Özingiz ötirgan daraxt şoxini arralamang!

Çilonzor tumanidagi “Özbekfilm” kinostudiyasi joylaşgan mahallada katta bölganman. Onam rahmatli aytib bergan bir gap qariyb 30 yildan buyon esimdan çiqmaydi, aksinça, tez-tez esimga tuşib turadi. Onamning aytişlariça, öşanda köçamizda orasta kiyingan, madaniyatli, odobli ikki ayol özaro suhbatlaşib, aylanib yurişgan ekan. Ular özlarini taniştirişibdi. Xorijda yaşayotgan özimizning vatandoşlardan ekan. Uzoq yurtlarda öz milliy qadriyatlarini, urf-odatlarini, tilini saqlab qolganliklari uçun özbek tilida juda toza gapirişarkan. Endi Özbekiston mustaqil bölganidan ruhlanib, ona yurt bilan quda-andaçilik riştalarini boğlaş niyatida özbek qizlariga sovçilikka kelişgani haqida sözlab berişibdi. Bir piyola çoy ustida vatandoşlar bilan suhbat qizibdi.

Yillar ötib, özim ham xizmat yuzasidan xorijiy mamlakatlarga safarga çiqadigan böldim. Tabiiyki, Özbekistondanman, desam, suhbatdoşlarim yurtimizga qiziqişlarini yaşirolmas, ajoyib savollar berişardi. Bir safar ota-bobolari qaçonlardir yurtimizdan ketib qolgan vatandoşlardan biri gap orasida: “Özbek qaynonalari şunçalik vahşiymi, kelinlariga kun berişmas ekan, erkaklari ikki-uçtalab xotin olib, gödak bolalari bilan taşlab ketaverişar ekan, qizlar şunçalik yomon yöllarga kirib ketganmi?” deb qoldi.

Albatta: “Yöq, bu kabi gaplarni yurtimizning ğanimlari tarqatişayotgandir, bu gaplarni qayerdan topdinglar?” deb aytdim. Ular: “Yöq, biz özbek kinoseriallarini internetdan olib, özimiz köryapmiz”, deyişgandi. Öylab qolaman, hozir ham axborot almaşuv texnologiyalari rivojlangan şu kezlarda ular ham barça telekanallarimizda namoyiş etilayotgan seriallarni körişayotgandir? Balki, ayrimlari ustimizdan kulişayotgandir, balki, öz vatandoşlarining ahvolidan açinişayotgandirlar? Kun-kunora guvohi bölayotganingizdek, qaynona-kelin mojarosi, qöşxotinlik janjallari, birovning erini yöldan uriş, fahş botqoğiga botganlar haqidagi teleseriallarimiz xorijliklar nuqtai nazarida özligimizni yerga urmayaptimi, kelinlarimizga, nevaralarimizga qaysidir maʼnoda “yöl-yöriq” körsatmayaptimi? Bu kabi seriallarni bola-çaqalarimiz bilan körişga ham orlanib qoldik. Janob kinoçilarga bundan boşqa mavzu yöqmi?

Televideniye masxarabozlik maydoni emas axir! Bundan odamlar özlari uçun namuna oladi. Hatto ayrim oilalarda kelinlar kinoseriallardagidek ota-onaning gapiga quloq solmay, qayerdagi soxta ruhşunoslarga borib, ularning maslahati tufayli eri bilan jiqqamuşt bölib, ajraşib ketişyapti. Bu masalada şunçaki gapirib qöyib bölmaydi, jamoatçilik, soha mutaxassislari bilan aynan şu seriallar masalasini jiddiyroq muhokama qilişimiz kerak.

Esimda, bir gal Olot tumaniga safarga borganimizda, tuman xotin-qizlar bölimining rahbari bizdan: “Televideniye kattalariga bizning fikrimizni yetkazinglar, kelinlarimiz şu paytgaça qaynonasi ötirgan uyning töriga ötmasdi, Toşkent televideniyelari namoyiş etayotgan seriallarni körib, hozir gap qaytaradigan, yuzga çopadigan bölib ketyapti”, degandi. Haqiqatan ham, bu mavzu şunçaki gap emas. Keyingi paytda oilalarning buzilib ketayotganidan jamoatçilik taşvişda. Bu holning sababini esa heç kim televideniyedan izlamayapti. Axir kino, televideniye axborot makoni-ku!

Xulosa şundayki, ommaviy axborot vositalarida ham, televideniye sohasida ham, kino ekranlarida ham bilib-bilmay yozilayotgan, namoyiş etilayotgan oilaviy maşmaşalar, qaynona-kelinlarning şanğillaşlari, ur-töpolon syujetlarini “dolzarb” deb tasavvur qiladigan rejissyorlar, teleseriallarni, filmlarni qatorlaştirib suratga olayotganlar, bilib qöying, özlaringiz ötirgan daraxtning şoxini arralayapsizlar. Bu bilan oila aʼzolaringizni, farzandlaringizni, umuman, millatimizni maʼnaviy inqiroz sari yetaklamayapsizmi? Buning ustiga, ayrim yoşi uluğ, nomdor “sanoat”korlarimiz ham öylamay-netmay bezbet qaynonalar rolini oşiği bilan ijro etib beryapti, oqibati esa mana: “Quş uyasida körganini qiladi”, deganidek, körganlarimiz jamoatçilikka teskari taʼsir qilyapti. Qaysi serial şunday ekan, deganlarga qarata aytaman, juda köpining bodringçalik maza-matrasi yöq. Ming afsus…

Töğri, özbek kino ijodkorlari yaxşi, ibratli tele-seriallar ham olişmoqda. Sohada yaxşi özgarişlar qilinayotgani ham bor gap. Çunki Davlatimiz rahbari kino sohasiga katta eʼtibor, mablağ ajratayotganini eşitib turibmiz, öqiyapmiz matbuotdan. Ammo aksariyat telekanallarda namoyiş etilayotgan seriallarning mavzusi deyarli bir xil bölib, tarbiyaviy ahamiyatdan köra, salbiy taʼsiri ortiqroq bölayotganga öxşaydi.

Mirhamid ABDULLAYEV

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan