Qora niqob

Ish qidirib…

Nurali o'rta maktabni tugatib, o'qishga kirish uchun bir-ikki yil o'zini sinab ko'rdi. Baxti chopmadi. “Bor-e!” dedi-da, to'g'ri kelgan ishni qilib yuraverdi. Ozgina daromad topib, kunini o'tkazardi. O'rni kelganda mardikorlik ham qildi. Bir qurilish shirkatiga ham ishga kirib, biroz ishladi. Tengqurlarining ko'pi o'qidi, ba'zilari kasb-hunar egalladi, sinfdosh yigitlarning bari uyli-joyli bo'ldi. Ko'plari farzandlariga sunnat to'ylari ham o'tkazishdi.

Nurali esa hamon tuzukroq ishning boshini tutmadi, uylanmadi ham. Xorijda ishlayotgan tengdoshlari yangi uylar qurishdi, ba'zilarining yengil avtomashinasi ham bor. Bularni ko'rib, u ham bosh qotirdi. “Men ham xorijga chiqib ishlasam, boyib ketarman”, degan xayol ko'nglidan o'tdi. Hafta-o'n kun shu xayol uni sira tark etmadi. Oxiri chet elga borib ishlash maqsadida xorijga chiqish pasportini olish uchun hujjat topshirdi. Bir hafta o'tgach, “qizil pasport”li bo'ldi. Shu pasportni qo'lga olgach, o'zini xuddi chet elda yurgandek his qildi. Qaerga borishini uzoq o'ylab, oxiri sinfdosh do'sti G'ofurning Moskva shahrida ishlayotgani esiga tushdi. Kechki payt ularnikiga borib, otasidan G'ofurning telefon raqamini olib qaytdi. Kechqurun ovqatlanib bo'lgach, xonasiga kirib, unga qo'ng'iroq qildi. Narigi tomondan: “Nurali, kel, senbop ish bor”, deb o'rtog'i yashash manzilini aytdi.

Nurali ishlab to'plagan puli ozligini bilib, yana bir hafta tanishi bilan tinmay ishladi. Ketar kuni esa onasiga Moskvaga — G'ofurning oldiga, ish borligi uchun ketayotganini aytdi.

— Bolam, borib ishlasang ishla. Tengqurlaring allaqachon uylanib, hatto bolalariga sunnat to'ylarini ham o'tkazdi. Qo'limiz kaltalik qilib, bir-ikki joyga sovchilikka og'iz solgandik, ko'rding-ku, “Ishining tayini yo'q”, deb ko'nishmadi. Ishlasang, yaxshilab ishlab kelgin, sening ham to'yingni ko'raylik, — dedi onaizor.

Nurali lash-lushlarini yig'ishtirib, Sho'rchi bosh bekatidan Toshkentga yo'l oldi va u yerdan Moskva shahriga chipta olib, uchib ketdi.

Shunday qilib, u do'sti G'ofurning yotoqxonasida birga yashab, ikki yil o'sha yerda mehnat qildi. “Hash-pash deguncha, mana, kelganimga ikki yil bo'libdi-ya. Bir borib uydagilarni ko'rib kelay”, — dedi Nurali G'afurga. U qishlog'i — Qoraqir mahallasiga bozor kuni bir sumka bozorlik bilan kirib keldi.

Bir yarim oycha qishloqda yurib, yana chetga ishlashga ketish maqsadida akasi Ergash va amakisi Abdilar bilan maslahatlashdi. Ularning Turkiyada ishlashini bilardi. “Kel, ish bor”, — dedi akasi Ergash. Shundan so'ng Nurali Toshkent — Bishkek — Istanbul yo'nalishi bo'yicha samolyotga chipta olib, jo'nab ketdi.

U Turkiyada ham biroz ishladi, ammo dangasaligi tutib: “Bu yerda ishlash menga yoqmadi, sizlar o'rganib qolgansizlar-da”, — dedi akasi va amakisiga. Kechqurun ishdan kelib, Moskvadagi yana bir tanishi Shuhrat Imomqulovga qo'ng'iroq qildi: “Ish bormi? Men bormoqchiman”. Shuhrat: “Kelaver, ish ko'p”, — dedi. Ilgari ham G'ofur va Shuhrat bilan bir joyda yashab ishlagani sababli, Istanbul — Moskva yo'nalishiga chipta olib, uchib ketdi. Kechasi aeroportdan taksiga o'tirib, o'ziga tanish ko'cha bo'ylab sheriklarining yoniga bordi. Ertasi kuni “Petrovich” gipermarketiga yuk tashuvchi bo'lib ishga joylashdi. Kunduzi ishlab, kechasi yotoqxonada dam olardi.

Kunlarning birida qo'l telefoni orqali “YouTube” tarmog'idan “Jihod va hijrat qilmagan asli kofir va murtaddir” deb nomlangan ma'ruzani tinglab, uzoq o'yga toldi. Shundan so'ng uning fe'l-atvori o'zgarib qoldi. Turli da'vatchilarning rasmiy kanallariga a'zo bo'lib, har xil chalamullolarning ma'ruza va darslarini muntazam kuzatib bordi. Jihod hamda hijratga chorlovchi ma'ruzalarni, turfa roliklarni tomosha qilib, unda Suriyaga borish g'oyasi tug'ildi. Miyasini faqat Suriyaga chiqib ketish rejasi qamrab oldi. Endi oldingi Nuralidan asar ham qolmagandi. U butkul o'zgargandi. Sheriklari ham uning xatti-harakatlaridan hayron bo'lishardi:

— Ey Nurali, oshna, senga nima bo'lyapti? Birdan boshqa odamga aylanib qolding?

— Ishlaringiz bo'lmasin, men shunchaki o'zgarmoqchiman, — dedi u.

— Ha, mayli, o'zing bilasan, biz shunchaki so'radik-qo'ydik-da, — deyishdi ular.

U oxir-oqibat betayin videolar ostida qoldirilgan raqamni saqlab olib, “WhatsApp” orqali: “Assalomu alaykum, aka, yaxshimisiz? Siz Suriyadamisiz?” — deb yozdi. Oradan to'rt-besh kun o'tib, undan: “Ha, Suriyadamiz”, — degan javob keldi. Nurali: “Yoningizga qanday borsam bo'ladi?” — deb so'radi. Ular: “Siz qaerdasiz?” — deb yozganida, “Sankt-Peterburgdaman”, deb javob qaytardi. “Unda biz yordam berolmaymiz”, — degan javobni oldi. “Qanday qilib borsam bo'ladi?” — deb qayta so'raganida: “Turkiya orqali o'tish mumkin”, — degan yozuvga ko'zi tushdi. Nurali ertasi kuniyoq — 2020 yilning sentyabr oyida Sankt-Peterburg — Toshkent aviareysiga chipta olib, uyiga qaytdi. So'ng uydagilariga “Turkiyaga ishlagani ketyapman”, deya yana yo'lga tushdi.

Qora niqobni qo'msab…

Alqissa, 2020 yil 29 oktyabr kuni u Toshkentdan Istanbulga uchib bordi. U yerda ijaraga uy olib, internet orqali tanishgan Saad degan kimsa bilan telefon orqali bog'landi va u yo'llagan odamlar ko'magida Turkiya chegarasini noqonuniy buzib o'tib, Suriya hududiga kirdi. Chegarada kutib olishdi. O'z mashinasida ikki soatcha yo'l yurib, turli savol-javoblardan so'ng uning asl ismi Nurali ekanini bilgach: “Ismingni o'zgartir”, — dedi. Nurali o'ziga “Abdulhamid” deb yangi ism tanladi.

Ular Suriyaning Idlib viloyatidagi “At-Tariqul-buzg'or” hududida joylashgan qarorgohga borishdi. Uni harbiy tayyorgarlikdan o'tish uchun to'plangan, o'ziga o'xshagan 16 nafar yangi kelganlarga qo'shib qo'yishdi. 2021 yil 8 fevral kuni Idlib viloyatining Horem tumaniga qarashli Qalb Loze qishlog'idagi tashlandiq binoda harbiy mashg'ulotlar boshlandi.

Endi uni u yerdagilar “Nurali” emas, yangi ismda “Abdulhamid” deb chaqirishardi. U o'sha yerda turli o'qotar qurollardan foydalanishni o'rgandi. Unga “AK” rusumli avtomat quroli berildi. U qancha to'qnashuvlarda qatnashdi, nechta begunoh odamning qonini to'kdi — buning hisobini o'zi ham bilmaydi. “It yotish, mirza turish” azobli kunlari shu tariqa o'taverdi. Qo'lida qurol, yuzida qora niqob taqib yurgan kunlarining sanog'i yo'q edi. Changli va tutunli havodan nafas olish ham joniga tegdi.

U o'zining haqiqiy ismini ham unutayozdi. Kunlarning birida toshkentlik Abubakr ismli kishiga o'z yurtiga qaytmoqchiligini aytdi. U Abdulhamidni bir arab bilan tanishtirib: “Bu yigitni Turkiyaga o'tkazib qo'y”, — dedi. Haligi arab kattagina pul evaziga uni chegaradan o'tkazish maqsadida o'z uyiga olib bordi. Tun. U shirin uyquda edi. Haligi arab uni sekin turtib uyg'otdi: “Tur, kiyin, narsalaringni ol”.

Yarim tunda ular Turkiyaning Hatay viloyati ichkarisiga uch-to'rt kilometr kirishgach, qochoqni Turkiya harbiy kiyimidagi shaxslarga topshirib, arab ortiga qaytdi. Shu tariqa ketayotgan mahal turk politsiyasi ularni to'xtatib, bo'limga olib bordi. U yerda Nuralini so'roq qilib, barmoq izlarini olishdi hamda alohida suratga tushirishdi.

2025 yil 25 dekabr kuni Istanbul — Toshkent aviareysi orqali O'zbekistonga deportatsiya qilindi. O'sib ketgan beo'xshov soqoli olingach, basharasi yana avvalgi o'z holiga qaytgandek edi. Ammo…

Iqrorlik

Bu yerda tergov-surishtiruv ishlari uncha qiyin kechmadi. Chunki uning yonidan olingan uyali telefon barcha qing'irliklarni fosh etib bergandi.

Ha, aytgancha, Nurali Raimovning o'zi ham besh yil davomida faoliyati taqiqlangan “Jabhat an-Nusra” xalqaro terrorchilik tashkilotining “G'urobo katibasi” bo'linmasi jangarilari safida sodir etgan jinoyatlarini — xotirasida qolgan barcha qilmishlarini sudda birma-bir so'zlab berdi.

Yuzidagi qora niqob yirtildi. “Qilmish — qidirmish” deganlari shu bo'lsa kerak. Boylik vasvasasi, nafs qusuri Nuralini ne ko'ylarga solmadi! “Nafsning oqibati — zulmdir, zulmning oqibati esa xorlikdir!” deganlari shu edi.

Niqobi yirtilgan Nurali Raimov endi uzoq yillar panjara ortida jazo o'tab, qilmishlaridan saboq olsa, ajab emas.

Tolib TILOVOV,

Jinoyat ishlari bo'yicha

Sho'rchi tuman sudining raisi.

Chori QORAQULOV,

shu sudning xalq maslahatchisi.