Pingvinning oq va qora tomoni
To'dasidan ajrab, odatga xilof ravishda dengizga emas, tog' tomon yo'l olgan pingvin haqidagi video ijtimoiy tarmoqlarda keng ommalashdi. Hatto reklama vositasiga ham aylanib ulgurdi. Ayrim foydalanuvchilar qushning xatti-harakati va oqibati haqida qayg'urdi, video ortidagi g'oyani anglashga harakat qildi.
Qoida
Pingvinlarning 16 ta turi mavjud. Ular to'da bo'lib yashaydi. Chunki bu “qanoti qayrilgan”lar uchun xavfsizlik va issiqlik manbaidir. To'da ichida muloqot yaxshi rivojlangan. Pingvinlar, asosan, Janubiy yarim sharda — Antarktidaning sovuq muzliklaridan tortib, Yangi Zelandiya va Janubiy Amerikaning nisbatan iliq qirg'oqlarigacha tarqalgan.
Qoidaning buzilishi
Mashhur video nemis rejissyori Verner Gersogning “Dunyo chekkasidagi uchrashuvlar” nomli hujjatli filmidan olingan. Suratga olish jarayonida Gersog Antarktidadagi Makmerdo stansiyasida taxminan yetti hafta yashagan.
Rejissyorning maqsadi muz ostidagi hayotni ko'rsatish va sivilizatsiyadan qochib, Antarktidaga kelgan odamlar bilan suhbatlashish edi. Biroq filmning eng kuchli ta'sir qoldirgan qismi insonlar haqida emas, balki pingvin ishtirokidagi so'nggi sahna bo'ldi.
Kamerada bir pingvin to'dasini tashlab, okean tomon emas, balki ulkan tog'lar sari, taxminan 70 kilometr uzoqlikka yolg'iz yo'l olgani aks etgan edi. Zoologning aytishicha, bunday holat kam uchraydi. Ayrim pingvinlar yo'nalishni yo'qotib, okeandan uzoqlashadi, to'dasini tark etadi va omon qololmaydigan joylarga yo'l oladi. Hatto ularni orqaga qaytarishsa ham, yana o'sha tomon yurishda davom etishadi. Bunday pingvinlar charchoqdan halok bo'lguncha maqsadsiz kezib yuradi.
Mutaxassislar fikricha, bunday pingvinlar ko'pincha juftidan ayrilgan yoki og'ir kasal bo'lgani uchun to'dani tark etarkan. Juftini yo'qotgan pingvin yolg'iz qolib ochlikdan o'ladi, kasallari esa o'limni to'da ichida emas, kimsasiz joyda qarshi olishga intiladi.
Oq
Bu pingvin umumiylikdan, odatiylikdan, ommadan boshqacha fikrlash timsoli bo'lishi mumkin. Tarix bunga guvohlik beradi.
Mirzo Ulug'bek “yulduzlar harakatsiz jism” degan fikrga qarshi bormaganida, “Zij”ni tuza olarmidi? Abu Rayhon Beruniy “Yer yassi, ho'kiz shoxida barqaror” degan omma qarashidan qochmaganida, globus yasab, Yerning narigi tomonida quruqlik bo'lishini taxmin qila olarmidi? Imom Buxoriy agar “faqat xotiraga ishonish kerak” degan qoidaga tayansa, “Sahih”ni to'play olarmidi? Alisher Navoiy “turk tili nazm tili emas” degan dogmani yorib chiqmaganda, “Xamsa” yozarmidi? Jadidlar mustamlakachilarning qo'rquvini yenga olmaganida, harakat boshlarmidi?
Aslida, ana shu sal “g'alatiroq” insonlar har doim tarixni olg'a siljitgan. Ular oqimga qarshi suzgani uchun emas, balki oqim qaerga olib ketayotganini oldindan ko'ra olgani uchun qarshi chiqqanlar. Shunday emasmi?
Qora
Bir tomoni xalqdan uzilib qolish, jamiyatning umume'tirof etilgan qoidalarini nazar qilmaslik halokatga boshlaydi. Insoniy qadriyatlarni yanchib, ming-ming yillik oltin qoidalarni nazar-pisand qilmaslik ham to'g'ri emas, bu halokatga olib borishi mumkin.
Xulosa
… esa sizdan.
Malohat YO'LChIYEVA.