Mediasavodxon yoşlar taraqqiyot kafolatimi?

Bugungi kunda insoniyat hayotining deyarli barça sohalari raqamlaştirilmoqda. Ötgan asrlar bilan taqqoslaydigan bölsak, ijtimoiy hayot, şaharlar hududining kengayişi, madaniyat, tibbiyot, fan va taʼlim, axborot texnologiyalari kabi bir qança sohalarda sezilarli rivojlaniş kuzatildi.

Internet, sunʼiy intellekt, ijtimoiy tarmoqlar va turli axborot platformalari kundalik turmuşimizning ajralmas qismiga aylandi. Ayniqsa, yoşlar zamonaviy texnologiyalarning eng faol foydalanuvçilari hisoblanadi. Tarqatilayotgan kontent va xabarlarga tez munosabat bildiradigan, ularni keng muhokama qiladigan eng faol auditoriya ham aynan 18-35 yoşdagilardir.

Biroq bu davr özining keng imkoniyatlari bilan bir qatorda, salbiy oqibatlarni ham keltirib çiqarmoqda. Global tarmoqlaniş va sunʼiy intellekt rivoji tafakkurning qisman sustlaşuviga hamda turmuş tarzida ijtimoiy munosabatlarning tubdan özgarişiga sabab bölmoqda. Şu bois raqamli davrda yoş avlodning axborot madaniyatini şakllantiriş eng dolzarb vazifalardan biri sifatida namoyon bölmoqda. Zero, soxta axborotlar (feyk), kiberfiribgarlik, zararli ğoyalar, internetga qaramlik va şaxsiy maʼlumotlarning oşkor bölişi kabi xavflar yoşlarning maʼnaviy hamda intellektual rivojiga salbiy taʼsir körsatişi mumkin.

Buning oldini oliş uçun esa axborot madaniyatini yuksaltirişimiz zarur. Axborot madaniyati deganda, insonning axborotni izlaş, saralaş, tahlil qiliş, undan oqilona foydalaniş va uni masʼuliyat bilan tarqatiş könikmalari tuşuniladi. Bunday madaniyatga ega bölgan şaxs har qanday maʼlumotning işonçliligini tekşiradi, yolğon xabarlar va manipulyativ kontent taʼsiriga berilmaydi.

Eslatib ötiş joizki, yolğon maʼlumot tarqatiş, davlat sirini oşkor etiş, omma orasida özaro kelişmovçilik keltirib çiqaruvçi xabarlarni yoyiş qonunan man etiladi. Xususan, Özbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 244-6-moddasiga muvofiq, şaxsning qadr-qimmati kamsitilişiga yoki uning obrösizlantirilişiga olib keladigan yolğon axborotni tarqatiş, şu jumladan, ommaviy axborot vositalarida, telekommunikatsiya tarmoqlarida yoki Internet jahon axborot tarmoğida tarqatiş, şunday harakatlar uçun maʼmuriy jazo qöllanilganidan keyin sodir etilgan bölsa, bazaviy hisoblaş miqdorining bir yuz ellik baravarigaça miqdorda jarima yoki ikki yuz qirq soatgaça majburiy jamoat işlari yoxud ikki yilgaça axloq tuzatiş işlari yoki ikki yilgaça ozodlikni çeklaş bilan jazolanadi.

Axborot sohasidagi globallaşuv qançalik yuqori çöqqiga çiqqanini bugungi kunda millionlab yoşlarning har bir kuni internetdan foydalanişda ötayotganidan ham anglaş mumkin. Şunday çigal va murakkab şaroitda biz uçun eng muhim vazifalardan biri — yoş avlodning ongi hamda qalbini yot ğoyalardan, mafkuraviy tahdidlardan asrab-avaylaşdir. Buning uçun kitobxonlikni tarğib qiliş, maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlarni köpaytiriş hamda foydali raqamli kontent yaratişni qöllab-quvvatlaş axborot madaniyatining rivojlanişiga xizmat qiladi. Oila va jamiyat hamkorligi esa bu boradagi işlarning samaradorligini yanada oşiradi.

Şu jihatdan, axborot madaniyatini rivojlantiriş jarayonini izçil davom ettiriş, uni taʼlim tizimi, oilaviy tarbiya va keng jamoatçilik iştirokidagi kompleks yondaşuv asosida takomillaştiriş bugungi kunning eng masʼuliyatli vazifalaridan biridir.

 

Sayyora UMAROVA,

Özbekiston davlat jahon tillari universiteti xalqaro jurnalistika fakulteti talabasi.

 

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan