O'qimagan bolalar
Shodmonqul SALOM
Muallif haqida:
Shodmonqul Salom — 1980 yilda Qumqo'rg'on tumanida tug'ilgan. 2003 yilda Termiz davlat universitetining kimyo fakultetini, 2005 yilda O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasining Oliy adabiyot kursini tamomlagan. “Yurak iqlimi”, “Ko'ngil kitobi”, “Borligini bilganlar” she'riy to'plamlari va “Oqqapchig'ay to'lqinlari” nasriy kitobi chop etilgan. Hozirda “Ma'naviy hayot” jurnalida ishlaydi. “Do'stlik” ordeni sohibi.
O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi.
(Ushbu she'r olis–yaqin yurtlarda qora mehnat qilib, oiladagi og'ir sharoit, hayotdagi ayrim ko'zbo'yamachiliklar sababli o'qishga kirolmagan, imkoniyatlari boy berilgan yigitlar haqida)
“Hali uylar solamiz,
Hali to'ylar qilamiz.
Bilmaganlar biladi,
El qatori bo'lamiz…”
Ayvonning ustunlarin
Quchar izg'irin shamol.
Onaning orzusiga
Isinib olar xayol…
“Akam pul tashlaguncha
Qor yog'masin, Xudojon!”
Paltosin astaridan
Uyaladi Guljahon.
Ettinchida olgandi,
O'ninchi sinf bo'ldi.
Guljahonning sochi ham,
Bo'yi ham o'sdi, to'ldi.
Qaro tunni yopinib
Mudrab yotadi qishloq.
Lipillaydi miskin sham,
O'chib qolmishdir chiroq.
Ona va qiz ayvonga
Orzularin iladi.
“Shu yerda antenna bor,
Akam telefon qiladi…”
Hansiraydi qo'ng'iroq,
Ona-o'g'il so'zlashar.
Yuraklar isinishar,
Oyoq-qo'llar muzlashar.
— Sizlarda soat o'n bir,
Bu yoqda to'qqiz bo'ldi…
Onaning ko'zlaridan
Bir juft yulduz to'kildi.
— Seni o'qitolmadim,
Kaltalik qildi qo'lim.
Yotar joying issiqmi,
Ichmayapsanmi, o'g'lim?..
Ma'yus tortadi ona,
Singil xafa bo'ladi.
Ko'kning avzoyi buzuq,
Qorning isi keladi…
Guvoh bo'lib shu muztar,
Dilni ezgan suhbatga.
Jo'nab ketaman dilgir
O'z ishimga — xizmatga.
…Ey, sho'x-shaddod bolalar,
Qorbo'rondan qaytmagan.
Muallimning urganin
Uyga kelib aytmagan.
Ey, taqdirga ko'nganlar,
Ey, jimgina yurganlar,
Aybdor kabi yelkasin
Qisibgina turganlar.
Bilib aytolmaganlar,
Aytishni bilmaganlar.
Erinchoq, ammo tanti
Ko'nglini yormaganlar.
Ey, qoruvli bolalar,
Ey, qo'li gul ustalar,
O'qimagan bolalar,
Ey, o'zi bir dastalar.
Matematika darsini
Paxtazorda o'tganlar,
Pullik muallimlarga
Puli bori ketganlar.
Kollejlarda bemurod
Sovurilgan soatlar.
Neligini bilmasdan
O'rganilgan odatlar.
Piyoz paykallarida
Bo'yi o'smay qolganlar,
Ohak zavodlarida
Ko'ksin sovuq olganlar.
Yo'qchilikning yukiga
Elkasini tutganlar.
Yupungina xotinin
Amallab ovutganlar:
— Hali uylar solamiz,
Hali mehmon kutamiz.
Namozni o'rganamiz,
Ro'zalar ham tutamiz…
… Alamini hech kimga
Aytmay yurgan faryodlar.
Qirday yelkasin egib
Qariyotgan avlodlar.
O'qimagan bolalar,
Ey, dehqonsiz dalalar.
Beqayg'u umringizga
Yog'di qancha jalalar.
O'qimagan bolalar,
Dardingizni aytdim men.
Hayotga qo'yolmagan
Shartingizni aytdim men.
Zo'r iqtidor bor edi,
Biringizda kimyoga.
Qay biringiz shifokor
Bo'lardingiz ziyoda.
Issiqqina o'rinda
Junjikib ketdi ko'nglim.
Oyog'ingizdan sovuq
O'tib ketganin sezdim.
O'qimagan bolalar,
O'rningizni oldim men.
Siz havas qilgan kabi
O'qib, odam bo'ldim men.
Shiddatingiz ko'rganman,
G'ayratingiz bilardim.
Sizday tanti bo'lsaydim,
Men ham usta bo'lardim.
Mahmadona bu qalam
Nelarni qilmas bayon.
O'qimagan bolalar —
Jim bostirilgan isyon!
Neki kelsa, Xudodan
Ko'rib yurguvchi mardon.
O'qimagan bolalar —
Isbotlab bo'lmas armon.
…Guljahonning paltosin
Astaridir yuragim.
Aytishga andisha bor,
Ko'rsatishga uyaldim.
Taqdir arobasida
Har kimning-ku o'rni bor.
Sho'xligingiz eslatib
Tashqarida yog'ar qor.
Nasib qilsin, ilohim,
Elga berar to'yingiz!
Entiktirar yurakni
Sizning orzu-o'yingiz:
“Hali uylar solamiz,
Hali to'ylar qilamiz.
Bilmaganlar biladi,
El qatori bo'lamiz!..”