Va'da

O'ttiz yildan beri qutqaruvdaman. Bu vaqtgacha necha o'lik-tirikni ko'rdim, necha yaxshi-yomonni. Shu kasbda suyagim qotdi, sovuqqonlikning eng yuqori cho'qqisiga chiqdim deb o'ylardim. Toki bir voqea sodir bo'lmagunicha…

Dahshatning surati har doim ham yong'inga o'xshamaydi. Ba'zan shunchaki sokin, tinch turgan suv ostida ham yashiringan bo'lishi mumkin. Bir maromda oqayotgan oqim tagida qancha dolg'alar borligini bilmaysiz.

Xorazmni kesib o'tgan Amudaryo suvlari kishini o'ziga ohanraboday chorlaydi. Shunchalar maftun etadiki, xavf ham ko'zga ko'rinmaydi ba'zan.

Kunlardan bir kuni navbatchilik qismida doimgiday jangovar shaylikni yo'qotmagan holda qutqaruvchilar o'zaro gurung qilib o'tirar edik.

— Qizim bayramga meni chizibdi, qaranglar… — dedi bir sherigimiz hammamizga yuzlanib, telefonida bolalarcha chizilgan odam suratini faxr bilan ko'rsatar ekan.

— Xafa bo'lmagin-u, surat sendan chiroyliroq chiqibdi, — qitmirona gap qo'shdi boshqa sherigimiz.

— Har qalay, sendan ko'rkamroqman, — deya davraga kulgi qo'shdi do'stimiz qizining chizgan suratiga yana bir qarab qo'yar ekan. Men esa indamay hammaga quloq solib, gazeta o'qib o'tirar edim. Qaerda qutqaruvchilar haqida yozishsa, uni qayta-qayta o'qiyman. Xuddi men haqimda yozishganday. Bu odatimni hamma biladi. Shuning uchun mutolaaga sho'ng'isam, hech kim menga xalaqit bermaydi.

Lekin shu payt navbatchilik qismi dispetcheri tomonidan kelgan shoshilinch xabar oradagi sokinlikka yakun yasadi. Suhbatga nuqta qo'yildi. Hammamiz shu qadar tez manzilga otlandikki, 40 soniya qanday o'tganini sezmay ham qoldik.

Baliq ovlashga kelgan chol ko'zi ilinibmi, suvga tushib ketibdi. “Hozir hammasini do'ndiramiz. Birinchi marta odam qutqarishimiz emas-ku. Bu safar ham topamiz, qutqaramiz”, degandek o'zimizga ishonchimiz baland. G'avvosga maxsus kiyimlarini kiydirib, zudlik bilan suvga tushirdik. Akvalangni yelkasiga ilgancha g'avvosimiz suvga sho'ng'idi. Ammo hadeganda odam topilavermadi…

Daqiqa emas, soatlar o'tib borar ekan, betoqatlanib borar edik. Ammo sergaklikni yo'qotmaymiz. Oqib ketgan amakining ortidan faqat bir ayol kelgan edi. Uning boshqa yaqin-yirog'i yo'q ekan. Ayolning boshqa ovunchi yo'qligini bilib, yuragimiz battar uvisha boshladi. Bolalar ulg'ayib, o'z dardu tashvishidan ortmaydigan, eru xotin bir-biriga suyanib qolgan bir paytda ayrilishlari kimning dilini xufton qilmaydi? Komandir bo'lsam ham yosh boladay yig'lagim kelar edi negadir. Barmoqlarim titrog'ini mushtimga yashiraman. Ayolning yoniga borib, taskin berishga urindim. Ammo u o'ziga o'zi nimalardir der edi. Ma'yus, ammo kuchli bir nigoh bilan suvga qarab:

— Tug'ilgan kunimda baliq pishirib bermoqchi edingiz. Tezda qaytaman deb va'da bergandingiz. Mayli, baliq kerak emas, siz keling, shu yetadi. Xafa bo'lmayman. Lekin kelmasangiz, xafa bo'laman. Hech bir tug'ilgan kuning mensiz o'tmaydi, degansiz. Kelmasangiz, boshqa tug'ilgan kun nishonlamayman… — dedi-yu lablarini qattiq tishladi. Ammo yig'lamadi. Men uning jasorati oldida ushoqday uvalanar edim go'yo.

— Xavotir olmang, xolajon. Biz turmush o'rtog'ingizni albatta topamiz. Baliq ovlashga qachon ketgan edilar?

— Kecha…

— Kecha?!

Beixtiyor ovozim balandlab ketdi. Axir 24 soat ichida suvda qolgan odam tirik qolishi amrimahol-ku… Ammo buni ayolga qanday aytaman?.. Shu on ratsiyadan umid uchqunlari chaqnaganday tuyildi. Odam topildi! Hammamiz aytilgan manzilga qarab yugurdik.

Turmush o'rtog'ining jonsiz tanasi ustida ho'ng-ho'ng yig'lar edi ayol. Boya tog'dek tik turgan qiyofadan asar ham qolmadi bir zumda. Shunga qaramay, tezda o'zini qo'lga olib, bizga minnatdorlik bildirdi. Bu qanday matonatli ayol bo'ldi? Hammamiz lol edik. Biz ayolga taskin berib, uyiga kuzatdik. Ayolning shunday mushkul onda ham nigohidagi kuchli irodani, taskinni, minnatdorlikni kuzatar ekanman, bir insonga dalda berish kimnidir xatardan qutqarish kabi kishiga kuch bag'ishlashini yana bir karra his qildim.

Qutqaruvchining hikoyasini

Yulduz O'RMONOVA oqqa ko'chirdi.