Bir parça yer

Abdusalom bilan Xoliq aka-uka. Ota-onasi ularni uylantirib, ikkalasiga alohida uy-joy qilib berişgan. Xoliqning uyi şundoqqina yölning u tomonida.

Bir kuni u akasinikiga keldi. Abdusalom uni söriga ötqizdi. Hol-ahvol söraşgaç, Xoliq sekin gap boşladi:

— Aka, hovlimiz sal torroq. Qişki oğilxonamizdan çakka ötaverib, qulaş holatiga kelib qolgan. Şuning uçun yozgi oğilxonani vaqtinça sizning tomorqangizning boşiga qursam. Qişki oğilxonamni buzib, ungaça yangisini qurib olardim.

— Qança yer kerak bölsa, foydalanaver, — dedi Abdusalom. — Nima, biz bir-birimizga begonamizmi? Qaçon yer kerak bölsa, özim aytaman.

Uka akaning gapidan xursand bölib, darhol işga kirişdi. Öğillarini yoniga olib, akasining tomorqasi boşidan yozgi oğilxona qurişni boşladi. Haş-paş degunça u ham bitdi.

Ammo bu işlar Abdusalomning xotini Manzuraga yoqmadi.

— Şu işni bekor qilibsiz, dadasi. Ertaga yeringizni bermayman, deb turib olsa, nima qilasiz? Çunki ukangizning közi oç. Undan heç qaçon yaxşilik çiqişiga közim yetmaydi.

— Qöysang-çi, xotin, qayoqdagi gaplarni! Axir u bizga begona emas-ku, jigarim.

— Ukangizning feʼlini haligaça bilmas ekansiz. Işqilib, oxiri yaxşilik bilan tugasin-da, — deya öylanib qoldi Manzura.

Oradan yillar ötdi. Abdusalom ikki öğlini uylantirdi. Endi ulardan birini boşqa yerga uy-joy qilib çiqarişga töğri keldi. Çunki uçinçi öğlini ham uylantirişi kerak. Şuning uçun ukasinikiga bordi. Gapni uzoqdan boşladi-da, sekin muddaoga ötdi.

— Xoliq, qişki oğilxonang bitganiga ham ança böldi. Endi yozgi oğilxonani buzib taşlay qol. Men u yerga Abduvohidga uy solib bermoqçiman.

Bu gaplarni eşitib turgan ukaning xotini Başorat şanğillay ketdi:

— Nimaga buzarkanmiz? Sizning yeringiz köp. Xohlagan joyingizga uy solavering. U oğilxonaning joyi bizniki!

— Hay-hay, kelin, men ukam bilan gaplaşyapman. Iltimos, siz aralaşmang!

— Aka, bir parça yerni deb men bilan janjallaşgani keldingizmi? Ana, uyni xohlagan tomoningizdan solavermaysizmi? Bir parça yerga zormisiz?

— Iye, uka, bu nima deganing? Axir uçinçi öğlimni ham uylantiraman deyapman. Unga qayerdan uy solaman, şuni öylayapsanmi? Bir paytlar bunday kelişmagandik-ku!

— Aka, nima desangiz deyavering. Sizning joyingizni ölçatganda ham öşa yer ortiqça çiqadi. Undan köra indamang, mening mollarim yayrab yotaversin.

— Birovning haqidan qörqmaysanmi?

— Men birovning haqiga köz olaytirganim yöq. Bor-yöği bir parça yerni sörab olganman, xolos.

— Hayf senga, — dedi-yu, Abdusalom çiqib ketdi. Yöl-yölakay ukasini rosa koyidi.

Xotini erining avzoyini körib, qörqib ketdi.

— Nima böldi, ukangiz bilan urişdingizmi?

— Yöq, undan battari böldi. Öşa paytda sening gapingga kirsam bölarkan. U içimdagi çayon ekan. Yerni bermayman, deyapti.

— Voy ölmasam, nimaga? Axir u yer bizniki-ku! Qanaqa noinsof odamlar bor-a!

— Endi nima qilamiz?

— Bu işni şundoqligiça qoldirolmaymiz. Men hoziroq mahallaga boraman. Indamay ötiradigan ahmoq yöq, — deya Manzura şoşilgança uydan çiqib ketdi.

Abdusalom esa öyga toldi. Şundan söng ança vaqtgaça aka-uka bir-birini körarga közi, otarga öqi bölmay yurişdi. Xotinlari xuddi jöjaxörozdek bir-biri bilan janjallaşgani-janjallaşgan edi. Mahalla ham aralaşib, bu işni hal qilib berolmadi. Oxiri “Sudga bera qolinglar”, deya osongina qutulişdi. Manzura şunday qilmoqçi edi, ammo eri unamadi.

— El-yurtning oldida nima degan odam bölamiz? Kerak emas! Ukam bir kuni insofga kirib qolar. Xotin, ovsining bilan boşqa janjallaşganingni eşitmay!

Manzura yer çizib, indamay qoldi. Çunki u ham qöni-qöşnilardan şu işi uçun uyalayotgan edi. Şundan söng aka-uka yuz körmas bölib ketişdi. Bu holat naq beş yilgaça davom etdi.

Bir kuni bozordan qaytayotgan Abdusalom yozgi oğilxonani buzayotgan ukasiga közi tuşib, hayron böldi. Oldiga borib, savolga tutdi:

— Tinçlikmi, biron nima qurmoqçimisan?

— Aka, keçiring, birovning haqi yomon bölar ekan. Men yoşlik qildim. Keç bölsa-da, xatoimni angladim. Yer özingizga buyursin, endi u menga kerak emas.

Abdusalom ukasidagi bu özgarişni körib, lol qoldi. Çunki qança odamlar bu haqda unga nasihat qilganida quloq solmagandi.

Uyiga kirdi-da, qölidagi yelim xaltalarni oşxonaga qöyarkan, ukasining özgarganiga hamon işonolmasdi. Şu payt jörasi Haydar kelib qoldi. Ikkalasi ança suhbatlaşdi. Ketar çoği Haydar bir gapni aytib qoldi:

— Keça jumada namozga çiqmadingiz. Juda ajoyib gaplar böldi-da. Hoynahoy, bu gaplarni eşitganlar birovning haqiga xiyonat qilmasa kerak. Çunki narigi dunyoda birovning haqini yeganlarni munkar-nakir fariştalari köz körib, quloq eşitmagan qiynoqlar bilan jazolarkan.

Şundan sönggina Abdusalom ukasining qanday insofga kelganini tuşunib yetdi.

Xonbibi HIMMAT qizi,

jurnalist.