Kutubxona – innovatsiya va ma'naviyat maskani
Raqamli texnologiyalar va jadidlar merosi uyg'unligi Uychi tumani misolida
Bugungi tezkor globallashuv va raqamli texnologiyalar asrida aholi, ayniqsa, yosh avlod o'rtasida kitobxonlik va mutolaa madaniyatini yuksaltirish davlat siyosatining eng muhim yo'nalishlaridan biriga aylandi. Bu borada barcha ta'lim muassasalari, xususan, umumta'lim maktablari va ijod maktablarida tashkil etilayotgan ma'naviy-ma'rifiy loyihalar yoshlarning intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qilmoqda.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026 yil 15 yanvardagi “Kitobxonlik madaniyatini rivojlantirish va aholi o'rtasida kitob o'qishga qiziqishni oshirish chora-tadbirlari to'g'risida”gi qarori soha rivojini yangi bosqichga olib chiqdi. Mazkur tarixiy hujjat ijrosini ta'minlash hamda kutubxonalar faoliyatiga zamonaviy texnologiyalarni izchil joriy etish maqsadida, Namangan viloyati Uychi tumanidagi 7-umumta'lim maktabida “Sun'iy intellekt — kutubxona xizmatlarini takomillashtirish vositasi” mavzusida viloyat miqyosidagi o'quv-amaliy seminari tashkil etildi.
Anjumanda Muhammadsharif So'fizoda nomidagi Namangan viloyati bolalar kutubxonasi direktori Zulxumor To'raxo'jayeva, tuman maktabgacha va maktab ta'limi bo'limi mutaxassislari hamda hududdagi barcha maktab kutubxonachilari ishtirok etdilar.
Seminarda an'anaviy kutubxonalar faoliyatini raqamlashtirish va ularni “aqlli maskan”ga aylantirish masalalariga alohida e'tibor qaratildi. Davr talabi shuni ko'rsatmoqdaki, bugungi kutubxonachi shunchaki kitob saqlovchi yoki tarqatuvchi emas, balki cheksiz axborot ummonida o'quvchiga to'g'ri yo'l ko'rsatuvchi media-navigator va ma'naviy yo'lboshchi bo'lishi shart.
Tan olish kerakki, bugun sun'iy intellekt algoritmlari kutubxona tizimida inqilobiy o'zgarishlar qilmoqda. U nafaqat kitob qidirish jarayonini soniyalarga qisqartiradi, balki o'quvchining yoshi, qiziqishlari va ruhiyatidan kelib chiqib, unga individual kitoblar ro'yxatini tavsiya eta oladi.
Muloqot davomida ishtirokchilarga kutubxonalarni zamonaviy texnik jihozlar va boyitilgan elektron resurslar (QR-kodli kitoblar, audiobazalar) bilan ta'minlash, fondlarni yangi badiiy va ilmiy-ommabop nashrlar bilan to'ldirish, sun'iy intellekt yordamida kitoblarni saralash va yangicha qidiruv texnologiyalarini joriy etish hamda soha xodimlarining raqamli savodxonligini oshirish bo'yicha muhim uslubiy tavsiyalar berildi.
Shu o'rinda ta'kidlash joizki, maktab kutubxonalarida mutolaa muhitini jonlantirishning eng samarali usuli — o'quvchilarni faol ijodiy jarayonlarga jalb etishdir. Shu maqsadda ta'lim muassasamizda “Jadidlar izidan” kitobxonlik klubi muntazam faoliyat yuritib kelmoqda. Klub a'zolari nafaqat badiiy asarlar mutolaasi bilan band bo'lishadi, balki milliy uyg'onish davri namoyandalarining ibratli hayoti va ilmiy merosini chuqur tahlil qilishadi.
Seminarning eng hayajonli qismi ushbu klub a'zolari tomonidan namoyish etilgan sahna ko'rinishi bo'ldi. Ulug' ma'rifatparvar bobomiz Mahmudxo'ja Behbudiyning o'gitlari va falsafasiga asoslangan “Teatr — ibratxonadur” nomli badiiy chiqish yig'ilganlarda ajoyib taassurot qoldirdi. O'quvchilarning yuksak mahorat bilan ijro etgan rollari jadid bobolarimizning millat istiqboli va ma'rifati yo'lidagi fidoyiligini yana bir bor yodga soldi, qalblarda milliy g'urur tuyg'usini jonlantirdi.
Kutubxonachilarning o'zaro tajriba almashishi, zamonaviy innovatsion tendensiyalardan xabardor bo'lishi va maktablarda kitobxonlik muhitini jonlantirishda bu kabi amaliy seminarlarning ahamiyati beqiyos. Zero, kitob va zamonaviy ilm-fanni uyg'unlashtirgan yoshlar kelajakda Yangi O'zbekistonning haqiqiy bunyodkorlari bo'lib yetishadi. Kutubxonalarimiz esa raqamli texnologiyalar bilan boyitilgan holda, hamisha ma'naviyat va ziyo o'chog'i bo'lib xizmat qilaveradi.
Mohira MAMADALIYEVA,
Namangan viloyati Uychi tumanidagi 7-umumta'lim maktabi kutubxona
mudirasi.