Bu köhna dunyoga yangi baxt ulaş
Ikrom Iskandar
Muallif haqida:
Ikrom Iskandar — 1972 yili Jizzax viloyatida tuğilgan. Özbekiston Milliy universitetini tamomlagan. Şoirning “Yomğirli fasl”, “Yaşil xirgoyi”, “Fasllar ohangi”, “Şamol qöşiği”, “Visol quşlari”, “Men sen bilan baxtliman” singari önga yaqin kitoblari naşr etilgan.
* * *
Yöllar, bu qadim yöllar,
nurdek bir qatim yöllar,
goho olis şafaqdek,
gohi bir odim yöllar.
Aytgil, ravon yöl qayda,
çaroğon yöl bormikan?
Yurtimning yöllariday
qadrdon yöl bormikan?
Dil tubida porlagan
gözal orzu singari,
yöllar çorlaydi bizni
kelajak manzil sari.
Dilda tugarmi orzu,
umidlar ham möl ekan.
Asli inson umri ham
past-baland bir yöl ekan.
Insonki, gar istasa,
quş misoli uçgaydir,
samolarga yöl topib,
yulduzlarni quçgaydir,
lekin köhna dunyoning
bir hikmati şul ekan –
barçasidan bir qalbga
yöl topmoq muşkul ekan.
* * *
Aşulamas, şuʼlamas –
Bu şam tökkan közyoşdir.
Yoruğ olam aslida
Lov-lov yongan quyoşdir.
Nur demagil moziydan
Köringanni yaraqlab…
Oçsang ötmiş kitobin,
Yonayotir varaqlar.
* * *
Nega havas qilmay sobitligingga,
Har bahor qaytadan gullay olmoq – baxt…
Har neçuk, zaminda qadamlarimdan
Sening ildizlaring mustahkam, daraxt.
MANZARA
Quyoşning şaşti past
yo bir öyga ğarq,
közin qisib qarar
olamga befarq.
Nima bölayotganin
anglolmay karaxt,
atrofga bezovta
boqar har daraxt.
Şamol esa xuşhol
topganday tilla –
barglarni birma-bir
yulqir bu palla.
Parvoyiga kelmay
şamolning öyi,
işiga qunt bilan
kirişgan köyi,
yaşil yaproqlarga
berib oltin tus,
boğda kezib yurar
alkimyogar kuz.
BALKI…
Qirqma qirq örim soçni,
Qöy, qirqma qirq örimni.
Pörim bölay demagil,
Qiz soç bilan körimli.
Ösma tortma qoşingga,
Qölingga xino qöyma.
Gözal bölay deb yana
Özingga bino qöyma.
Şunday deymanu, lekin…
Balki, bu pardozmasdir?
Axir sen deb aqlidan
Ozganlar ham ozmasdir.
Balki şudir maqsading –
Oşiq ğamin yegaysan,
Uşşoq uçun soçlarim
Dor bölmasin degaysan.
Upa surtib yuzingga,
Böyarkansan közingni,
Pardoz ortiga, balki,
Yaşirgaysan özingni.
OY VA YULDUZLAR TEGRASIDA
I
Dardim senga yetkazsin deya,
Aytsin deya soğinganimni,
Huzuringga yubordim oyni…
Köp kuttirdi, bir oy deganda
Çöpday ozib yana boşi ham,
Qaytib keldi qaddi bukilib.
Yöl azobi ezdimi uni,
Mahtal qoldi eşigingda yo
Yetkazişdan xijolatdami
Sendan olgan xabarni menga?..
Yana senga yubormoqdaman,
Omon qaytsin endi, oy borib.
II
Sen haqingda yaxşi gaplar aytgan edilar,
Huzuringga boşlab kelgan edilar meni,
Seni kutar, seni sevar, degan bir ulkan
Işonçni ham yuragimga solgan edilar.
Hamroh bölib kelgan edi özlari hatto…
Mana endi ostonangda turibman zor-zor…
Çiqarmisan, tezroq çiqa qolsangçi… Axir,
Közlarimdan bekingança çekka-çekkada,
Qoronğuda milt-milt kiprik qoqib,
jonsarak,
Xijolatdan yerga boqib turar yulduzlar.
* * *
Yo aka yoki uka
yoki teng-töşmi böldim –
bir muddat uç azamat
terakka qöşni böldim.
Köksida havo töla,
adl edi böylari,
tun-kun betin şivirda
aks etardi öylari.
Sözdan qaytiş yöq, deb ont
içgan bölsa kerak-da,
bir xil şivir-şivirga
sodiq edi teraklar.
Quşlarning nağmasiga
nazar ham solmas edi,
na-da şamol ahdidan
qaytara olmas edi.
Hatto bağrin öysa ham
yomğirning nayzalari,
asti yöldan qaytmasdi,
borardi orzu sari…
Baʼzan turfa tuyğular
ezar ekan yurakni,
esga olaman nogoh
uç azamat terakni.
* * *
Çiqqil uyingdan sen – şamol kabi yel,
Mana, ostonangda turibman poylab.
Çiqqil uyingdan, men – ğarib sari kel,
Mehr uruğini köksingga joylab.
Çiqqil, izlaringga tölsin köçalar,
Çiqqil, izlaringdan unsin gul-çeçak.
Oy tölgan palladay yorisin bir pas
Nurafşon yuzingdan qoronğu keça.
Bu köhna dunyoga yangi baxt ulaş,
Çinakam bahorni körsin boğlar ham.
Toki közlaringda yongan sevinçdan
Ming yillik ğussalar topgaydir barham.
Olam — olam emas, zimiston tunda
Bir parça ziyoga taşna yurakdir.
Bebahra qoldirma, söldirma bexos,
Çiqqil – bu olamga quyoş kerakdir.
* * *
Hayron bölmangki, bul munça
kezmiş deb devonavor,
Işqida çekkanim mudom
nolayu ranjdir hamon.
Garçi hajrida köpdinki
buzilmiş könglim uyi –
Ul vayrona içra vasli
umidi ganjdir hamon.
* * *
Huzuringga şamolday
şoşilib borajakman,
şovullagan qöşiğim –
senga bitgan qasidam
avjlaridan daraxtlar
larzaga kelar, yakkam
surating köringaydir
şaffof vaqt oynasidan.
Bir zum tin olmoqqa ham
bormidi ixtiyorim,
qaçonki dilga vasling
istaklari joylanar –
imkonlarni daraxtday
silkitadi qarorim…
Şamolga doş berolmay
tars sinadi oynalar.
* * *
Xayolimda çorlasam gar,
eşitmagin nolamni,
çunki menga sening öying,
xayol ham bir olamdir.
Bu olamda sening rasming
parilardan qolişmas.
Bu bir lof yo mubolağa,
gapni katta olişmas,
xayolimda sen bir hilol,
nur taratib turgaysan,
malaklarga malohatdan
saboq berib yurgaysan.
Sözlarimni simillatib
soğinçlaring balqisa,
tomirimga mador kirar
har öyingdan.
Alqissa,
xayolimda çorlasam gar,
kelib qöyma tağin-ay,
seni töyib öylab olay,
mazza qilib soğinay.
HANUZ
Qalbing – qoyadagi mustahkam qalʼa.
Hanuz çoğlanurman zabt etmoq sari…
Şaxdam qadam taşlab, saf bölib
ötib borar Vaqtning laşkari.
* * *
Kimlar mening bağrimni
zarralarga böldilar?
Tanimdagi tarqoqlik
oxir meni öldirar.
Men şu qora tuproqman,
köngli yara tuproqman,
men bir karra gul edim,
ming bir karra tuproqman.
Kaftday könglim yerça keng
ezgulikni tusadi,
kiftimda esa yaşnab
xiyonatlar ösadi.
Çanglar mening ohimdir,
köksimni sitolmadim –
zarra-zarra ohlarga
aylanib ketolmadim.
Dil bandini tortar mung,
bilmam, qayga yetaklar.
Yuragimni silkitsam,
tökiladi ertaklar.
* * *
Seni bir bor kördimu,
men ayrildim huşdan, gul,
osmonlardan yurakni
poklaş uçun tuşgan gul.
Ey, egnida libosi
yurakdan rang olgan gul,
gulzor emas men bilan
sahrolarda qolgan gul,
seni sevib qalbimdan
ardoqlaşni qöymadim,
har dam yonimdasan lek
visolingga töymadim.
Ey, yuzlari farişta,
ey, maʼsumu biyron gul,
sen kökda oy, men yerda
gungu lolu hayron, gul.
Ey, qalbimga baxt bergan,
ham ayirgan huşdan, gul,
osmonlardan yurakni
poklaş uçun tuşgan gul,
seni öylab dilimni
bir savol ezar karaxt:
men sen bilan baxtliman,
sen topdingmi mendan baxt?
* * *
Sen tomon borar bölsam,
yöllar özi yöl boşlar,
girdida poyandoz gul
şakliga kirgan toşlar.
Semirgayman simirgan
sarim – sarin havolar.
Daraxtlarning mavjida
avjlanadi navolar –
çamamda, daraxtlar ham
sen haqda öylagaydir,
şoxlarida jon quşi
vasfingni kuylagaydir.
Yaqinlaşar olislar,
bir ğubor yöq orada.
Olam çiroyga, nurga,
sirga tölib boradi.
Şabadaning qatida
çorloving ilğayurman.
Yuragimni şabnamning
suvlariga çayurman.
Kökayimni soğinçlar
selday yuvar guldirab,
oqib ketar ğam-qayğu,
yöqoladi kudurat…
Közida quyoş kulgan,
soçi tun, qoşi qamar,
sensan borar manzilim,
oşiqman, oşiqaman.
* * *
Oyparçam, gulistaram,
nafasi yalpiz islim.
Soçlari taram-taram,
öynoqi irmoq mislim.
Tuğyon bordir tinida,
boqişidan nur olay –
kipriging epkinida
soyalar juft quralay.
Gullayotgan boğlarning
quvnayotgan jarangi
yuragimga boğlandi –
oppoq kulgungning rangi.
Tegramda namoyişsan,
köksimdagi ğuluvu
hayratimga boissan,
tarçeçak, kunsuluvim.
* * *
Sahardan keçga dovur
quvonçga tölib-toşgan
taşna vujudi bilan
bahra olar quyoşdan.
Quyoş bilan birga u
osmonlarda sayr etar –
tongda tutgança qölin,
kunbotar qadar ketar,
çopqillaydi, bu visol
yuragiga zavq solar,
unga heç ğala-ğovur
va tiqilinç avtolar.
Kun botganda qoronğu
öylar örtab köksini,
katta köça böyidan
qaytar ekan öksinib,
taqqa qotar va nogoh
tasavvurga qorişar –
kun aksi köz öngida
çiroq kabi yorişar…
Sen ketganda soğinçing
qadalganday yurakka,
şaharning çiroqlari
uyqu bermas terakka.
YUZINGNI KÖRGALI
Yuzingni körgali oy uyolmişdir.
Sözlaring inju, lablaring bolmişdir.
Agarki husn mulkida bahs etsalar,
Layliyu Şirin poyingda qolmişdir.
Bu ne holmişdir, vasling umidida
közlarim yöllaring poylab tolmişdir.
Orzum röyobi röyo, neça vaqtkim
betin vaqt kabi tinçim yöqolmişdir.
Bu ne laşkar kabi oh emiş, mudom
ayriliq köksima lak-lak solmişdir
kim, hajringda gar bir oh ursa Ikrom
Iskandar kabi dunyoni olmişdir.
* * *
Yoz oqşomi osmonning
oqarişib darasi,
dalalarga quyular
yulduzlar şarşarasi.
Yorişadi könglim ham,
yo şunday tuyuladi,
xayoling yulduzlarday
şovullab quyuladi.
Menga şuning özi bas,
şuning özi baxt kabi,
faqat oqimga qarşi
sakragan baliq kabi
öying bilan qonmagan
soğinç örtar gohida…
Öyinqaroq bir yulduz
sakrar terak şoxida.
* * *
Könglimga qil siğmas.
Şamol berk derazani
turtar tirsagi bilan…
UMR
Bahor şoşqinligi öxşaydi selga,
Yoz ötar mahtal böp bir tutam yelga.
Horğin közlaringga urinadi kuz…
U endi sen bilan qolişga kelgan.
POLIZ NATYURMORTI
Bir taraddud kezar polizda.
Garçi hali osmon moviydir,
qaynoq kunlar qolgan olisda –
tarqayotgan tun salqinida
qovunning badani soviydi.
Ötayotgan vaqt talqinida
tasvir topgan qoq qovoqqa boq.
Mana, endi suvlar tinidi,
qanday yetildi u, bir paytlar
handalakdan olgandi saboq.
Quyoş hali öqimay baytlar,
hali qoçmay şudringning nami,
tarvuz tongga salomlar aytar –
tarsillagan tarang tanidan
taraladi tarovat taʼmi.
YAPROQLAR SARĞAYAR…
Tuşunaman, şartmas, albatta, afsus,
öz vaqti-soati bor-ku har damning…
Faqat… nega bunça şoşib kelar kuz,
nega bunça yöli uzoq köklamning?
* * *
Huşimni oldimi nozu nağmasi,
dardimni aytganim unga nimasi,
qança parivaşu yuzida oro,
qança pardoz bölsa, şunça beparvo –
sening toifangdan gul ham çamasi…
* * *
Mana, yillarki,
huzurimga kelib-ketib yurar,
eski jarohatlarim davolar –
menga unutmoqni örgatadi Vaqt.
* * *
Yomğir yoğar…
Quloqlarga
qoçib
kiradi
şitirlab
yomğirda
ivib ketgan
bir
Tovuş.