“Mahorat maktabi”dan boşlangan ijod

Bugungi jurnalistika axborot olamining globallaşuvi bois, öquv-taʼlim jarayonini nazariy maʼruza va amaliy maşğulotlar uyğunligida olib borişni taqozo etmoqda. Bölajak kasbdoşlarimiz eng avvalo qalam tebratişga, fikrni lönda va aniq ifodalaşga, yangiliklarni qisqa satrlarda aks ettirişga örganişlari kerak. Bunga birdaniga erişib bölmaydi. Öquv jarayonida qöşimça ravişda tahririyatlar faoliyati hamda taniqli jurnalistlar mahoratini örganiş, matbuotda eʼlon qilinayotgan maqolalarni sinçiklab öqiş, tahlil qiliş tufayli qöllari biroz kelişib qolgan talabalarga alohida eʼtibor beriş, ularni rağbatlantiriş zarur degan fikrdaman.

Şu maʼnoda bundan rosa yigirma yil avval “Özbekiston adabiyoti va sanʼati” gazetasi qoşida jamoatçilik asosida “Mahorat maktabi” taşkil etib, isteʼdodli talabalar bilan maşğulotlar ötkazişni boşlagan edik. Bugun bu maktab “Jahon adabiyoti” jurnali tahririyatida öz faoliyatini davom ettirmoqda. Şu yillar içida maktabda 300 dan ortiq yoşlar tahsil olişdi. Ulardan 4 nafari Özbekiston Respublikasi Prezidenti stipendiyasiga, 3 nafari Zulfiya nomidagi Davlat mukofotiga munosib körildi, 12 nafari Yoşlar ittifoqi tanlovlarida ğolib bölişdi. Bugun ularning köplari respublika, viloyat, tuman gazetalarida, vazirlik va idoralarning axborot xizmatlarida mehnat qilişmoqda. Uç nafar sobiq talabamiz falsafa böyiça fan doktori ilmiy unvoniga sazovor bölişdi.

Maktabga qabul qilinayotgan talabalarning ijodiy işlari “Işonç”, “Maʼrifat”, “Milliy tiklaniş”, “Özbekiston ovozi”, “Hurriyat”, “Toşkent haqiqati”, “Çirçiq tongi”, “Adabiyot gulşani”, “Maşʼal” gazetalarida eʼlon qilinadi. Eng yaxşi maqolalardan iborat uçta töplam çop etilgan.

Yoş qalamkaşlarni hamişa qöllab kelayotgan sevimli gazetamiz “Hurriyat”ning uşbu sahifasi “Mahorat maktabi”ning bugungi tinglovçilari ijodiga bağişlangan.

Ahmadjon MELIBOYEV,

ÖzMU dotsenti, “Mahorat maktabi”

rahbari.

Köz ilğamas kuç

Yaxşi eslayman… Maktabda öqiyotganimda bizga saboq beradigan öqituvçilarga havas qilib, boşqa sinflarga kirib, dars jarayonlarini kuzatişni yaxşi körardim. Örganganlarimni kimlargadir yetkaziş, menga quloq tutganlarga soatlab tuşuntirib beriş istagi qalbimda juda kuçli edi. Bu tuyğular ona tili va adabiyot fanidan dars beradigan ustozimga bölgan havasim sababli paydo bölgani aniq. Ammo öşa paytlarda bu havasim menda öqituvçilik qobiliyatini paydo qilişini, payti kelib, men ham sinfga öqituvçi bölib kirib kelişimni, menga umid közi bilan qarab turgan bolakaylarga ozmi-köpmi bilim berişimni, ularga nimalarnidir örgatişimni va bu işimdan beadoq mamnun bölişimni u qadar tasavvur qila olmaganman.

Oradan vaqt ötdi. Hali-hamon öşa hayajonli yoz fasli yodimda: 11-sinfni bitirib, oliy taʼlim muassasasiga hujjat topşirişga tayyorgarlik körmoqdaman. Dadam pedagogika yönalişini tanlaşimni, öqituvçilik juda şarafli kasb ekanini aytib, menga maslahat berganlarida, men jahl bilan öqituvçilik men uçun emasligini, bu kasbni yoqtirmasligimni aytganimni bugun eslab kulib qöyaman. Çunki taqdir meni talabaligimdayoq dadam aytgan kasb bilan röpara qildi.

Jurnalistika fakultetida öqiyman, ustozlarim menda bu kasbga çuqur qiziqiş uyğotişdi. Şu fakultetda öqiyotganimdan xursandman. Yozgan maqolalarim gazetalarda bosilib turibdi. Jurnalist böliş oson emasligini, köp öqişim, malaka oşirişim zarurligini tuşunib, harakat qilmoqdaman, qölim ança kelib qoldi. Ammo… öqituvçilikka bölgan qiziqişim söngani yöq. Aksinça, men bu ikki kasb köp jihatdan bir-biriga yaqin, bir-birini töldiruvçi, biri ikkinçisiga ilhom beruvçi ekanligini tuşunib yetmoqdaman. Darsdan böş paytlarim… maktabga çopaman. Şöx-şodon, töpolonçi, qiziquvçan, işonuvçan bolalarni körib, ustozlarimdan biri aytganidek, ular orasida avvalo… özimni köraman.

Ha, özimni köraman. Kuni keça men ham xuddi şunday bola edim. Ğam-taşviş nimaligini bilmasdim, öqituvçilarim kelajakda kim bölişimni söraşsa, boşqa bolalar qatori biyron javob berardim. Bugun özim köp ham orzu qilmagan, ammo har qanday jamiyatning ardoqli, sevimli kasbi bölgan öqituvçilik ostonasida turibman.

Sinfga kirar ekanman, bolalarga alohida mehr bilan qarayman. Har birining közida olam-olam orzu-umid, kelajakka işonç. Yolğon, hasad yoki adolatsizlik kabi tuşunçalar hali şakllanib ulgurmagan, hammalari beğubor, samimiy, bir-birlariga mehribon. Ulğayişganida ular orasidan yaxşi insonlar bilan birga, boşqaça tabiatlilari ham çiqar, ammo bugun hammalari bilimga çanqoq, ustozlarning har bir söziga işonç bilan qaraşadi, şu işonç öqituvçi zimmasiga ulkan masʼuliyat yuklaydi.

Bolalar ustozni barça narsani biluvçi deb qabul qiladi. Şuning uçun har bir aytilgan söz, berilgan vaʼda katta ahamiyatga ega. Bir haqiqatni angladim: bolalarga berilgan vaʼda heç qaçon unutilmaydi. Agar ustoz unutsa ham, bola uni eslab qoladi. Şu sababli har bir qaror va har bir söz öylab aytilişi kerak.

Bolalar kattalardan köra köproq mehribon, rahmdil va nozik qalblidir. Ularga köngil boğladingizmi, endi uzilişingiz qiyin. Öqituvçilik men avvallari öylaganimdek, oddiy kasb emas ekan. Bu kasb qalb amri bilan işlaşni, har bir bolani aziz farzandingizdek körişni, ularga mehr bilan tarbiya berişni va şu jarayonda özingizni qayta tarbiyalaşni talab etar ekan. Men uçun yanada muhimi — bolalar bilan ötayotgan vaqtimning har lahzasi meni… jurnalistika sari yöllaydi. Har kuni qalamga olsa böladigan köp-köp mavzu topaman, ularni qoğozga tuşiraman. Şoir aytganidek, bu dunyoni bola közi va qalbi bilan körişdan ham lazzatli narsa yöq ekan.

Yulduz NURMANOVA.

Bola qalbi bilan köring dunyoni…

Bugungi umumdunyoviy globallaşuv jarayonida masofalar qisqardi, axborot çegaralari şaffoflaşdi. Ijtimoiy tarmoqlar orqali dunyoning turli burçaklarida yaşovçi insonlar bilan muloqot qiliş, ularning fikrlari, qadriyatlari bilan tanişiş kundalik hayotimizga singib ketdi. Men ham bunday imkoniyatdan foydalanib, suhbatlar orqali turli millat vakillari bilan fikr almaşaman.

Bir kuni xitoylik döstim menga kutilmagan savol berdi: “Bu hayotda seni yaşaşga, orzularingga erişişga undovçi narsa nima?”

Bu savol bir qaraşda juda oddiy tuyuldi. Ammo uning zamirida har bir kişi anglab yetişi zarur bölgan teran maʼno bor. Men darhol javob bera olmadim. Öyladim. Içimda özimga özim berişim kerak bölgan savollar paydo böldi, his-tuyğularim uyğondi. Özim bilan özim yuzma-yuz qolgandek böldim.

Çindan ham, bu hayotda şunçaki yaşaşim, kun keçirişim uçun emas, nimalargadir erişişim, kimlargadir yordamim tegişi uçun menda qanday kuç bor, nimalarga tayanaman? Yaqinlarimgami? Ularning mehri, qöllab-quvvatlaşi, yonimda borligi, zarur yöl-yöriq körsatib turişlari, albatta, menga kuç beradi. Bordi-yu, şu kuç bilangina yaşay boşlasam, unda men özim uçun emas, ular uçun yaşaşimga töğri keladi-ku! Balki, mening közlagan maqsadlarim, hali amalga oşmagan köpdan-köp orzularim, ulgurmagan işlarim bordir? Balki, meni aynan şu tugallanmaganlik hissi uşlab turgandir?

Şu öylar girdobiga tuşib, bir haqiqat asta-sekin yuzaga çiqdi: insonni hayotga boğlab turadigan narsa har doim ham közga aniq taşlanmaydi. Söz bilan ifodalaş ham qiyin. Bu közga körinmas kuç yurakda, inson qalbida, uning imon-eʼtiqodida zohir böladi. Inson muammolar köçasiga kirib qolganida, ikki yöldan birini tanlaşga qiynalayotganida ana öşa körinmas kuç harakatga keladi. Şunday ekan, bu kuçni hali aytilmagan sözlardan, hali yozilmagan hikoyalardan, hali his qilinmagan tuyğulardan qidiriş kerak. U özini oşkor qilib yaşamaydi, nimalarga qodirligini köz-köz qilmaydi. Bu kuç ertangi kunga bölgan sokin umidda, kutilmagan baxt lahzalariga işonçda va yanada muhimi — inson qalbining tubida turib: “Sen hali borsan, tugamagansan, yaşaşga haqqing bor, bunga burçlisan”, deb ovoz beradi. Şu bois men özimni uşlab turgan sababni aniq bir söz bilan ifodalay olmasam-da, uning mavjudligini inkor etmayman. U meni quyoş ertaga ham çiqişiga va bu jarayon bir umr davom etişiga işontiradi.

Farangiz TAŞBULOVA.

Hammasi yaxşi böladi

(Hajviya)

Bilasizmi? Yöq, bilmaysiz. Orzularim juda köp. Men maşhur odam bölaman. Körasiz, bitta işoramga qarab turadi hamma. Eng sönggi rusumdagi çet el maşinalari menga xizmat qiladi. Egnimda eng qimmat brenddagi kiyimlar. Şaxsiy biznesim böladi. Avtosalon oçaman, yöq, bu biznes modadan qoldi — şaxsiy aeroportim böladi. Avtosalondan köra xususiy aeroportda soqqa qiliş osonroq. Keyin… şaxsiy bankim böladi. Eh, tasavvur qilyapsizmi?..

Voy, nima taraqladi? Qörqib ketdim-a! Onajon, eşikni sekinroq taqillatsangiz bölmaydimi? Yuragim yorilay dedi-ya! Mana, uyğondim, turyapman. Peşin bölsa nima? Uxlasam uxlabman-da. Uf, yana şu gapmi? Iş bölsa işlayman-da. Töğri, diplomim çang bosib yotibdi. Könglimdagidek iş çiqmasa, ayb mendamas-ku. Keça aytgan joyingizga bordim, şunaqa ham işxona böladimi? Nima emiş, haftada olti kun ertalab soat töqqizdan keçki oltigaça ötirarmişman. “Işxonada bunça vaqt ötirişim qiyin, maoşi yaxşimi, öttiz-qirq million söm bormi?” desam, hammalari menga zooparkdagi maymunga qaraganday qaraşdi. Şartta orqamga qaytdim.

Nima, maktabgami? Bordim öşa maqtagan maktabingizga. Içkariga kirişim bilan bolalarning şovqinidan könglim ozdi, bu ham mayli, bir-ikkitasi yugurib ketayotib, meni turtib yubordi. “Şu şumtakalarga dars beramanmi? Yelkamning çuquri körsin bu joyni”, dedim-da, orqamga qaytdim. Oyijon, meni tergayvermang, juda çarçaganman, köça issiq. Internetda kördim: keyingi hafta anomal issiq bölarkan. Şu jaziramada köçaga çiqib böladimi?

Kuz kelsin, kunlar salqinlasin, biror joydan iş çiqib qolar. keyin işlasam ham böladi. Işla, işla, deysizlar. Nima, oç qolyapmizmi? Özi nimjon bölsam, köp yursam, boşim oğrib, közim tinadi. Oğir narsa kötarsam, belim oğriydi. Tunov kuni poliklinikaga borib, dardimni aytgan edim, şifokor bir soat nasihat qildi. Men soppa-soğ, ammo ötaketgan dangasa emişman. “Mehnat qiling, heç bölmasa, hovlidagi gullarni parvarişlang”, deydi. Tanasi boşqa dard bilmas, deb şunga aytadilar-da.

Qölimni siltab, çiqib ketdim. Yoz ötsin, kuz-qiş ötib, bahor kelsin, kunlar sal isisin, biror joydan iş topilib qolar. Ammo şunday deyman-u, kun isib ketsa, yana behalovat bölaman. Şu issiqda işlab böladimi? Issiq sal pastlasa, keyin iş qidirarman.

Onajon, hali hammasi zör böladi. Birga sayohatga çiqamiz, dunyo kezamiz. Nima? Yana öşa qarzmi? Beraman, qoçib ketganim yöq-ku. Bir devor qöşnim bölsa, beraman-da bir kuni, ona. Tunov kuni gazetada bir eʼlon körib qoldim. Moylikkina işga nomzod qidirişayotgan ekan. Imtihon qilişar ekan. Mayli, tayyorlanaman. Vaqt kerak. Heç vaqtim bölmayapti-da. Qöşnim uyini taʼmirlayapti, keça-yu kunduz şovqin. Şovqinda dars qilib böladimi? Taʼmir tugasin, albatta tayyorlanaman.

Uff, boşim aylanib ketdi. Çarçadim. Yotib uxlamasam bölmaydi. Onajon, xonamga kirganingizda eşikni sekin taqillating, iltimos, hali hammasi zör böladi. Qöşnilarning közini öynatib, sizni Maldiv orollariga olib boraman. Xurrr…

Çamanoy AŞIRALIYEVA.

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan