O'zbek tili jonkuyari, mohir teleradiojurnalist, faylasuf olim
E'tibor bersangiz, Ikkinchi jahon urushi yillarida tavallud topgan insonlarning o'ziga xos fazilati, ichki matonati bo'ladi. Bu, eng avvalo, cheksiz shukronalik, kamtarlik va sabr-qanoat kabi yuksak insoniy xislatlarda yaqqol namoyon bo'ladi. Yaratgan ko'p sinov va mashaqqatlar evaziga ularga bisyor yaxshiliklar, ajru mukofot va barakali umr ato etgan.
Joriy yilning 6 iyul kuni Samarqand shahrida O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan jurnalist Muayyana Xo'jayeva tavalludining 85 yilligi tantanali nishonlandi. Ustoz jurnalist 1941 yilda dunyoga kelgan bo'lib, otalari No''mon Xo'jayev 1942 yilning noyabrida Stalingrad ostonasida qahramonlarcha halok bo'lgan edi. Tadbirda qatnashgan yosh qalamkashlar ustozning tinchlik qadri haqidagi badia va hikoyalarini maroq bilan tinglab, urush naqadar shafqatsiz ofat ekanini yana bir bor chuqur his etdilar.
Kuni kecha esa yana bir faxriy jurnalist, mohir tarjimon, “Mehnat shuhrati” ordeni sohibi, falsafa fanlari nomzodi, dotsent Zafar Saidovning 85 yilligiga bag'ishlangan tadbirda ishtirok etdik. Zafar aka ham padari buzrukvorlari ikkinchi jahon urushi janggohlarida jonbozlik ko'rsatayotgan og'ir bir davrda — 1941 yilning 7 sentyabrida Toshkent shahrida dunyoga kelgan. Onaizor Aqida opa chaqaloqni bag'riga bosgan damlarda uch o'g'ilning otasi millionlab jangchilar safida g'alaba qozonib, yurtga eson-omon qaytish niyatida kenjasiga Zafar deb ism qo'ygan edi. Ammo murg'ak go'dak diydori, uning kamoli va G'alaba quvonchini ko'rish otaga nasib etmadi. Vatan himoyachisi Hoshim Saidov 1943 yil 17 yanvar kuni Voronej viloyatining Ostrogojsk shahrini ozod qilish uchun kechgan shiddatli janglarda mardonavor halok bo'ldi.
Onaizor Aqida aya Saidova turmush o'rtog'ining vasiyatiga sodiq qoldi (Hoshim aka frontga ketish oldidan: “Agar qaytib kelmasam, yagona o'tinchim — bolalarimni o'qitasan”, deb vasiyat qilgan ekan). Ona uch o'g'lini yemay-ichmay voyaga yetkazdi, ularning ta'lim-tarbiyasi bilan sidqidildan shug'ullandi. Natijada farzandlarning bari o'rta maktabni oltin medal bilan tugatib, oliy o'quv yurtlariga imtiyozli qabul qilindi. Katta o'g'il Tohir fizika-matematika fanlari doktori, Zoyir ham Moskva shahrida texnik sohada ilmiy izlanishlar olib borib, fan doktori, professor darajasiga ko'tarildi. Zafar aka esa Toshkent davlat universiteti (hozirgi O'zMU) filologiya fakultetini bitirib, ish faoliyatini Sirdaryo viloyati maktablarida o'qituvchilikdan boshladi, so'ng butun umrini teleradiojurnalistikaga bag'ishladi.
— Bir kuni onam huzurlariga chorlab: “Akalaring fan doktori bo'ldi, ikkovi ham nufuzli oliy o'quv yurtlarida kafedra mudiri, dekan, hatto prorektor darajasiga ko'tarildi. Sen-chi? Oddiy jurnalist bo'lib yuraverasanmi? Aspiranturaga kirasan, gap tamom-vassalom!”, deb koyidilar, — deya xotirlaydi Zafar aka. — Onamning pandu nasihatlari sabab aspiranturada o'qib, 1975 yili falsafa yo'nalishida nomzodlik dissertatsiyamni himoya qildim. Falsafa ilmi dunyoqarashimni butkul o'zgartirdi: barcha hayotiy va ijodiy masalalarga, borliqqa falsafiy nigoh bilan baho beradigan bo'ldim.
Biroq Zafar Saidov oliy ta'limda qolishdan ko'ra amaliy jurnalistikani ma'qul ko'rdi. 1965 yildan boshlab uzoq yillar Milliy teleradiokompaniyada, “Toshkent xalqaro radiosi”da, keyinchalik O'zbekiston Jurnalistlar uyushmasida samarali faoliyat yuritdi.
Mana, ancha yildirki, u kishi “Mening yurtim” telekanali Badiiy kengashining mas'ul kotibi sifatida xizmat qilmoqda. Yuksak mas'uliyat talab etuvchi bu vazifada yosh avlodga ibrat ko'rsatib, ularga mahorat saboqlarini berib kelayotir. Qisqa aytganda, bugun ushbu telekanalning ko'zi va qulog'i! Bu fidokorona mehnat munosib e'tirof etilib, 2019 yili Davlatimiz rahbarining Farmoniga ko'ra u kishi “Mehnat shuhrati” ordeni bilan mukofotlandi.
— Ustozimiz Zafar Hoshimovich Saidov bilan yetti yildan buyon birga ishlaymiz, — dedi mazkur telekanalning Badiiy kengashi raisi, O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan jurnalist Muattar Asqarova. — Ustozda tabiiy tug'ma ziyolilik va yuksak madaniyat bor. Men Zafar akamdek ona tilimizga jonkuyar mutaxassisni kam ko'rganman. Yoshlar bilan ishlayotganlarida yonida albatta “O'zbek tilining izohli lug'ati” turadi. “Har bir so'zning o'z o'rni bor”, deb tez-tez lug'atga murojaat qiladilar. Zafar aka — haqiqiy qomusiy bilimga ega tilshunos olim.
Zafar akaning turmush o'rtog'i Rixsixon aya ham o'zbek tili va adabiyotining yetuk mutaxassisi. Milliy universitetda ko'p yillar talabalarga saboq bergan, tilimiz ravnaqiga ulkan hissa qo'shgan. Ular uch farzandni tarbiyalab, oliy ma'lumotli qilib voyaga yetkazishdi. Shu bois bu xonadonda doimo ilm-ma'rifat ziyosi hukmron. Qalblarida esa hanuz ezgulikka chorlov, samimiy mehr-muhabbat charaqlab turibdi.
Bilimli va ma'rifatli insonlar hamisha oila fayzi, jamiyat va el-yurt ko'rki bo'lib kelgan, shunday bo'lib qoladi. Ustozga sihat-salomatlik va barakali umr tilaymiz!
Sherzod G'ULOMOV,
O'zbekistonda xizmat ko'rsatgan
madaniyat xodimi.
Shoqahhor SALIMOV,
O'zbekiston Jurnalistlar uyushmasi
a'zosi.