadi. Filmda tibbiyot fanlari doktori, professor Asror Xairov yolg‘iz o‘g‘lining vafotidan keyin so‘ngsiz iztirob va ruhiy azobdan dili tirnalib, ayoli bilan kechgan munosabatlarida ham ziddiyat vujudga kela boshlaydi. Farzand dog‘i munis onaning-da hayotini izdan chiqarib ulgurgan edi. Professor iztirobli kunlarning birida notanish bolani uyiga boshlab keladi. Garchi ayoli qarshi bo‘lsa-da, uni o‘z bolasiday tarbiyalashga bel bog‘laydi. Tutingan o‘g‘ilning esa g‘ayritabiiy qobiliyati bor: u har qanday xastalikni ham davolay oladi. Biroq u har safar o‘zgani tuzatganidan so‘ng yoshi ulg‘ayib boraveradi. O‘g‘lining hayotidan xavotir ola boshlagan professor unga bemorlarni davolashni taqiqlab qo‘yadi. Garchi uning o‘zi ham bedavo dardga chalingan esa-da, o‘g‘li uning o‘zini davolashiga ham ruxsat bermaydi. Film so‘ngida professor o‘sha xastalik dastidan otasi qabri qoshida hayotdan ko‘z yumadi...

Aslida, syujet u qadar muhim emas. Gap shundaki, “Chashma”, “Afg‘on”, “Kechikkan hayot”, “Sukunat” va “O‘tov” singari filmlari bilan (ayrimlarida stsenariy muallifi va rejissyor, ayrimlarida stsenariy muallifi sifatida ishtirok etgan) kinoixlosmandlar hurmatini qozongan Yolqin To‘ychiev kartinalarida film mag‘ziga singdirib yuborilgan zalvori og‘ir g‘oya va fikrlar syujetdan ko‘ra muhim ahamiyat kasb etishini ko‘ramiz.

“Hayotda...” filmi voqealari “Ota”, “Zavja”, “Inson” kabi qismlar bilan umumlashadi. Ijodiy jamoa ham o‘zbek kinosida o‘z iste’dodi bilan ajralib turadigan aktyor va aktrisalardir: Baxtiyor Qosimov, Zulxumor Mo‘minova, Akbarxo‘ja Rasulov va boshqalar... Bir so‘z bilan aytganda, kishini hayot to‘g‘risida yanada chuqurroq o‘ylab ko‘rishga undaydigan teran falsafiy qarashlar majmuasi, fikrni o‘tkirlashga undaydigan ajoyib kinoasar — san’at namunasi bo‘libdi “Hayotda...”

Ichdan quvonib bu borada yozayotganimizning yana bir sababi bor: “Sen yetim emassan”, “Toshkent — non shahri”, “Mahallada duv-duv gap”, “Suyunchi”, “Abdullajon”, “Kichkina tabib”, “Yaratganga shukr”, “O‘tov” kabi filmlari bilan ixlosmandlarni lol qilgan kartinalarimiz safi so‘nggi yillari davlat buyurtmasi bilan ishlangan bir qancha ajoyib filmlar hisobiga boyidi. Xususan, “Sotqin”, “Dilor, Dilor, dil va or”, “Baxt ortidan...” filmlari ana shunday kinolar sirasiga mansub.

Mamlakatimiz kinoteatrlarida namoyish etilayotgan “Sotqin” (rejissyor Rustam Sa’diev) tom ma’noda shov-shuvga aylandi. Tomoshabinlarni bahsga chorlagan eng asosiy savol: aslida, kim sotqin? Kishini o‘ylashga majbur qila olgani uchun ham mazkur filmni haqiqiy badiiy asar, tomoshabinlarni to‘lqinlantirgan kartina, deb aytish joiz. Filmda asosiy rollarni Farrux Soipov, Matyoqub Matjonov, Ubaydulla Omon, Ulug‘bek Qodirov va boshqa tajribali aktyorlar ijro etgan. Salbiy obrazlardan biri G‘ulom (laqabi Artist)ni ijro etgan Javohir Zokirov mahorati alohida e’tirofga loyiq.

“Dilor, Dilor, dil va or” (“Yer tafti”) kartinasi taniqli kinorejissyor Shuhrat Abbosov va uning farzandi Nozim Abbosov tomonidan ishlanib, tomoshabinlar hukmiga havola qilindi. Bosh rol ijrochisi Shahlo Temirova o‘z obrazi Dilorom timsolida matonatli, irodali, pokiza, bir so‘z bilan aytganda, asl o‘zbek qizi obrazini yarata olgan. Film tomoshabinni zamona, inson taqdiri xususida chuqur o‘ylashga, mulohazaga chorlaydi.

O‘zbek kino san’atida (sanoatida emas!) ro‘y berayotgan o‘zgarishlar, mayda-chuyda “kinolar” haqida tanqidiy fikrlar bildiraverishdan ko‘ra, mavjud va erishilayotgan yuksak marralar, yutuqlar haqida gapirishga, xolis baho berishga undayotir. Aslida, kinochilarimiz nega unday film olmayapti, nega bunday kartina taqdim qilmayapti, deb yozg‘irar ekanmiz-u, ammo aksar tomoshabinlarning didi haminqadarligini, borgan sari o‘tmaslashib ketayotgani to‘g‘risida lom-mim demaskanmiz. Holbuki, “Yer tafti”, “Baxt ortidan...”, “Hayotda...” singari asarlarga tomoshabinlarning “tishi o‘tmayotgan” bo‘lishi mumkin! Shuning uchun ham yaxshi filmlar haqida yaxshi gaplar aytishga qaror qildikki, zora bir-biridan bachkana, san’atdan boyish maqsadida foydalanib, uni yer bilan bitta qilayotgan ayrim “rejissyorlar” bundan uyalishsa...

Do‘stim ikkimiz “Hayotda...”dan go‘yo bir yoshga ulg‘ayganday, hayot to‘g‘risida teran fikrlashga jazm etgulik tafakkuriy shijoat bilan chiqdik. Va tekinga ham “... bojalar”ga o‘xshagan filmga tushmaganimiz uchun ich-ichimizdan faxrlandik.

Mansur JUMAYEV

MAMLAKATNING QON TOMIRLARI

Jahonning barcha rivojlangan mamlakatlarida temir yo‘l transporti yetakchi o‘rinlardan birini egallaydi. Xususan, Yaponiya, Frantsiya, Ispaniya, Xitoy, AQSh, Angliya kabi davlatlarda yo‘lovchilarni manzillariga tez yetkazib qo‘yish bo‘yicha bu soha faqat havo tarnsportidan keyingi o‘rinda turadi. Ushbu davlatlarda soatiga 350-500 kilometr tezlikda harakatlanadigan poezdlar qatnovi yo‘lga qo‘yilgan. 

Read more...

O‘LIMLARNI QOLDIRIB DOG‘DA

(OTAM VA IKKINCHI JAHON URUSHI)

Kemtik ko‘ngillarday zoru notavon, o‘ksik va kemtik nonlar. Intizor, nigoron kemtik nonlar.

450 mingdan ko‘p, bedarak ketganlar bilan 500 mingdan ziyod o‘zbek farzandlarining onaizorlari “Rizqu nasibang sog‘-omon qaytarib kelsin bolam” deya tishlatib qo‘ygan kemtik nonlari. Bular 500 ming yaxlit, og‘ir va uzluksiz bongga aylanib Yer yuzini qoplaydi. Cheksiz-chegarasiz, moviy va g‘uborli kengliklar uzra, Yevropada qolgan son-sanoqsiz qabrlar, shaharlaru notinch o‘lkalar ustida og‘ir-og‘ir yangrab, olamni larzaga solib urushni la’natlaydi.

Read more...

VATAN ISTIQBOLI

Xizmat safari bilan yaqinda ulug‘ o‘tmishi va porloq buguni bilan butun dunyoni hayratga solayotgan qadim Samarqand shahriga boradigan bo‘ldim. Ertalab soat 7:30 lar chamasi “Afrosiyob” poezdiga chiqish uchun vokzalga yetib bordim. Bahor nafasi dilga huzur bag‘ishlaydi. Mamlakatimiz  bayrog‘i ranglariga hamohang bo‘yalgan tulpor kabi uchmoqqa shay bo‘lib, manzilni ko‘zlab turgan “Afrosiyob” poezdiga chiqdim. 

Read more...

BOBOMIZ AYTGAN GAPLAR...

Urush...

Bu haqda bobomiz yoki momomiz aytgan.

Ular aytmagan bo‘lsa, tarix aytgan.

1925 yil. Xos qishloqlik Oysha onamizni to‘lg‘oq tutib, Qo‘shmat ota o‘g‘il ko‘rdi. Go‘dakni Eshonqul dedilar.

1927 yil. Davlatjon onamizni to‘lg‘oq tutib, Adhamboy otamiz qizlik bo‘ldi. Buvakni O‘g‘iloy dedilar.

Eshonqul yolg‘iz o‘g‘il bo‘ldi. O‘g‘iloy durday qiz bo‘ldi. Ikkovining taqdiri o‘x­shab ketdi. Eshonqul o‘n ikki yoshida otadan ayrildi. Shundog‘am nimjon bolakayning jussasini g‘am bosdi. O‘g‘iloy bola bo‘lib bolalik ko‘rmadi, qiz bo‘lib beshtosh o‘ynamadi. Yetti yashar­ligida onadan yetim qoldi. To‘qqizida otasini Sirdaryo tomonlarga olib ketishdi. Ota xat yozaman deb edi, xabar bo‘lmadi. Olti oy deganda o‘sha tomondan allaqanday poezdda olib ketishayotganining daragi yetdi...

Read more...

KO‘NGLI DALASIDEK KENG

 

“Dalalarimdan qor aridi.

Uzun qish qorayib-qorayib yotmish dalalarim yerrang-errang bo‘ldi...

Dalalarimda omonat-omonat qotib yotmish kesaklar umalib-umalib tuproq bo‘ldi...

Dalalarim ko‘pchib-ko‘pchib qoldi...”

Dalalarim to‘lg‘ondi....

Dalalarim entikdi.

Dalalarim uyg‘ondi. Dalalarim ko‘z ochdi.

Dalam meni imladi, dalam meni chorladi”. 

Read more...

SIFATLI, CHIDAMLI, KO‘RKAM

Bolaligimizda katta bo‘lsang, kim bo‘lasan deb so‘rashsa, o‘ylanmasdan “uchuvchi bo‘laman” derdik. Hozirgi bolakaylarga shu savolni bering-chi, g‘urur bilan: “Biznesmen bo‘laman” deydi aksari. Istiqlol yillarida tadbirkorlarning erkin faoliyat yuritishlari uchun davlatimiz tomonidan barcha sharoitlar yaratildi. Bu esa o‘z navbatida ko‘plab hamyurtlarimizga kichik biznes va tadbirkorlik bilan shug‘ullanish imkonini bermoqda. Natijada ularning safi yildan-yilga kengayib borayotir. Erkin raqobat muhitining yaratilishi, mahsulotlarning sifati va narxiga sezilarli ta’sir etdi.

Read more...

“UNING NOMI O‘ZBEKISTONDIR”

Jurnalist kasbi ko‘pchilikka ma'lum. U omma­ni xolis va haqqoniy axborot bilan ta'minlovchigina emas, elning vijdoni hamdir. Shu asno o‘zi bilmaganlarini hayotdan izlab topadi, xulosa chiqaradi va mulohazalarini gazetxonga ilinadi. Afsuski, topganlarining hammasi ham yoqimli bo‘lavermaydi.

Qo‘limda fotoapparatim bilan dunyoning ko‘plab mamlakatlarida, ba'zan alg‘ov-dalg‘ovli joylarida bo‘lganman. YAqin kunlarda esa Sharq mamlakatlaridan Xitoy, Turkiya, Ozarboyjonda bo‘lib qaytdim.

Read more...

QAYDA BOR BUNDAY MAKON?!

Bu diyorning fayzi bo‘lakcha. Bu o‘lkaning odamlari o‘zgacha. Bu yurtning tuprog‘ida zar unadi. Musaffo osmonida qaldirg‘ochlar chax-chax urib, hur va ozod parvoz qiladi. Xalqi bunyodkor, mehnatkash, mehr-oqibatli, insof-diyonatli, yaratish, yashnatish ishqi bilan yonib yashab, dunyoga dovrug‘ solgan ajdodlariga munosib vorislar bo‘lishga intiladi. Keksalari duogo‘y, yoshlarining qadamidan o‘t chaqnaydi, g‘ayrat-shijoati ichiga sig‘maydi, bilimi va iqtidori, yuksak intellektual salohiyati, jismoniy kuch-quvvati bilan jahonga bo‘ylashadi. Bu elda har bir inson baxtiyor va farovon umrguzaronlik qiladi. Bu davlat qisqa muddat ichida shunaqa ulkan marralarni zabt etdiki, olam ahli uning yutuqlaridan lolu hayron, hayratu havasda...

Read more...

SAYLOV JARAYONLARI XALQARO KUZATUVCHILAR E'TIBORIDA

Mamlakatimizda demokratik islohotlarni yanada chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasi doirasida saylov qonunchiligiga saylov huquqi erkinligi prinsipining yanada to‘liqroq amalga oshirilishiga, mamlakatimiz saylov tizimining yanada demokratlashuviga, nomzodlarga va siyosiy partiyalarga saylovoldi tashviqotini o‘tkazish borasida teng shart-sharoitlar yaratish samaradorligini oshirishga, saylovning ochiqligi va shaffofligi prinsiplarini mustahkamlashga qaratilgan qator o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi. Saylov mobaynida shaffoflikni ta'minlashning huquqiy mexanizmlari takomillashtirildi.

Read more...

ERKIN VA FAROVON JAMIYAT E'TIROFI


29 mart kuni bo‘lib o‘tadigan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti sayloviga tadorik qizg‘in pallaga kirdi. Yuksak demokratik talablarga javob beradigan mamlakatimiz saylov tizimi fuqarolar eng muhim siyosiy huquqini to‘liq amalga oshishiga xizmat qilayotir. Asosiy Qonunimizdagi fuqarolarning saylovga oid huquqlari kafolatlarida O‘zbekiston Respublikasining fuqarolari davlat hokimiyati vakillik organlariga saylash va saylanish huquqiga ega ekanligi qayd etilgan.

Read more...

YO‘LSOZLIKDA SHAXDAM ODIMLAR

Yurtimizda azaldan yo‘llar ravonligi, ko‘chalar obodligiga alohida e'tibor bilan qaralgan. “Ko‘chani iflos qilma”, “Ko‘changni orasta tut”, “Yo‘l sol­ganni duo qil” degan purma'no hikmatlar, nasihatlarni eshitib voyaga yetganmiz. Qolaversa, Amir Temur, hazrat  Alisher Navoiy, Mirzo Bobur davlatdorlik, arboblik faoliyatida yo‘lsozlik, ko‘chalar obodligiga katta ahamiyat qaratishgani tarixiy manbalardan ma'lum. Xususan, hazrat sohib­qiron qayerda madrasa, maqbara qurdirsa, avvalo, raiyatning bu maskanga kelib-ketishi uchun yo‘l qurishni buyurgan ekan. Muqaddas kitoblarda, chunonchi, hadislarda ham kimki, ko‘chani ravon qilsa, yangi yo‘l solsa, ayniqsa, ko‘prik qursa, unga bisyor savob yozilishi ko‘p o‘rinlarda ta'kidlangan. Binobarin, yurtimiz bo‘ylab safarga chiqqan kishi orasta va shinam, keng va ravon, kunduzlari nurafshon, kechalari charog‘on yo‘llardan yurganda baayni yuqoridagi o‘y-xayollar yodidan o‘tsa ajab emas... 

Read more...

  • So'ngi yangiliklar
  • Ko'p o'qilgan

RASMIY SAYTLAR

REKLAMA

REKLAMA

 

 

 

 

 

 

Kalendar

March 2017
S M T W T F S
1 2 3 4
5 6 7 8 9 10 11
12 13 14 15 16 17 18
19 20 21 22 23 24 25
26 27 28 29 30 31

.