Gazetaga munosabat qachon o'zgaradi?
Bosma nashrlarning adadi yildan-yilga kamayib bormoqda. Bunga O'zbekistonning rivojlangan davlatlar qatorida emasligi sabab bo'lolmaydi.
Menimcha, mansab kursisiga ko'pincha faqat o'z moddiy manfaatini ko'zlaydigan, ma'naviyatga befarq, kitob va gazeta o'qishga ishtiyoqi yo'q, faqat “yuqori”ning topshiriqlarinigina qoyillatib bajarish orqali obro' orttirishni ko'zlovchi kishilar o'tirib qolayotganidir.
Prezident ommaviy axborot vositalari hamda jurnalistlar sha'niga iliq fikrlar bildirsa, topshiriqlar bersa, viloyat hokimligi, viloyat hokimi gazetalar bo'yicha gapirsa, tuman hokimliklari, tuman hokimlari gapirsa, tumandagi tashkilotu muassasalar rahbarlari bu gap “soviguncha” vaqtli nashrlar haqida o'ylagandek bo'lishadi. Bu holatni, ayniqsa, obuna jarayonida kuzatish mumkin.
Viloyat hokimi yig'ilishlarda obuna masalasida qachonki so'z ochsa, tuman hokimlari ham o'sha kuni bu haqda tashkilotu muassasalar rahbarlariga topshiriq berishi taomilga aylanib qolgan.
Nima uchun respublikamizdagi diniy gazeta-jurnallar adadi hamisha yil mobaynida yuqori miqdorda saqlanib turadi-yu, boshqalarda unday emas?
Obuna mavsumi boshlanishi bilan har juma namozida namozxonlar “Hidoyat”, “Islom nuri”, “Mo'minalar” kabi gazeta-jurnallarga obuna bo'lishga chorlanadi. Otinoyilar ham joylarda o'tkaziladigan marosimlarda o'z nashrlari obunasining targ'iboti bilan muttasil shug'ullanadilar. Qarab turibsizki, natijalar quvonarli.
Gazeta-jurnallarni obunachilarga o'zlari yetkazishadi. Pochta va “Matbuot tarqatuvchi” idoralari tomonidan emas. O'zi obuna tashkillashtirib, nashrlarni o'zi tarqatishning ahamiyati katta. Masalan, “Pochta” va “Matbuot tarqatuvchi” idoralari tomonidan respublika, viloyat gazetalari 16 yanvargacha obunachilarga yetkazilmadi. Bu holat qachongacha davom etishi noma'lum. O'tgan yili pochta orqali “Hurriyat” gazetasiga obuna bo'lgandik. Gazetani yig'ib-yig'ib, yarim yilda bir olib kelishdi. Bu qanday gap?
Biz ham qariyb 20 yildirki, shunday qilamiz. Odam obuna bo'lgan nashrini o'z vaqtida oladi. Yuqorida nomlari sanalgan tashkilotlarga esa bu borada umuman ishonch yo'q.
Agar davlat idoralari, hokimiyatlar o'zlarining muassisligidagi nashrlarni ham obuna mavsumida har zamonda emas, loaqal har galgi hokimlik soatlarida doimiy eslab tursa, rahbarlar gazeta-jurnallar obunasiga ham, majburan bo'lsa-da, har qalay, e'tibor qaratishardi. Aks holda…
Taniqli jurnalist Shuhrat Jabborovning o'tgan yili “Hurriyat”da “Majburiy obuna tarafdoriman” sarlavhali maqolasi e'lon qilingan edi. Unda aytilgan fikrlarga qo'shilmasdan iloj yo'q. Gazetaga qaytish kerak. Buning uchun e'tibor kerak.
Qachonki barcha bo'g'inlardagi rahbaru mutaxassislar gazeta o'qishga odatlanishsa, boshqalarni ham o'qishga o'rgatishsa, yosh avlodda ham gazeta-jurnal mutolaasini shakllantirsak, odamlarimiz rivojlangan davlatlardagi singari vaqtli nashrlarga oshno bo'lisharmidi? Qolaversa, bu jarayonda ixtiyoriy majburiylik ham muhimdir.
Tan olishimiz ham kerak, ayrim gazetalar nomigagina chiqyapti. Ko'rinishi gazeta, xolos. Obuna bo'lgan odam undan baraka topmaydi. Obunaga sarflagan mablag'iga achinadi, xolos.
Gohida 200-500 nusxa atrofida chop etilayotgan nashrlarda “sevimli gazetangiz” degan iboraga ko'zimiz tushadi. Bu mantiqsizlik, sevimli gazeta bo'lganida minglab nusxada chop etilmasmidi?
Ana shu toifadagi nashrlar boshqa gazeta-jurnallarning, jurnalistlarning sha'niga dog' tushirmoqda. O'qiydigan birorta tuzukroq maqola yo'q. Uni qo'liga olgan odam “E, gazeta shu bo'lsa…” demaydimi? Deydi-da!
Yana bir gap. Tuman, viloyat va albatta, respublika nashrlarida ham ayrim gazeta, jurnallar “o'layotgani”, aksariyati nomigagina nafas olayotganligi mavzusidagi jiddiy, asosli tanqidiy-tahliliy maqolalar tez-tez yoritib borilmoqda. Lekin ularga tegishli mutasaddilar tomonidan hech qanday munosabat bildirilmayotgani ajablanarli. Bu go'yo ma'rakaga kelgan “xizmat”dagi xotinlarning “kuyunib” yig'lashlariga o'xshaydi.
Men ham o'zimcha jon kuydirib yozyapman-u, maqolaga nuqta qo'yish jarayoni yaqinlashgani sari yuragim achishayotganini anglayman.
Ammo, nachora?!
Qosimjon AKBAROV,
Mingbuloq tumani
“Mingbuloq” gazetasi muharriri,
“Shuhrat” medali sohibi.