Özbekiston – ikki karra olimpiada çempioni!
Sportçining şaxsiy hisobda olimpiadada ğolib çiqişi muşkul masala. Olimpiadaning jamoaviy musobaqasida ğolib çiqiş – olamşumul voqea. Jamoaning ikkinçi bor olimpiadada ğolib çiqişi esa tarix sahifalariga zarhal harflarda yozilguvçi ğalaba. Şaxmat böyiça Özbekiston erkaklar milliy terma jamoasi Samarqandda ötkazilgan 46-Butunjahon şaxmat olimpiadasida yurtimiz va sport tarixiga zarhal harflar bilan yozilguvçi ana şunday ğalabaga erişdi!
Samarqanddagi olimpiadada 200 dan ortiq davlatdan 2000 nafardan ziyod şaxmat ustalari dona surişdi. Şveysarça tizimda ötkazilgan musobaqada reyting asosida juftliklar aniqlanadi. Jahon reytingida yuqori örinda bölgan Nodirbek Abdusattorov, Javohir Sindorov, Nodirbek Yoqubboyev, Şamsiddin Vohidov va Muhiddin Madaminovdan iborat milliy terma jamoamiz jahon çempioni Rustam Qosimjonov murabbiyligida dastlabki tur öyinlarida raqiblari ustidan yirik ğalabalarga erişdi: Yamayka – 4 : 0, Peru – 3,5 : 0,5, Avstriya – 3 : 1, Turkiya – 3 : 1, Vengriya – 4 : 0.
Şveysarça tizimda asosan 5-turdan boşlab ğoliblikka daʼvogarlar bir-biriga qarşi dona surişadi. Aynan 5-turda jamoamizning kuçlilar qatoridagi Vengriya vakillarini tor-mor etgani barça jamoalarni sergak torttirdi. Kötarinki kayfiyatdagi jamoamiz 6-turda amaldagi olimpiada çempioni Hindiston vakillariga qarşi jangga çiqişdi. Uçta taxtada jangovar durang qayd etildi. Mardonavor dona surgan Nodirbek Yoqubboyev 65-yurişda yutuğini rasmiylaştirdi va umumiy hisobdagi ğalabamizni taʼminladi – 2,5 : 1,5.
Yettinçi turda grossmeysterlarimiz “Xitoy devori”ni zabt etişdi. Abdusattorov va Yoqubboyevda yutuq, Sindorov va Madaminovda durang, 3 : 1 hisobidagi ğalaba. Biroq 8-turda Germaniyaga qarşi öyinda Sindorov ğalaba qozonsa-da, Yoqubboyev va Vohidov mağlubiyatga uçradi. Jamoamiz yetakçisi Abdusattorov Kaymerga qarşi öyinda sönggi yurişgaça ğalabaga intildi, baribir, durang qayd etildi. Jamoamiz 1,5 : 2,5 hisobidagi mağlubiyatni qabul qildi.
Sakkizinçi turda taniqli grossmeysterlardan iborat AQŞ vakillariga qarşi dona surişimiz kerak. Tajribali Rustam Qosimjonov jamoani masʼuliyatli bahsga tayyorlay oldi. Madaminov öz vazifasini aʼlo darajada bajardi, 31-yurişdayoq ikki karra olimpiada çempioni Aronyan bilan durangga kelişdi. Lekin Sindorov raqibiga yutqazdi. Abdusattorov Karuanani yutib, hisobni tenglaştirdi. Uzoq davom etgan Yoqubboyev – Niamen öyinida hamyurtimiz 66-yurişda raqibini taslim qilib, jamoamizning ğalabasini rasmiylaştirdi – 2,5 : 1,5.
Ğalabadan ruhlangan jamoamiz 10-turda Armanistonni yirik hisobda yengdi – 3,5 : 0,5. Yirik hisobdagi ğalaba ortida teran tayyorgarlik bölganligini taʼkidlaşni istardim. Abdusattorov durangni xuş köruvçi Martirosyanni birinçi yurişdayoq jangga çorladi, yaʼni raqibining “ye4” yurişiga “d4” yurişi bilan javob qaytardi. Oçiq jangga tayyor bölmagan Martirosyan oxir-oqibat mağlubiyatga uçradi. Sindorov Oganesyanga qarşi 13-yurişdayoq sifat qurboni bilan boşlanuvçi öyinni taklif qildi. Keyin Sindorov şu qadar aniq yurişlar qildiki, raqibi taslim bölişdan boşqa iloji qolmadi. Madaminov esa uç karra olimpiada çempioni Sarkisyanni mağlub etdi. Yoş şaxmatçimizga ofarin! Hisobni kuzatib turgan Yoqubboyev raqibi bilan durangga kelişdi.
Nihoyat, hal qiluvçi 11-tur. Raqibimiz sovrinli örinlarga daʼvogar Ukraina jamoasi. Murosasiz bahs boşlandi. Yana Madaminov 55-yurişda raqibini yengib, vazifamizni yengillaştirdi. Lekin Sindorov va Yoqubboyev durangga harakat qilişlari lozim. Vaziyatni kuzatib turgan Abdusattorov yana ğalaba uçun öynay boşladi. Öyinlar qizğin davom etayotgan vaqtda asosiy raqibimiz Hindiston Vengriya bilan durang qayd etgani maʼlum böldi. Bu natija Özbekistonning olimpiada çempioni bölganini anglatardi. Ammo yigitlarimiz öz vazifalarini sidqidildan bajarişda davom etişdi. Sindorov va Yoqubboyev öz öyinlarini durang bilan yakunladi. Öyinlar qanday tugaşini kuzatib turgan Abdusattorov raqibi bilan durangga kelişdi. Bu Özbekiston Ukrainani 2,5 : 1,5 hisobida mağlubiyatga uçratganini, olimpiada çempioni bölganini bildirdi.
Ha, yurtimiz grossmeysterlarining Samarqand olimpiadasidagi çempionligi jumla jahonga Çennay olimpiadasidagi oltin, Budapeşt olimpiadasidagi bronza medalimiz tasodif emasligini, Özbekistonda davlatimiz rahnamoligida şaxmat jadal surʼatlarda rivojlanayotganini isbotladi. Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyev şaxmat böyiça Özbekiston terma jamoasiga tabrik yöllab, ğolib grossmeysterlarimizni, ularning ota-onalari va murabbiylarini, xalqimizni olamşumul ğalaba bilan muborakbod etdi.
Olimpiada davom etayotgan vaqtda Xalqaro şaxmat federatsiyasi(FIDE)ning Samarqandda navbatdagi kongressi böldi. Boş assambleya qozoğistonlik Timur Turlovni FIDE prezidenti etib sayladi. Quvonarlisi, Rustam Qosimjonov FIDEning faxriy vitse-prezidenti, Hulkar Tohirjonova FIDEning Markaziy Osiyo davlatlari böyiça mintaqaviy prezidenti etib saylandi, Özbekiston şaxmat federatsiyasi “Yilning eng yaxşi federatsiyasi” deya eʼtirof etildi.
Endi olimpiada natijalariga qaytsak. Erkaklar musobaqasida sovrindorlar quyidagi tartibda joylaşdi: 1. Özbekiston 20 oçko. 2. Hindiston 18 oçko. 3. Germaniya 18 oçko (örinlar qöşimça körsatkiçlarga köra aniqlandi). Ayollar musobaqasida: 1. Xitoy 20 oçko. 2. Qozoğiston 18 oçko. 3. Hindiston 17 oçko. Özbekiston ayollar terma jamoasi 15 oçko bilan 13-örinni egalladi. Olimpiadada öz taxtalarida yaxşi natijaga erişgan şaxmatçilar ham taqdirlanadi. Birinçi taxtada 8,5 oçko töplagan Nodirbek Abdusattorov oltin, ikkinçi taxtada 7 oçko töplagan Sindorov bronza (unga “Olimpiadaning eng yaxşi şaxmatçisi” sovrini ham berildi), uçinçi taxtada 7,5 oçko töplagan Nodirbek Yoqubboyev kumuş medalga sazovor böldi. Şuningdek, köplab nominatsiyalar böyiça jamoalarga sovrinlar berildi.
Taqdirlaş marosimi nihoyasida FIDE prezidenti Timur Turlov 47-Butunjahon şaxmat olimpiadasi 2028 yili Abu Dabi şahrida bölişini eʼlon qilib, Birlaşgan Arab amirliklari şaxmat federatsiyasi vakillariga olimpiada bayroğini topşirdi.
Asror MÖMIN,
Özbekistonda xizmat
körsatgan jurnalist.
