Ijod nuri dunyoni tutsin!
yoki Zominda ko'rishguncha…
Chiroq o'chdi. Og'zidagi luqmasi halqumiga tiqilgan sherigimiz piyoladagi bir ho'plam choyini ichdimi-yo'qmi, stolga qo'ydi.
— Ana, — dedi cho'ziqroq ohangda dasturxon atrofida o'tirganlardan biri.
Kafedagi chiroq o'chgan bo'lsa-da, qalb chirog'i hanuz yoniq edi chog'i, ijodkorlar barimiz gapning ketini uzmadik. Suhbatimiz avjiga chiqdi, she'rdan nari-beri o'tib, o'qish, ish, hayotning mayda, ammo muhim nuqtalarigacha kirib bordik.
Birdan xona yorishdi.
Yangi tug'ilgan boladek, yorug'likdan hammaning ko'zi qamashdi.
— Yuzma-yuz ko'rib gaplashib, ovqatlanish qanday yaxshi! — dedi shoira opalardan biri, ovozida allanechuk sog'inch va ishonch qorishiq edi. — Men doim yaqinlarim davrasida gurunglashib ovqatlanishni ma'qul ko'raman.
Dili diliga, tili tiliga yaqin insonlar bilan bir davrada ijodning siyratidan sirlashishga nima yetsin! Chiroq yana ikki-uch bora o'chib yondi.
— Har narsada hikmat bor, — dedi yana kimdir sokin, ammo qat'iy ohangda. — Chiroq ham bir ne'mat ekanligi bejiz emas, kitob o'qishda ham, nazm-u nasrda ham qo'l keladi. U ijod yo'limizdagi ramziy ifoda — nur, yorug'lik. Har narsaning suratidan emas, siyratidan xulosa chiqarish lozim.
Ijod haqida so'z borar ekan, ustoz Mahmud Toirning: “ Menda iste'dod yo'q deb o'ylash uchun ham insonda iste'dod bo'lmog'i kerak”, deganlari, aslida, har inson ham bo'y-u bastiga, ko'z-u qoshiga qo'shib iste'dodni ham o'ziga egiz qilib olganini anglatsa ajabmas.
Ana shu suhbatlar, ana shu ichki izlanishlar, aslida, oddiy bir kechaning parchasi emas edi. Bu — katta bir adabiy maktabning, katta bir ruhiy jarayonning ichidagi lahzalar edi. Negaki, ayni kunlarda mamlakatimiz bo'ylab respublika yosh ijodkorlarining an'anaviy Zomin seminari hududiy saralash bosqichlari qizg'in davom etmoqda. Biz guvoh bo'lgan o'sha samimiy davra ham ana shu jarayonning bir bo'lagi edi.
Xususan, Toshkent viloyati Nurafshon shahrida Toshkent va Sirdaryo viloyatlaridan tashrif buyurgan 22 nafar yosh ijodkor ishtirokida ushbu nufuzli anjumanning hududiy bosqichi bo'lib o'tdi. Bu yerda yosh ijodkorlar o'z iqtidorlarini nazm, nasr, bolalar adabiyoti, badiiy publitsistika, tarjima, adabiy tanqid va dramaturgiya kabi yo'nalishlarda sinovdan o'tkazdi. Har bir chiqish ortida bir izlanish, har bir satr ortida bir yurak urishi sezilib turardi.
Seminarni O'zbekiston xalq shoiri Mahmud Toir olib bordi. Ustozlarning samimiy va teran mulohazalari yoshlar uchun nafaqat baho, balki yo'l-yo'riq, ruhiy tayanch vazifasini o'tadi. Tadbirda viloyat hokimi o'rinbosari Nilufar Normirzayeva ishtirok etib, yosh ijodkorlarni samimiy qutladi. Bu e'tibor va rag'bat esa ularning ijod yo'lidagi ishonchini yanada mustahkamladi. Seminar davomida yosh ijodkorlar nafaqat o'z asarlarini namoyish etdilar, balki bir-birining ijodidan ham chinakam bahramand bo'ldilar. Har bir o'qilgan she'r, har bir tinglangan hikoya yoki bildirilgan mulohaza boshqa bir ishtirokchi uchun yangi bir qarash, yangi bir savol yoki ilhom manbaiga aylandi. Bu jarayonda ijodkorlar o'zlarini boshqalarning nigohi orqali ko'rishni, asarlariga chetdan baho berishni ham o'rgandilar.
Ayniqsa, ochiq va samimiy muhokamalar davomida har bir ishtirokchi o'z ijodiga nisbatan shaxsiy xulosalar chiqardi. Kimdir o'zida hali sayqallanishi kerak bo'lgan jihatlarni anglab yetdi, yana kimdir o'z yo'nalishida yanada qat'iyroq davom etish zarurligini his qildi. Eng muhimi esa, bu seminar ijodkorlarga nafaqat boshqalarni tinglashni, balki o'z ichki ovozini ham eshitishni o'rgatdi.
Shu bois, Zomin seminari nafaqat iste'dodlar sinovi, balki o'zini anglash, o'z ustida ishlash va ijodiy kamolot sari tashlangan muhim qadam sifatida har bir ishtirokchi xotirasida chuqur iz qoldirgani aniq. O'sha kechadagi chiroqning o'chib-yonishi bejiz emas edi go'yo. Chunki Zomin seminari — bu faqat sahnadagi chiqishlar emas, bu — qorong'ida ham yonib turgan qalblar, so'z orqali bir-birini topgan ruhlar, ichki chirog'ini yoqa boshlagan iste'dodlar maktabidir. “ZOMIN-2026” saralash bosqichiga berilgan start esa ana shunday yorug' qalblarning yanada ko'proq charaqlashidan darak beradi.
Balki… eng kuchli asarlar aynan shunday davralarda, hatto chiroq o'chgan lahzalarda, qalb chirog'i yonib turgan paytda tug'ilsa kerak.
Farangiz ABRUYEVA.