Eng katta mukofot — qutqarilgan hayot

Yonğinga heç qaçon bir kişi kirmaydi. Unga qutqaruvçilar doim halqa singari birgalikda bostirib kiradi. Aslida ham har bir kasbiy muvaffaqiyat jamoaviy birdamlik mahsuli. Qahramonimiz — 1-darajali serjant Rustam Hayitov Favqulodda vaziyatlar vazirligi tizimida işlayotganiga 24 yil böldi. Çorak asr vaqt mobaynida usta qutqaruvçi 10 ga yaqin qutqaruv turlarida, xususan, katta yonğinlarda, çuqurlikka tuşib ketgan, çöqqilarda adaşib qolgan, liftda qolib ketgan odamlar, uy eşigi qulflanib, içkarida qarovsiz qolgan bolalar qutqaruvida va yana köplab favqulodda vaziyatlarda iştirok etgan. Öttizga yaqin şogirdlarga kasb mahoratini örgatib, yelkama-yelka işlab kelayotgan qahramonimizni suhbatga çorladik.

Katta usta qutqaruvçi Rustam Hayitov faoliyati mobaynida mingga yaqin turli xil çaqiruvlarda iştirok etgan. Ayni paytda Toşkent şahar Yunusobod tumanida joylaşgan 16-qutqaruv qismida yonğin öçiruvçi-qutqaruvçi sifatida öz faoliyatini davom ettirib, yoşlarga kasbiy mahoratlarini ulaşib kelmoqda.

Qişda yuz beradigan yonğinlardagi vaziyat boşqa fasllarnikidan bir qadar qiyin. Sababi olovga qarab suv separ ekan, yonğin öçiruvçilarning ust-boşi höl bölib, egnidagi 20-30 kilolik epikirovka yana bir qadar oğirlaşadi, sovuqqa çiqqanida esa höl liboslar muzlamaga aylanadi. Bu jarayon kişidan kasbiy mahoratdan taşqari, matonatni ham talab etişini şugina holatdan biliş mumkin.

— Qutqaruvçi uçun faslning ahamiyati yöq. U har qanday mavsumda xavf bilan turli şaklda yuzma-yuz keladi, — deydi Rustam Hayitov. — Masalan, Çinorotada podstansiya yonganida odamlar yuz metrgaça ham yaqin kela olmagan — harorat juda yuqori bölgan. Biz esa tilsiz yov öçoğiga tikka kirib borganmiz. Katta harorat içida, garçi egnimizda kislorod balloni bölsa-da, yonib ketiş, kuyiş, jarohat oliş yoki haddan taşqari issiq va tutunli havoda böğilib qoliş xavfi bizni ham qurşab olgan edi. Şunga qaramay, har qanday xavf içiga tikka kiramiz. Öşa voqea sodir bölganida alangani öçirib, xavfni bartaraf etganimizdan söng uzoqroqda bizni kuzatib turgan aholi qarsak çalib, olqişlar bilan qarşi olgan edi. Odamlarning eʼtiboridan çarçoqlar bir zumda unutilib ketgan.

Eʼtibor, xayrixohlik kişiga eng birinçi ruhiy quvvat beruvçi kuçdir. Xalq eʼtirofi har qanday mukofotdan ham ustun, desak, mubolağa bölmaydi. Qutqaruv jarayoni bir kişilik iş emas. Bir kişi yöq bölsa ham örni darhol seziladi. Çunki bu kasbda har bir mutaxassisning muhim vazifasi bor. Jamoaviy birdamlik ham insonga kuç berişi, qiyin vaziyatlarda töğri qaror qabul qilişiga kömak berişi şubhasiz.

— Jamoa ham oiladay gap, unda har bir kişi zanjirning halqasi kabi bir-biriga boğliq. Bu, ayniqsa, katta kölamli yonğinlarda seziladi, — deydi qahramonimiz. — Şayxontohur tumani Köhota köçasida yaqinda katta yonğin yuz berdi. Yuz kvadrat maydon alanga içida qoldi. Yonğin 5 soat içida bartaraf etildi. Beş soat deganimdan ham bilişingiz mumkin yonğinning qay darajada yirik bölganini. Şunday katta yonğinda ham jamoamiz bilan birdam holda xavfni bartaraf etdik.

Qutqaruvçining quroli — tezkorlik, şaylik, mahorat. Har kuni xavf bilan yuzlaşadigan qutqaruvçilarga avvalo qutqarilgan insonning minnatdor nigohi taskin beradi.

— Şaxsan men avval xavf ostidagi inson, safdoşlarim, söngra özim ham xavf içidan omon çiqqanimga sevinaman, — deydi suhbatdoşimiz. — Yanayam teranroq anglaşingiz uçun bir voqeani aytib beray. Olmazor tumanida vodorod peroksidi havoga sizib çiqib ketgani haqida şoşilinç xabar kelib tuşdi. Biz zudlik bilan işlab çiqariş korxonasiga yetib bordik va maxsus iş qurollarimiz bilan havoni zaharli moddadan bartaraf qilişga kirişdik. Ertalab 11 larda çaqiruv kelib tuşgan bölsa, keyingi kun tong sahar 6 gaça xavfni bartaraf qiliş bilan kuraşganmiz. Kimyoviy xavf yonğindan ham yomon. U şu qadar sezilmay zararlaydiki, baʼzan eng mustahkam epikirovka ham himoya qilolmay qolişi mumkin sizni. Öşa kuni ham korxona içida yurar ekanmiz, nogahon etigimning yarmi erib ketganini sezib, oyoğim suvga öxşaş allanima ustida turganini his qilib qoldim. Darhol özimni panaga olib, xavfsizlik çoralarini kördim. Garçi katta kölamli xatar bölsa-da, öşa kuni hamma, şu jumladan, özim ham soğ-omon qolganimdan sevinganman.

Darhaqiqat, falokat oyoq ostida. U kutilmaganda yuz beradiki, bunday paytda kişi baʼzan töğri qaror qila olmay, kalovlanib qolişi şubhasiz. Bu esa özining, mol-mulkining, qolaversa, yaqinlarining xavf ostida qoliş ehtimolini oşirişi heç gap emas. şuning uçun xatarning zarra uçquni sezilsa, darhol qutqaruvçilarga murojaat qiliş lozim. Qutqaruvçilar nafaqat xatar paytida, balki odatiy kunlarda ham muhofazaga şay. Bunda ular aholi turar-joy manzillarida, taʼlim muassasalarida, korxona va taşkilotlarda profilaktik tadbirlar olib boradi. Qahramonimiz ham qutqaruv işlaridan taşqari mana şunday profilaktik tadbirlarda ham faol. Favqulodda vaziyatlarga şay hududlarda talafot kam bölişi haqida köp bor eşitgansiz. Bu naqlga har mavsumda rioya qiliş xalq muhofazasi uçun muhim sanaladi. Usta qutqaruvçi bu kabi tadbirlar nafaqat aholining, balki qutqaruvçilarning ham şaylik darajasini oşiradi, bilim va tajribalarini mustahkamlaydi, deb hisoblaydi.

— Biz uçun eng katta mukofot — qutqarilgan hayot va minnatdor nigohlar, — deydi qahramonimiz. — Qutqaruvlardan söng bir ölimdan qoldim deb ayrim odamlar pul beradi bizga, lekin olmaymiz. Ularning mana şu sevinçi, duosi bizga yetarli.

Har bir qutqaruvçining öz hikoyasi bor va bu hikoyalar tillardan tillarga köçib yuraveradi. Xalq muhofazasiga bel boğlagan insonlar safi ortar ekan, bizning suhbatlarimiz ham davom etaveradi…

Yulduz ÖRMONOVA,

jurnalist.

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan