Ocharchilik yillarining odamlari

Hayot — oyna. U bizga nimalarni ko'rsatadi? Albatta, qiziqishlarimiz doirasidagi voqeliklar… Yuksalayotgan muvaffaqiyatlarning negizi esa INSON… INSON va uning intilishlari… Bu holat men uchun doimo sirli bir voqelikni o'z ichiga olganday tuyulaveradi. Shu voqelikni anglagim,   uning sir-asrorini o'rgangim keladi.

Birinchi misol:   Qahramonim hali ham yoshlik tetikligini yo'qotmagan 80 yashar nuroniy — Ergash Qurbonboyev. U To'rtko'l tumanining “Tozabog'yop” ovulida 1941 yilda tug'ilgan. U shu tumandagi maktablarda 56 yil davomida yoshlarga ta'lim-tarbiya berib keldi. O'tgan kunlari haqida shunday hikoya qiladi:

— Onam meni beshikka belab, tong sahardan beda o'rib, eski To'rtko'l (turar-joyimizdan 18 km. uzoqlikda)­ga joyga piyoda borgancha bedani sotib, puliga tariq, suli yoki jo'xori kabi ozuqabop ekinlarni olib, kechqurunga yetib kelguncha “Ergash beshikda o'lib qolgandir”, degan o'y bilan kelar ekan. Onam har safar shunday o'y bilan kelganida yo uxlab yotgan bo'laman yoki yig'lab qora terga botib yotgan bo'lar ekanman. Lekin men omon qolganman. Ocharchilik to 1955 – 1960 yillargacha davom etgan. 1945-1950- yillardamidi onam menga olma daraxtining po'stlog'idan qirib olib kel deb, buyurardi. Olib kelgan po'stloqlarni yuvib, suvga solib, bir qaynab chiqquncha o'choqqa o't qo'yardi. Shu olma daraxti po'stlog'i choyining mazasini haligacha unutganim yo'q.

1959 yili maktabni   bitkazish arafasida Oybek domla bilan uchrashuv o'tkazdik. Otam urushda halok bo'lgani uchun, kimdir menga “o'g'lim” deb so'zlashini juda ham istardim. O'qishga topshirdim. Rektorimiz Abdullayev Shopo'lat Shoakbarovich “O'g'lim” deb, menga murojaat qilganida, tomog'imga bir nima tiqilib qolganday, yig'lagim kelgan. Ximiya biologiya fakultetining talabalar kasaba uyushmasi raisi Erkin Abdullayev esa maoshiga olgan jetonlarini menga berib, falon joyda “Pelmennaya” deb yozilgan oshxona bor. Shunga borib ovqatlan, deb kunda jeton berar edi.

1965 yil institutni bitkazib, 256 – sonli buyruq bilan shahardagi 1-son umumta'lim o'rta maktabida   ish bosh­ladim. Rus tilida ushbu fanni o'qitadigan o'qituvchi bo'lmaganligi bois, menga rus sinflarini ham berishdi. Rus tilini o'qitishda unchalik zo'r   emas edim.

Alisher Navoiyni ko'p o'qiyman. Ayniqsa “Xamsa”ni… Insonni qi­yinchilik tarbiyalaydi. Meni tarbiyalagan narsa urush paytidagi qiyinchiliklardir. QIZIQISh, ILM, ISh, TAJRIBA, HALOLLIK VA AQL UYG'UNLIGI insonning o'zini anglashiga yordam beradi. To'qlik nani dedirmidi, ochlik neni yedirmidi, deyiladi xalq og'zaki ijodi namunalarining birida.

Nafaqaga chiqqandan keyin bir mahal yonimizdagi maktabning bitta xonasining tomi o'pirilib tushdi. Nega o'piriladi?! Surishtirib-surishtirib qarasam shift deb, ishlangan beton ishlanmalariga   armatur o'rniga 6 mm.li sim qo'yilgan ekan. U yoq – bu yoqqa izlanib maktabni qayta ta'mir qildirdim. Yonidan bolalar bog'chasi ham qurdik. Natijada QONUNKASh, BETGAChOPAR VA YoZUVChI nomlariga ega bo'ldim….

Bugun 6 nafar farzandim, 20 nafar nevaram, 5 nafar chevaram bor. Shukur alhamdulillah! Lekin hozirga qadar Navoiyni qo'ldan qo'ymayman. Qaniydi maktablarimizda Navoiy darslari chuqurroq va kengroq o'tilsa…

Ha, biz ocharchilik yillarini ko'rdik. Bu esa hayotni, uning ne'matlarini bizga qadrlashni o'rgatdi. Bugungi avlodlar ham hayotni, insonni, ne'matni ulug'lashni o'rgansa, deyman…

Hayot — saboq. U bizga inson haqiqatlari yillar davomida shakl­langanligini ko'rsatadi… Ha ayt­gancha, Ergash aka nafaqaga chiqqandan keyin to'rtliklar yoza boshlagan. To'rtliklar ham ma'lum miqdorga yetib boribdi. Bundan tashqari, u dehqonchilikda ham tajriba to'plagan. Ayniqsa, organik paxta deb o'zi nom qo'yib, o'z tomorqasida yetishtirgan paxta o'simligini bir ko'rsangiz edi…

Munavvara Yusuf.

To'rtko'l tumani

Yangiliklarni do'stlaringizga ulashing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan

eighteen − six =