Vatan
kökragingda gullaydi qiyğos
Abdusaid KÖÇIMOV
Muallif haqida:
Abdusaid Köçimov Samarqand viloyatining Urgut tumanida tuğilgan. Nizomiy nomidagi Toşkent davlat pedagogika instituti (hozirgi Özbekiston milliy pedagogika universiteti)ning özbek tili va adabiyoti fakultetida tahsil olgan.
Mehnat faoliyatini bolalar gazetasida boşlagan ijodkor Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasida, “Şarq yulduzi” jurnalida, Özbekiston teleradiokompaniyasi va boşqa yuqori idoralarda turli masʼul vazifalarda mehnat qilgan.
Hozirda Özbekiston Milliy axborot agentligi (ÖzA) Boş direktori vazifasida işlaydi.
Adibning “Kaşfiyotçi bolalar”, “Mening Özbekistonim”, “Toşburgut”, “Mening yulduzim”, “Çanoq”, “Halqa”, “Ikki bahor”, “Umid daraxtlari”, “Qiyofa”, “Yosuman”, “Muhabbat boğlari”, “Safar”, “Qor”, “Bahor”, “Men şoirman, istasangiz şu…”, “Binafşa”, “Qayta tuğilgan bola” singari öttizga yaqin şeʼriy va nasriy kitoblari naşr etilgan.
Abdusaid Köçimov “Şuhrat” medali, “Mehnat şuhrati” ordeni, “Özbekiston Respublikasida xizmat körsatgan jurnalist” unvoni bilan taqdirlangan.
Özbekiston Yozuvçilar va Jurnalistlar uyuşmalari aʼzosi.
Beş taşabbus, beş ğoya
Prezident Şavkat Mirziyoyevning taşabbusi bilan taqdim etilgan 5 muhim taşabbus mamlakat hayotida katta voqeaga aylanib ketdi.
Gazeta xabaridan.
Yoğmoq uçun yomğirlar,
Irmoqlar kulmoq uçun;
Köklamoq uçun qirlar,
Daryolar tölmoq uçun;
Bir guldurak, bir çaqmoq
Bölgan kabi kifoya.
Dunyoga oçdi quçoq –
Beş taşabbus, beş ğoya.
Orolda berdi jilo
Bökadan taralgan nur.
Sayxun, Jayhundek göyo –
Qalblarda toşdi surur.
Mahobatli bu tölqin
Endi bilmas nihoya;
Quyoşdek soçgay yolqin –
Beş taşabbus, beş ğoya.
Saflar boşida lov-lov
Jilolangay mayoqlar.
Dillarda yondi olov,
Nurlandi iştiyoqlar.
Bugun döst – döstga qanot,
Bugun döst – döstga qoya.
Har botirga duldul ot –
Beş taşabbus, beş ğoya.
Özbekiston uyğondi,
Uyğondi mudroq közlar.
Oy nuriga çulğandi
Osmon töla yulduzlar.
Endi şiddatimizga
Bulutlar solmas soya.
Toğday tayançdir bizga
Beş taşabbus, beş ğoya.
Bölmoq uçun mukammal,
Quçmoq uçun samoni;
Qurmoq kerak eng avval
Köngil degan dunyoni.
Köksiga qöngay yulduz,
Kimki qilsa rioya;
Yolqin ilhom, yoniq söz,
Beş taşabbus, beş ğoya.
Sanʼatsiz hayot – kuybat,
Ilmsizlik kulfatdir.
Bahonalar hammavaqt
Tanballarga ulfatdir.
Yolğonlarni söldirgay,
Aldovlar endi zoya;
Illatlarni öldirgay
Beş taşabbus, beş ğoya.
Barça hamohang bölib,
“Öqing!” degan xitobga;
Yuraklar şavqqa tölib,
Qaytayotir kitobga.
Bu qudratli yolqinlar
Bilmas endi nihoya.
Faqat yuksakka undar
Beş taşabbus, beş ğoya.
Işlasang-u, bilmasang
Dam olişni, hordiqni.
Böyningga ossang beşan,
“Nodon” degan yorliqni;
Kimga kerak bu sitam,
Bunday mahzun hikoya?
Çek qöymoqda bunga ham,
Beş taşabbus, beş ğoya.
Körsatgaylar yana böy,
Navoiylar, Sinolar.
Mulla Töyçi çalgan kuy,
Bölgay doston, kinolar.
Jahoniy minbarlarga
Çorlab poyama-poya;
Yetaklar zafarlarga,
Beş taşabbus, beş ğoya.
Bugun toğdan toşgaça
Boşqaçadir naʼrasi.
Şovullaydi boşqaça
Sangardak şarşarasi.
Muhtaşam qasrlarga,
Muborak zarrin loya,
Teng bölgay asrlarga
Beş taşabbus, beş ğoya.
Yurtimizda, alqissa,
Mumtoz kuraş boşlandi.
Qöşay, deb unga hissa,
Alp qadamlar taşlandi.
Hammamizga har damda,
Ham quvvat, ham himoya;
Qanot yozar olamga
Beş meʼmoriy çöng qoya:
— Beş taşabbus, beş ğoya!
27.05.2019
Qöllasin
Elboşim, Sizni bu tong zarrin maʼvolar qöllasin,
Şoş sari Zomin oşa, uçgan sabolar
qöllasin.
Qöllasin Öriklisoy,
daryoyi Sangzor jöş urib,
Ğovsul Aʼzam, Nur ota, Zangi bovolar
qöllasin.
Çiqdingiz boğlab kamar,
oğir safarga jahd ila,
Duç kelib qolganda yov – yovqur daholar
qöllasin.
Yölingizda yölçiroq bölsin
sadaf sayyoralar,
Qöllasin Odam ato, Momo havolar
qöllasin.
Har niholu har giyoh Sizga hamdam,
hamqadam,
Qumrilar çappar urib aytgan navolar
qöllasin.
Qöllasin, mehru vafo,
orzu-umid karvonlari,
Toğu toş, çaşma, buloq – mehrigiyolar
qöllasin.
Şu Vatanga jonfido bölmoqqa şaysiz
har nafas,
Joningizga jon bölib, joni fidolar
qöllasin.
Elboşim deb ahli yurt kunu tun qilgay duo,
Elboşim, daryo bölib oqqan duolar
qöllasin.
1.02.2017.
VATAN
Vatan nimadir, deb söraysan, ajab…
Taʼriflab bölgaymi ona sutini?
Javob qidirmagin kökka möltirab,
Vatan osmonlarda yotmas berkinib.
Bir parça hovlingni iforga kömib,
Bir parça hovlingni yaşnatib beşan –
Saharda sehrli öylarga çömib,
Gurkurab turguvçi rayhoning – Vatan.
Işkomda marjonday yaltirab yal-yal,
Husayni labidan tomgan boldir u.
Zangori sohilda kelinçak misol
Suzilib turguvçi majnuntoldir u.
Nozik novdalarni opiçlab turgan
Namozşom gulining közi ham Vatan.
Yolğiz saksovulning tomiri cinggan,
Yalangtöş çöllarning tuzi ham Vatan.
Dalangda barq urib ösgan har giyoh,
Har erka maysaning nozidadir u,
Tanbur navosidan çiqqan mahzun oh,
Ğanijon Toşmatning sozidadir u.
Sira körganmisan, quyoş botar çoğ
Alvonga böyalar jilğalar rangi.
Alomat ğovurga kömilar qişloq,
Dimoqni qitiqlar podaning çangi.
Ikki qop somonni eşakka ortib,
Angardan qaytadi otang piyoda.
Zumda dasturxonga kiradi tartib,
Şirin jaranglaydi çoynak-piyola.
Musiça solgandir ayvoningga köşk,
Balki, qaldirğoç ham qurgan koşona.
Quşçalar har sahar kuylagan qöşiq,
Vatandir muqaddas, mumtoz, yagona.
Yaqinroq körmoqni istasang yana,
Yönğiçqa guliga yuzlaringni bos.
Osmonga tikilib yotsang jimgina,
Vatan kökragingda gullaydi qiyğos.
Yo yarim keçada maʼvodan tuşib,
Tomda yonboşlagan yulduzlarni kör,
Yuraging daryoday ketmasmi jöşib?
Vatandir şu tuyğu – samoviy surur.
Vatan nimadir deb sörama, inim…
11.07.2012
Bu oqşom
Kök toqida yulduzlar, sayron böldi
bu oqşom,
Toğlardagi qor, muzlar, hayron böldi
bu oqşom.
Bulutlarni tebratib, raqsga tuşdi şamol,
Yeru samoga hilol, sulton böldi bu oqşom.
Qordek duv-duv tökildi
olça gulin barglari,
Olça gulin barglari xirmon böldi
bu oqşom.
Köm-kök niliy samoda yuz berdimi zilzila?
Somon yöli köpirdi – töfon böldi
bu oqşom.
Soylar – soyga, daryolar
qöşilgandek daryoga,
Tölqin-tölqin dengizlar ummon böldi
bu oqşom.
Baxt boğida çeçaklar yaşnab yal-yal oçildi,
Baxt gulşani çamanzor – böston böldi
bu oqşom.
3.02.2020
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Orzu bilan oboddir dunyo,
Muhtaşamdir şonli kelajak.
Fayoz bölgay ertamiz, ammo
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Ö! Bilaman, mulki aldovdan
Zada böldi ne-ne pok tilak.
Ozod bölding sur-sur – sörovdan,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Ötdi, gina zamoni ötdi,
Çinni quşday bölma jonsarak.
Yonsin, yondir qalbdagi ötni,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Öyla, bolang – qora közingni,
Suyançtoğ böl – qoyadek tirgak.
Unutmagin ammo özingni,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Fermerdirsan, tadbirkorsan yo,
Posbondirsan huşyor va sergak.
Ertang uçun kuyib-yon, ammo
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Işla, dam ol, parvozga şaylan,
Quçoq oçsin osmonu falak.
Nurga boylan, yulduzga aylan,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Erta tur-u, mayli, keçroq yot,
Senga bölsin har gul, har çeçak.
Senga bölsin pursafo hayot –
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Göröğliday sardor, sor-loçin,
Alpomişday şerdil, şeryurak;
Malohatga kömilsin oçun,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Obod bölsin rözğoring, uying,
Obod uyga tuşsin kelinçak.
Kam bölmasin birovdan töying,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Boşga kötar Özbekistonni,
Uluğ bölgay ertamiz, beşak.
Şu zaminga baxş ayla jonni,
Bugun yaxşi yaşaşing kerak!
Bugun hamma-hammadan huşyor,
Bugun hamma-hammadan sergak,
Bugun baxtli, bugun baxtiyor –
Bugun yaxşi yaşaşing kerak…
24.02.2019
Yuksaklik
Toğlarga çiqmoqni kim qilmas havas,
Çöqqiga intilmoq insonga xosdir.
Ammo qor, böronga çidab har nafas,
Yuksakda turmoq ham oson emasdir.
Bir nihol ekdingmi?
Bir nihol ekdingmi Vatan boğiga,
Mehringni tökdingmi çöl, yantoğiga,
Gullarga çang, ğubor qöngan çoğida
Arta biloldingmi çangu ğuborni,
Desalar, yurtdoşim, javobing bormi?
Bitta ğişt qöydingmi maydonlariga,
Bir vassa öydingmi ayvonlariga,
Bir misra qöşdingmi dostonlariga,
Kurab taşladingmi tomlardan qorni,
Desalar, yurtdoşim, javobing bormi?
Kimdir uzib ketsa dilbar gullarni,
Kimdir buzib ketsa sarvar yöllarni,
Kimdir ezib ketsa muztar dillarni,
Duosin oldingmi mehrga zorni,
Desalar, yurtdoşim, javobing bormi?
Uruş-janjallarga xamirturuşlar,
Illatfuruşlaru millatfuruşlar
Afif osmoningga qilsa xurujlar,
Hosud haqirlarga tikdingmi dorni,
Desalar, yurtdoşim, javobing bormi?
Javobing bölmasa mumtoz-mukammal:
Qölingda zulfiqor, belingda kamar,
Duldul tulporingga yor bölsa qamar –
Yöldoşing sabʼai sayyor böladi,
Muqaddas javobing tayyor böladi.
Tanti özbek
Saxovatli saxiy kuzdek
Saodatli eldir özbek.
Buqa böyin – manmanlarga
Parvo qilmas janda-bözdek.
Jahondagi biron millat,
El-ulusdan yöqdir kami.
Yulduzlardek boqiy qudrat –
Ajdodlarin qutluğ şaʼni.
Bobolarin qança xalqlar
Bizniki deb talaşadi.
Bunday şaraf – şoyon taxtlar
Özbekka xöp yaraşadi.
Azal-abad soçar yoğdu
“Avesto”dek böstonlari.
Jasoratga jasur közgu
“Alpomiş”dek dostonlari.
Döstlariga mehri quyoş,
Döstlariga qurbon joni.
Paşşa kabi ezar beboş,
Allop-qallob, bevafoni.
Havas bilan boqar dunyo
Toğday körkam savlatiga.
Dur mahliyo, nur mahliyo
Özbekiston davlatiga.
Ne-ne fotih, ne-ne xoqon
Sinab aççiq omadini;
Ega olmay tutdi motam
Özbekning alp qomatini.
Şijoatda dovqur-loçin,
Burgut közlik, qiliç sözlik.
Egilsa ham salom uçun
Egiladi tanti özbek.
TOPOLMASSAN
Kökda Çölpondek nurli,
Çölponni topolmassan,
Somon yölidek sirli
karvonni topolmassan.
Öriklar ğarq gullagan
çamanzordir kahkaşon,
Olamda bunday latif
böstonni topolmassan.
Gulzora boğbon izlab, bölma ovorayi jon,
Quyoş kabi mehribon
dehqonni topolmassan.
Qizil gullar, oq gullar
biri-biridan barno,
Iforda toji sulton –
rayhonni topolmassan.
Jilğalaru daryolar, dengizlar ozmi, ammo
Buloqdek qalbi uryon –
ummonni topolmassan.
Şabbodalar, şamollar mayin,
jangari, şaddod,
Tonggi nasimdek abru naysonni
topolmassan.
Gapni olis-olisdan boşlaşdan
murod şulki,
Husningga mendek lolu
hayronni topolmassan.
Gado böl, degan oning,
gadolarga bölgum Pir,
Şoh böl desang, qulingdek
Xoqonni topolmassan.
Kutib xuşröy xuşxabar,
bedorman keça-kunduz,
Yölingda mendek joni
sarsonni topolmassan.
Naylayki, beçoraman,
kul böldi kuyib borim,
Vasl hajrida çaşmayi
giryonni topolmassan.
Yulduz bölarsan, balki,
oy bölarsan, ehtimol,
Ammo qalbimdek munir
osmonni topolmassan.
Ovvora bölma, laʼlim,
ikki jahonda mendek,
Joningga jismi joni
qurbonni topolmassan.
8.03.2020
KAMALAK JILOSI
Kamalak jilosi qönmiş adirga,
Kökatlar bargida kumuş sirğalar.
Toğlardan şamolday çopgança yerga
Betinim kuylaydi mitti jilğalar.
Vatanim husnidan qamaşar közim,
Yomğirday quyilar qalbimga ilhom.
Şiddatkor irmoqday otilar şu zum
Daftarning yuziga dildagi kalom.
Ruhimda uyğonur çeksiz bir surur,
Çeksiz bir sevinçdan entikadi dil.
Köngil boğlariga taratadi nur
Oq, qizil, noparmon, xil-xil atirgul.
1967
Unutiş
Asta-asta tinadi yomğir,
Asta-asta töxtaydi şamol.
Yetim daştga aylanar sağir
Ufqlarga tutaş lolazor.
Asta-asta bölmaysan hayron
Bulbullarning xonişlariga;
Titranmaysan quyoş botar on
Çöqqilarning yonişlariga.
Asta-asta qalbingga namli,
Tundek sokin orom qönadi.
Vujudingda unutiş nomli
Mahobatli daraxt unadi.
Asta-asta körsatgay jamol
Yuragingda özga bir çaman.
Xayolingda boşqa bir xayol,
Men ham esdan çiqib ketaman.
Asta-asta botgandek quyoş,
Unutilar sehrkor közlar.
Unutilar sargaşta, beboş,
Qasamfuruş, bevafo sözlar.
Borliğingni zabt etar sekin
Yulduzlarning özga şuʼlasi.
Esdan çiqib ketadi bir kun
Bu dardlarning hamma-hammasi.
…Asta-asta tinadi yomğir.
28.05.2020
Tomçi
Havasing kelmasin toğlar qoriga,
Daryo bölmoğing ham unça şart emas.
Elning yumuşiga, yurtning koriga
Bir tomçi suvçalik nafing tegsa, bas.
6.10.2024
TANTILIK
Bobolar, birovga kulma, deganlar,
Har kimni yomon deb bilma, deganlar.
Tanti böl – Yomonning Yomoniga ham,
Heç qaçon yomonlik qilma, deganlar.
19.09.2022
Xalqing uçun
Asqartoğdan oşsin desang ovozlarim,
Ummonlarday toşsin desang şöx sozlarim,
Şamollarday şoşsin desang
parvozlarim –
Bilagingda bölsa qança ğayrat, kuçing,
Vatan uçun sarfla bugun, Vatan uçun.
Na ilojki, köplar sendan özib ketdi,
Böz yigitlar böztörğayday tözib ketdi,
Gullaringni, eh, kim-kimlar uzib ketdi –
Bilagingda bölsa qança qudrat, kuçing,
Vatan uçun sarfla endi, Vatan uçun.
Har qişloğu har ovuling Manas bölsin,
Körar közga körgan joyi havas bölsin,
Qumrilaru bulbullaring sarmast bölsin –
Bilagingda bölsa qança qudrat, kuçing,
Xalqing uçun sarfla uni, xalqing uçun.
Oqçorloqlar qaytib kelsin Möynoqlarga,
Dengiz qöşiq aytib kelsin qirğoqlarga,
Mehringni ber söqmoqlaru qiyoqlarga –
Bilagingda bölsa qança qudrat, kuçing,
Xalqing uçun sarfla uni, xalqing uçun.
Çiqmoqdasan yana jahon minbariga,
Nomingni yoz sayyoramiz mehvariga,
Aylan, aylan Özbekiston zargariga –
Bilagingda bölsa qança qudrat, kuçing,
Xalqing uçun sarfla uni, xalqing uçun.
Özbekzamin javohirga kondir bugun,
Millat şaʼni hammamizga şondir bugun,
Özingni ham, özgani ham yondir bugun –
Bilagingda bölsa qança qudrat, kuçing,
Sarfla uni Vatan, millat, xalqing uçun,
Xalqing uçun sarfla uni, xalqing uçun.
22.01.2018
Yangi kun
Jöşib, yonib sayradi bulbul,
Favvoraday toşdi ölani.
Jöşib, yonib sayradi bulbul,
Qöşiq bosdi qirni, dalani.
Yer köksiga, gullar bargiga
Şabnam bölib singdi qöşiği.
Samovotning kimxob bağriga
Yulduz bölib qöndi qöşiği.
Şamollardan özib ketdi u,
Titroq soldi oy şuʼlasiga.
Oydan duv-duv tökildi yoğdu,
Erib uning aşulasidan.
Erib ketdi şamday pirpirab
Zum ötmayin hatto hokim tun.
Yonoqlari çöğdek yaltirab
Tuşib keldi toğdan yangi kun.
