Kombinat yoshlari Mo'ynoqda

Insonga yuksak, oliy va qimmatli unsur — aql va salohiyat in'om etilgan. Bular orqali u hammasiga erishishi mumkin. Yangilanayotgan Mo'ynoq inson salohiyati, sabri va matonati har nedan ustun turishi, u har qanday sharoitda ham o'ziga yo'l topib ketishini isbotlayapti.

Qoraqalpog'istonda inson qo'li bilan keng qamrovli bunyodkorlik ishlari, ulkan o'zgarishlar amalga oshirilmoqda. Mo'ynoq tumanida aholi turmush sharoiti yaxshilanib, ekologik muhit barqarorlashtirilmoqda. Hudud zamonaviy shaharsozlik qiyofasiga kirib boryapti. Tuman markazida qad rostlagan ko'rkam bino va inshootlar har qanday insonni o'ziga rom etadi. Tuman madaniyat saroyi, Yoshlar markazi, zamonaviy aeroport hamda shunga o'xshash davlat va jamoat tashkilotlari binolari qariyb besh kilometrlik markaziy yo'l bo'yida marvariddek tizilgan. Kech tushishi bilan keng va ravon yo'l atrofidagi rang-barang chiroqlar yirik megapolisni yodga soladi.

Orolga hayot qaytmoqda

O'tgan yillar mobaynida Orol dengizining qurigan qismida yashil hudud yaratish, ikki million gektar maydonda saksovul va boshqa cho'l o'simliklaridan “yashil qoplama” barpo etish o'zining samarasini berdi. Sakkiz yil oldin boshlangan ishlardan odamlar benihoya mamnun bo'lganligini yaxshi bilamiz. Dengiz qirg'oqlari uzoqlashgan bo'lsa-da, bu yerlarga kelgan inson o'tgan davrda tabiatdagi ijobiy o'zgarishlarning guvohi bo'ladi.

Kishini o'ziga maftun etgan, aholi unda bahra olgan Orol dengizi endilikda tarixga aylandi. Orol doimo butun mintaqa uchun muhim ahamiyatga ega bo'lib kelgan. Dengiz o'z qirg'oqlaridan ortga chekingan bo'lsa-da, odamlar unga qarab bormoqda.

Bundan ikki yil avval Navoiy kon-metallurgiya kombinatining yoshlari bilan Orol dengizining qurib, cho'lga aylangan qismida saksovul ko'chatlarini o'tqazish ishlarini amalga oshirgan edik. Bu yilgi safar ham mart oyiga to'g'ri keldi. Yoshlarimiz tomonidan o'tqazilgan cho'l ko'chatlari tomir yoyib, anchagina bo'y ko'rsatib qolganidan barcha behad xursand bo'ldi.

Kombinatning 100 nafar yoshlari 4-8 mart kunlari Orol dengizining qurigan qismidagi maydonda 50 ming tup saksovul ko'chatlari o'tqazishdi. Kombinat yirik sanoat ishlab chiqarish korxonasi emasmi, Navoiy, Zarafshon, Uchquduq, Nurobod, Zarmitan, Marjonbuloq kabi shahar va qo'rg'onlardan kelgan yigitlarning ezgu maqsadlari ularni bir joyda jamladi. Bu safar yosh konchiyu metallurglar, muhandis-energetiklar, sohaning yosh olimlari bilan birga Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universitetining talabalari ham shunday xayrli ishda faol ishtirok etdilar.

— Men bu ekologik aksiyada to'rtinchi bor qatnashishim. Har gal kelganda, safdoshlarim bilan birga yangi taassurotlarga ega bo'lamiz. Bu galgi safarimiz quvonch bilan boshlandi. Bugun Orol mintaqasida ko'chat ekish ishlarida ishtirok etdik. Xayrli ishga hissasi qo'shilganidan yoshlarimiz xursand, — dedi 1-gidrometallurgiya zavodi chilangar-ta'mirlovchisi Shahboz Inoyatov.

Joriy yilda 250 ming gektardan ortiq maydonda saksovul ko'chatlarini ekish va urug'ini qadash ishlari amalga oshirilar ekan. Bu ishlarga yuzlab maxsus texnika va ikkita samolyot jalb qilingan.

Qoraqalpog'iston Respublikasi O'rmon xo'jaligi davlat qo'mitasi taqdim etgan ma'lumotlarga ko'ra, saksovul urug'ini qor, yomg'ir suvi ostida sepish yoki ko'chat o'tqazish yaxshi samara berarkan. Taqdirning tuhfasini qarangki, kombinat yoshlari borgan kunlarda orolga bir qarich qor yoqqan edi. E'tiborli jihati, Orolning qurigan maydonidagi saksovullar orasiga yovvoyi hayvonlar va chorva uchun ozuqabop ekinlar ham ekilmoqda. Dengizning qurigan maydonlarida qazilgan artezian quduqlardan chuchuk suv chiqyapti. Bu kelajakda chorvachilikni rivojlantirish imkonini berishi shubhasiz. Shuningdek, saksovullar orasiga dorivor giyohlar ekish ishlari ham boshlangani quvonarli holdir. Ayni paytda Orolda olib borilayotgan keng ko'lamli ishlarda viloyatlardan kelgan hasharchilar faol ishtirok etmoqdalar.

Ma'naviyat va madaniy merosga yuksak ehtirom ifodasi

“Orol taqdiri — kelajak avlod taqdiri” shiori ostida o'tkazilayotgan ekologik aksiya ishtirokchilarining bu yilgi taassurotlari boshqacha. Qariyb bir haftalik safarimiz Nukus va Mo'ynoq shaharlaridagi muzeylar, teatr va madaniyat saroylarida yanada fayzli o'tdi. Kombinat yoshlari mo'ynoqlik yoshlar bilan birgalikda uyushtirgan ma'naviy-ma'rifiy tadbirlarda og'a-inidek bo'lib ketishdi. Chunki ular birinchi bor kelayotgani yo'q, go'yo shu yerda ular bilan birga istiqomat qilayotgan yaqinlardek bo'lib qolishgan. Kitob — bu ma'rifat, ma'naviyat bulog'i. Kombinat yoshlari umumta'lim muassasalarida bo'lib, kitob jamlanmalarini sovg'a qildilar.

Qoraqalpoq elida adabiyotga bo'lgan muhabbat, ijodkorlar asarlaridagi samimiy tuyg'ular go'yo Orol dengizining katta to'lqinlarini eslatadi. O'zbekiston va Qoraqalpog'iston Yozuvchilar uyushmalarining Navoiy kon-metallurgiya kombinati bilan hamkorligida yozuvchi-shoirlar, mo'ynoqlik yoshlarning ijod namunalaridan iborat “Orolning asov to'lqini” to'plami chop etildi. To'plamning Mo'ynoq shahridagi Madaniyat saroyida bo'lib o'tgan taqdimot marosimida ta'lim sohasi murabbiylari, ustoz ijodkorlar, nuroniylar, o'quvchilar, kombinat yoshlari va konchilik universiteti talabalari ishtirok etishdi. Tadbirda Mo'ynoq tumani hokimining yoshlar siyosati, ijtimoiy rivojlantirish va ma'naviy-ma'rifiy ishlar bo'yicha o'rinbosari Murod Jumaboyev, Qoraqalpog'iston Yozuvchilar uyushmasi a'zosi Kunsuluv Nosirova, kombinat Jamoatchilik bilan aloqalar bo'yicha direktori Xolmamat Raupov va boshqalar so'zga chiqishdi.

— Men adabiyotga qiziqqanligim bois she'r yozib turaman. Ilk she'rlarim mazkur to'plamga kirganidan behad baxtiyorman. Men kabi maktab o'quvchilarining ijodi ushbu kitobdan joy olgani kelgusida ko'proq o'qishga, eng muhimi, ijod qilishga rag'bat uyg'otadi, — dedi 11-umumta'lim maktabi o'quvchisi Biybaris Amanbayev.

Tadbirda ushbu kitob asrlar davomida shakllangan o'zbek va qoraqalpoq xalqlari orasidagi mustahkam do'stlik aloqalari, qardoshlik rishtalari, o'zaro mehr-oqibat davom etishida muhim o'rin egallashi alohida ta'kidlandi. Ushbu to'plam Qoraqalpog'iston Respublikasi, shu jumladan, Mo'ynoq tumani umumta'lim maktablariga tarqatildi.

Shuningdek, kombinat yoshlari Ochiq osmon ostidagi kemalar muzeyi majmuasi hamda Mo'ynoq ekologiya muzeyida bo'lib, Orol dengizining o'tmishi va bugungi kundagi ko'rinishi, mintaqa flora va faunasi haqida batafsil ma'lumotlar oldilar. Ular yaqin yillarga qadar Mo'ynoq tumanida baliqchilikning rivojlanishi, konserva kombinati ish jarayoniga tegishli fotosuratlar, qoraqalpoq xalqining milliy kiyimlari, mehnat qurollari bilan yaqindan tanishish imkoniga ega bo'ldilar.

— Muzeydagi har bir eksponat menda katta taassurot qoldirdi. Bir vaqtlar katta dengiz bo'lgan Orol bugungi kunda o'zining qirg'oqlaridan ancha chekinganligini ko'rish mumkin. Bu esa uning flora va faunasiga salbiy ta'sir etganligini muzeydagi eksponatlar misolida bilib oldik. Bir vaqtlar Mo'ynoqda baliqchilik keng rivojlanganligi muzeydagi fotosuratlarda aks etgan ekan. Bu eksponatlar har birimizga ona tabiatni asrash burchimiz ekanligini yana bir bor anglatadi, — dedi kombinat markaziy loyihalashtirish byurosi muhandisi Rustam Aliqulov.

Yoshlar Nukusdagi I.V.Saviskiy nomidagi davlat san'at muzeyida bo'lishib, u yerda qoraqalpoq xalq amaliy san'ati, qadimiy va o'rta asrlar Xorazm san'ati, o'tgan asrda avangard rassomlar yaratgan tasviriy san'at asarlari, qoraqalpoq zamonaviy rangtasviri va haykaltaroshligi, ilmiy-ma'rifiy bo'limlar, kutubxonasi bilan tanishdilar.

— Mazkur muzey haqida ko'p eshitganmiz. U o'zining boy tarixi, eksponatlari bilan ma'lum va mashhurdir. Tarixdan hikoya qiluvchi nodir ashyolar, hujjatlar, har xil eksponatlar barchamizda katta taassurot qoldirdi. Bunday sayohatlar yoshlarimiz qalbida ajdodlarga, tariximizga bo'lgan hurmat his-tuyg'ularini uyg'otishi tabiiy, — dedi Navoiy mashinasozlik zavodi quymachilik sexi elektromontyori Shahzod Norboyev.

Kombinatimiz yoshlari hamda Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti talabalari Nukus shahridagi Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat musiqali teatriga tashrif buyurishdi. Navoiylik yoshlar mazkur teatrda Ajiniyoz Ismoilovning “Tebranmas yuraklar” spektaklini tomosha qilib, inson tarbiyasida teatrning muhim ahamiyat kasb etishini yana bir bor angladilar.

— Teatrga birinchi marta tushishim. Ilk tomosha zavqi, taassurotlar, mahoratli aktyorlar bilan yuzma-yuz uchrashishdan barchamiz behad xursandmiz. Spektakldan madaniy hordiq va juda katta ma'naviy ozuqa oldik. Bunday sahna asarlari har qanday insonni yaxshilikka yetaklashi, ongu tafakkuriga kuchli ta'sir etishini oddiy tomoshabin sifatida chuqur his qildim. Teatrni ibratxona, darsxona deganlari rost ekan, — dedi Shimoliy kon boshqarmasi markaziy fizika-kimyoviy laboratoriyasi muhandisi Farid Nazarov.

* * *

Bir so'z bilan aytganda, tabiatdagi uyg'onish jarayoni butun borliqning jonlanishiga monand. Bahor nafasi yer yuziga taralishi bilan insonlar ham faol harakatga keladi, atrof-muhitga bo'lgan e'tibor yanada ortadi, hayot qozoni go'yo yanada jo'shqin qaynay boshlaydi.

Bugungi kunda ekotizimni muhofaza qilish, atrof-muhit barqarorligini ta'minlash va tabiiy muvozanatni saqlash masalasi jahon miqyosidagi dolzarb vazifalardan biriga aylangan. Bu yo'lda ilmiy tadqiqotlar, innovatsion yondashuvlar va ilg'or tajribalarni amaliyotga tatbiq etish muhim ahamiyat kasb etadi. Tabiatni asrashga qaratilgan har bir tashabbus, har bir amaliy qadam kelajak avlodlar uchun sog'lom muhit yaratishga xizmat qiladi.

Ana shunday ezgu maqsadlar yo'lida kombinatimiz yoshlarining Mo'ynoq tumaniga amalga oshirgan safari kutilganidan ham foydali va mazmunli kechdi. Ushbu tashrif nafaqat tajriba almashish, balki ekologik tashabbuslarni amalga oshirish borasida muhim qadam bo'ldi.

Eng muhimi, qaerga borilmasin, kombinat yoshlarining tashabbuskorligi, faolligi va jamoaviy ruhi alohida e'tirof etildi. Amalga oshirilayotgan ishlarimiz, tabiatni asrash va atrof-muhitni yaxshilashga qaratilgan sa'y-harakatlar yuksak baholandi. Bu esa yoshlarimizning kelajakka ishonch bilan qarab, yurtimiz taraqqiyoti va tabiat muhofazasi yo'lida yanada faol bo'lishlariga ilhom bag'ishladi.

Mo'ynoq safari shunchaki bir tashrif emas, balki yoshlarimizning fidoyiligi, tashabbuskorligi va tabiatga bo'lgan mas'uliyatli munosabatining yorqin ifodasi bo'ldi. Shubhasiz, bunday safarlar yurtimizda ekologik madaniyatni yuksaltirish, tabiatni asrash g'oyasini keng targ'ib qilishda muhim ahamiyat kasb etadi.

Azamat ZARIPOV,

O'zbekiston Jurnalistlar

uyushmasi a'zosi.