90 yillik nashrning mayog'i so'ndimi?

Xorazm vohasining Yangiariq deb ataladigan kichik bir tumanida yashayman. Tumanimiz ko'p yillar avval “Mash'al” deya nom chiqargan. Shu nom bilan tuman gazetasi chop etilgan (gazetaning ilk soni 1936 yilda chiqqan). “Mash'al” so'zi yangrasa, hali-hanuz eldoshlarimning ko'zida so'nmas bir uchqunni payqayman. Chunki unda xalqimizning maqtovga va faxrga loyiq o'tmishi mujassam. Ilg'or ishchilar mehnati deysizmi, jonkuyar rahbarlar faoliyati, hamjihat xalq birodarligiyu zahmatkash insonlar fidoyiligi, hatto beg'ubor bolalikdan tortib muqaddas an'analarda jo bo'lgan beg'araz munosabatlar ohanrabosi hali-hamon insonlar yodida saqlanib qolgan.

“Mash'al” ana shunday takrorlanmas bir davr bo'lgan. Ana shu davrning ruhi esa “Mash'al” gazetasi edi. Gazetaning o'sha yillarda chop etilgan barcha eski sonlari hozirda tumanimizning Axborot-kutubxona markazida saqlanmoqda. Ba'zan kutubxonaga borib, gazetaning bir necha sonini qo'limga olaman. Sahifalarni ko'zdan kechirar ekanman, butun bir tarix ko'z oldimda gavdalanadi. Turli janrlarda chop etilgan maqolalar meni ham o'ylashga, ham xulosa qilishga undaydi. Gazeta haqiqatan ham tumanning ruhi bo'lgan, degan to'xtamga kelaman.

Keyinchalik ushbu gazeta “Yangiariq ovozi” nomi bilan chop etila boshlandi. Tuman hokimligi uning muassisi hisoblanardi. Yigirma yilga yaqin vaqt mobaynida shu gazetada muxbir, fotomuxbir, jamoatchi muxbir bo'lib faoliyat yuritdim, tajriba orttirdim. Shu yerdagi faoliyatim tufayli eldoshlarim meni jurnalist sifatida qabul qilishadi. Shu gazetada ishlab, yozuvchilik borasida ham ancha saboq olganman. Balki shu sababli gazeta tahririyati men uchun muqaddas maskanga aylanib qolgandir.

Bir paytlar kichkina tumanni katta xalqqa tanitgan “Mash'al” (“Yangiariq ovozi”) bugungi kunda kichik bir tumanning katta muammosiga aylangani ko'pchilikni xavotirga solmoqda. Masala shundaki, “Yangiariq ovozi” gazetasi 2026 yilning yanvar oyidan buyon nashr etilishdan to'xtagan. Shu paytgacha u biror marta chop etilmay qolgan emasdi. Gazetaga bo'lgan e'tiborsizlik tumanimizda yashab o'tgan mashhur insonlarning ruhiga bo'lgan hurmatsizlikdek tuyuladi menga. Chunki o'tmishdagi shonli tarixni aynan shu gazeta orqali bizga yetkazgan insonlar yodi xotiramizdan o'chmasligi kerak. To'g'ri, kichkina bir tumanda gazeta chop etilmasa ham kunimiz o'taverar ekan. Ammo tarix iz qoldirmasa, holimiz ne kechadi, degan savol meni qiynaydi. Gazeta nomining o'chib, yo'qolib ketishiga tomoshabin bo'lib qarab turishni vijdonimiz qabul qilar ekan, uzoq yillar bobolarimiz kurashib yaratgan shonli tarixning davomchilarimiz, deb aytishga haqqimiz yo'q. Shu sababli “Yangiariq ovozi” gazetasining yana nashr etilishi shunchaki oddiy masala emas. Uning o'tmishga borib taqaladigan mustahkam ildizini chopib tashlashga hech birimizning haqqimiz yo'q. Maqolamni o'qib, xulosa qilayotgan hamyurtlarimizdan o'z fikr-mulohazalarini bildirishlarini va bu masalaga yechim topishda yordam berishlarini so'rab qolaman.

Masalaning achinarli tomoni shundaki, tuman hokimligining nashri bo'lmish “Yangiariq ovozi” gazetasi 2025 yil davomida 721 nusxada chop etilgan bo'lib, bu viloyatimizdagi tuman gazetalari ichida o'rtacha ko'rsatkichlardan biri edi. “Davlat muassasasi to'g'risida”gi Nizom mazmuniga ko'ra, Yangiariq tumani hokimligi “Yangiariq ovozi” gazetasi davlat korxonasi”ning muassisi hisoblanadi. Shuningdek, muassasa va muassisning o'zaro munosabatlari Nizom, muassis va muassasa o'rtasida belgilangan tartibda tuzilgan shartnoma hamda boshqa qonunchilik hujjatlari asosida yo'lga qo'yiladi. Muassasa ana shu qonunlarga amal qilgan holda, Nizomning obuna va u bilan bog'liq ishlarni tashkil etish hamda gazetaning muntazam chiqishiga ko'maklashish to'g'risidagi bandlariga muvofiq, tahririyatda 2026 yildagi ijodiy va tashkiliy ishlarning samarali olib borilishini, obuna mavsumining namunali tashkil etilishi va o'tkazilishini ta'minlashda amaliy yordamni aynan muassisdan olishi shart edi.

Ma'lumot o'rnida: “Yangiariq ovozi” gazetasining 2026 yil uchun 1 yillik obuna narxi uncha qimmat emas: 300 000 (uch yuz ming) so'm qilib belgilangan edi. Ammo negadir muassis va muassasa o'rtasida 2026 yilda gazetaning chop etilishi bo'yicha huquqiy hujjatlar tartibga solinmagan. O'rganishlarim natijasida menga ma'lum bo'lgan ushbu ma'lumotlarni siz azizlarga taqdim etishdan maqsadim — faqatgina gazetaning izsiz yo'qolib ketishining oldini olishdir. Gazeta davriyligining buzilishiga birorta jiddiy sabab ko'rmadim. Shuningdek, joriy yilning o'tgan davri mobaynida bu muammo mendan boshqa hech kimni qiziqtirmagani biroz ajablanarli holat. Gazetaning sobiq muharriri ham negadir masalaga yechim topishga urinmadi yoki uringan-u, qo'lidan hech ish kelmagan. Jurnalistika, albatta, aniqlik va dalillarni talab qiladi. Gazetaning chop etilmayotgani hammaga ochiq-oshkor ma'lum bo'lishiga qaramay, biror kimsa buning uchun jon kuydirmayapti. Tuman hokimligining nashri bo'lgan “Yangiariq ovozi” gazetasining ovozi o'chib qolsa-yu, tuman hokimi bunga jimgina qarab tursa, bundan qanday xulosa chiqarishga ham hayronsan. Afsuski, tuman hokimi gazetaga jon kuydirmaydigan rahbar ekan. Gazetasiga nopisand rahbarni ma'naviyat va ma'rifat sohasiga ham jonkuyar deb bo'lmasa kerak. Qiziq, tuman aholisi, tumandagi yuzlab tashkilot va korxonalar o'rtasida targ'ibot-tashviqot qilgan holda zarur chora-tadbirlar ko'rilsa, nahotki o'z nashrini saqlab qolishning imkonini tuman mutasaddilari topa olishmasa?!

Ro'ziboy MATKARIMOV,

jurnalist.