Parvozdan oldin boşlanadigan servis yoki Navoiy xalqaro aeroportida servis va boşqaruvni yangi bosqiçga olib çiqiş istiqbollari

Bugun aviatsiya haqida gap ketganda, aeroportni faqat samolyotlar uçadigan va qönadigan hudud sifatida tasavvur qiliş yetarli emas. Zamonaviy aeroport — bu yölovçiga körsatiladigan xizmatdan tortib, aviakompaniyalar bilan işlaş, yukni qabul qiliş va qayta işlaş, xavfsizlik, bojxona, axborot almaşinuvi va içki boşqaruvgaça bölgan özaro boğliq jarayonlar tizimidir. Şu maʼnoda, aeroportning haqiqiy zamonaviyligi uning binosi yoki texnikasi bilangina emas, balki inson uçun yaratilgan qulaylik va har bir jarayonning qançalik tez, aniq hamda şaffof işlaşi bilan ölçanadi.

Özbekistonda aviatsiya sohasini yangi bosqiçga olib çiqiş jarayonida xizmat sifati va raqamlaştirişga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev 2024 yil noyabr oyida transport sohasidagi transformatsiya jarayonlari muhokamasida aeroportlar tizimida raqamlaştirişni jadallaştiriş, xizmatlar hajmini oşiriş va iqtisodiy samaradorlikni kuçaytiriş böyiça vazifalarni belgilab bergan edi. 2026 yil 2 fevralda Navoiy xalqaro aeroporti faoliyatiga bağişlangan taqdimotda esa infratuzilma, texnika parki, yuk va yölovçi terminallarini modernizatsiya qiliş, iş jarayonlarini raqamlaştiriş hamda xizmatlar sifatini yanada oşiriş masalalari aniq vazifa sifatida belgilandi.

Bu biz uçun oddiy texnik yangilaniş emas. Raqamlaştiriş — aeroportdagi har bir jarayonni inson uçun sodda, tez va tuşunarli qilişga qaratilgan yangi iş madaniyatidir. Yölovçi uçun bu — röyxatdan ötiş, axborot oliş, yönalişni aniqlaş va xizmatlardan foydalanişda ortiqça vaqt sarflamaslikni anglatadi. Aviakompaniya uçun — tezkor axborot, aniq rejalaştiriş va jarayonlarning şaffofligi, kargo operatori uçun esa — yuk harakatining har bir bosqiçini nazorat qiliş, hujjatlaştiriş va qayta işlaş jarayonlarini samarali taşkil etiş imkoniyatidir.

Navoiy xalqaro aeroportining kelgusi rivojida bu yondaşuvning ahamiyati yanada katta. Çunki aeroportning vazifasi faqat yölovçilarni qabul qiliş bilan çeklanmaydi. Uning strategik salohiyati kargo, tranzit va multimodal logistika bilan ham çambarças boğliq. Aeroport konsepsiyasida havo, avtomobil va temiryöl transportini yagona logistika zanjiriga birlaştiriş maqsadi belgilangan. Bunday tizimda raqamli boşqaruv — qöşimça qulaylik emas, balki jarayonlarning samarali işlaşi uçun zarur infratuzilmaning ajralmas qismiga aylanadi.

Masalan, kargo terminalida yukni qabul qilişdan tortib, uni saqlaş, qayta işlaş, bojxona rasmiylaşuvidan ötkaziş, samolyotga yuklaş va keyingi transport turiga uzatişgaça bölgan jarayonlar qançalik muvofiqlaştirilsa, yetkazib beriş zanjiri şunçalik tez va işonçli böladi. Navoiy aeroporti konseptual materiallarida kargo terminalining yillik quvvati 100 ming tonnagaça ekani körsatilgan. Bunday salohiyatdan samarali foydalaniş uçun texnik imkoniyatning özi kifoya emas: jarayonlarni boşqariş sifati ham şunga mos bölişi kerak.

Şu bois kelgusi bosqiçda biz “raqamlaştiriş” tuşunçasiga kengroq qaraşimiz lozim. U alohida dastur yoki bir neçta elektron xizmatni joriy etiş bilan çeklanib qolmasligi kerak. Asosiy maqsad — maʼlumotlarni özaro boğlaş, takroriy jarayonlarni qisqartiriş, qaror qabul qilişni tezlaştiriş va nazoratni kuçaytirişdir. Boşqaça aytganda, aeroportda maʼlumotlar oqimi samolyotlar harakati kabi aniq va uzluksiz bölişi şart.

Xizmat körsatiş madaniyati ham şu jarayonning muhim tarkibiy qismidir. Zamonaviy yölovçi aeroportdan nafaqat xavfsizlikni, balki aniq axborot, tezkor xizmat va qulay muhitni ham kutadi. Şuning uçun xizmat sifati xodimning muomalasidan boşlanib, axborot tablolari, navbatlarni boşqariş, terminal içida harakatlaniş qulayligi, murojaatlarga javob beriş tezligi va raqamli servislar bilan uyğunlaşişi kerak. Texnologiya inson örnini bosiş uçun emas, balki unga sifatliroq xizmat körsatiş uçun işlaşi lozim.

Navoiy aeroportidagi transformatsiyaning yana bir muhim jihati — boşqaruv samaradorligi. Prezident tomonidan aeroportga aviakompaniyalar bilan mustaqil muzokaralar olib boriş, şartnomalar tuziş, qöşimça xizmatlar turini kengaytiriş va raqobatbardoş tarif siyosatini şakllantiriş böyiça yangi imkoniyatlar berilmoqda. Bu imkoniyatlar kutilgan natijani berişi uçun boşqaruv qarorlari tezkor maʼlumotlar, aniq tahlil va real ehtiyojlarga asoslanişi zarur.

Multimodal logistika xabi sifatida rivojlaniş maqsadi ham servis oldiga yangi talablarni qöyadi. “Porto-franko” rejimi asosidagi erkin bojxona zonasi, “TIR-park”, havo kemalariga texnik xizmat körsatiş markazi va kargo terminalining keyingi bosqiçlarini rivojlantiriş rejalari bir-biri bilan uzviy boğliq. Uşbu infratuzilmaning barçasi yagona tizim sifatida işlaşi uçun raqamli maʼlumot almaşinuvi, jarayonlar monitoringi va xizmatlarni muvofiqlaştiriş mexanizmlari ham parallel ravişda rivojlanişi kerak.

Biz uçun asosiy mezon bitta: aeroportga kelgan inson özgarişni amalda his qilişi kerak. Yölovçi ortiqça navbatda turmasa, kerakli axborotni öz vaqtida olsa, xizmatdan foydalanişda qiyinçilikka duç kelmasa — bu raqamlaştirişning natijasidir. Aviakompaniya uçun samolyotga xizmat körsatiş jarayoni aniq va rejalaştirilgan bölsa — bu samaradorlik, kargo operatori yuk harakatini işonçli nazorat qila olsa — bu logistik ustunlikdir. Demak, texnologiyaning qiymati uning özida emas, balki bergan natijasida namoyon böladi.

2030 yilgaça Navoiy xalqaro aeroportida parvozlar sonini yiliga 7 mingtaga, yölovçilar oqimini 150 ming nafarga, yuk taşiş hajmini esa 45 ming tonnaga yetkaziş maqsad qilingan. Bunday körsatkiçlarga erişiş yangi infratuzilma bilan bir qatorda, yangi xizmat standartini ham talab etadi. Köproq parvoz, köproq yuk va köproq hamkor — bu aeroportning har bir içki jarayoni yanada tez, aniq va muvofiqlaşgan holda işlaşini anglatadi.

Şu nuqtai nazardan, raqamlaştirişni kelajakka qaratilgan texnologik loyiha emas, balki bugundan boşlanadigan xizmat falsafasi sifatida qabul qiliş kerak. Har bir jarayonda ortiqça vaqt sarfini qisqartiriş, har bir xizmatda qulaylikni oşiriş, har bir qarorda aniq maʼlumotga tayaniş — zamonaviy aeroportning kundalik mezoniga aylanişi lozim.

Işonçim komilki, Navoiy xalqaro aeroportining yangi bosqiçi faqat yangi terminallar, yangi yönalişlar yoki yangi texnologiyalar bilan emas, avvalo, xizmat sifati bilan baholanadi. Bizning maqsadimiz — aeroportga kelgan har bir yölovçi, hamkor aviakompaniya va kargo operatori özgarişni amalda his qiladigan muhitni yaratiş. Zero, zamonaviy aeroportning eng katta yutuği — uning qança texnologiyaga ega ekani emas, balki şu texnologiyalar insonga qançalik yaxşi xizmat qilayotganidir.

Navbahor DARXONOVA,

jurnalist.

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan