Gazeta kerakmi? Albatta!
Yil boshi – yanvar oyi oxirlarida shahar onkologiya shifoxonasida nur terapiyasi olayotgan vaqtlarim edi. Uydan qo'ng'iroq qilib: “Pochtadan sizga gazeta olib kelishdi, olib borib beraylikmi?” – deb qolishdi. “Rostdanmi, qanaqa gazeta?” – so'radim hayron bo'lib, chunki hech bir gazetaga obuna bo'lmagandim.
— “Hurriyat”.
Tushundim. Betob bo'lganim uchun meni ma'nan qo'llab-quvvatlash maqsadida O'zbekiston Jurnalistlar uyushmasi va “Hurriyat” tahririyati gazetaga obuna qilgan. Juda xursand bo'ldim, ko'nglim ko'tarildi. To'g'ri, o'zim uyushmada ishlab yurgan paytlarimda ham har yili bir qancha faxriylarni “Hurriyat”ga obuna qilib qo'yardik, lekin u vaqtlarda men bu ishimiz ular uchun qanchalik quvonch baxsh etishini bilmagan va his qilmagan ekanman…
Shu tarzda “Hurriyat” xonadonimizning aziz mehmoniga aylandi, yil davomida meni milliy va jahon media muhiti, undagi o'zgarishlar, jurnalistika sohasidagi muammolar va ularni bartaraf etish yo'lida olib borilayotgan sa'y-harakatlar, Jurnalistlar uyushmasi faoliyati bilan bog'lab turuvchi asosiy vosita bo'lib qoldi. Har safar gazetani o'qirkanman, nimadir yangilik olaman, ularni kimlar bilandir o'zimcha muhokama qilaman, munozaraga berilaman. Gazeta keladigan kunlari nigohim darvozaga qadaladigan, to'p etib hovliga tushgan zamoni qo'limga olib, bosmaxona hidi elas-elas anqib turgan sahifalarni avval bir-bir varaqlab, keyin esa yoruqqina ayvonga yaxshi joylashib olib, batafsil, sinchiklab o'qiydigan bo'ldim.
…Bir zamonlar kuz keldimi, obuna mavsumi boshlanardi. Qizig'i shundaki, hech kim bizni majbur qilmasdi, ayrim gazetalar xaridorgir bo'lib, kam miqdorda ajratilgani uchun o'zimiz tezroq obuna bo'lishga shoshilardik. Buning uchun ishxonada sharoit ham yaratilib, obuna ishlari yo'lga qo'yilar, jamoatchilik ishi sifatida bir xodimga topshirilardi. Yodimda, bizning Toshkent xalqaro radiosida bu ish bilan, asosan, xatlar bo'limi muharriri va ayni paytda yana jamoatchilik asosidagi kassir Nadya opa degan ayol shug'ullanardi.
Har yili o'ndan ortiq gazeta-jurnallarga – “O'zbekiston adabiyoti va san'ati”, “Sovet O'zbekistoni” (hozirgi “O'zbekiston ovozi”), “Yosh leninchi” (hozirgi “Yoshlar ovozi”), “Sharq yulduzi”, “Fan va turmush”, “Saodat” deysizmi, bariga obuna bo'lardim… Abonementlarni qo'lga olgandan keyin esa yangi yilni orziqib kutardim, 1 yanvar kuniyoq bir talay gazeta olib kelishardi. Bayram soni bo'lgani uchun alohida bezalgan, materiallari ham odatdagidan qiziqarli bo'lardi…
Aytishingiz mumkin, u paytlarda gazeta-jurnallar arzimagan pul, tiyinlar turardi-da, deb. To'g'ri, arzon edi, lekin oylik maoshlarimiz ham ko'p emasdi, shunchaki o'zimiz qanoatli, hoyu havasga ko'p ham berilmagan bo'lsak kerak-da, qarashlarimiz boshqacha edi. O'qishga o'zimizda ehtiyoj sezardik. Masalan, oddiy avtobus haydovchisi ham yo'nalishdan kelib dam olayotgan vaqtida gazeta o'qib o'tirardi, taksichining ham yonida ertalabdan sotib olgan bir dasta gazeta bo'lardi.
Matbuot do'konchalarini-ku, asti qo'yaverasiz. Haqiqiy ziyo maskani edi. Ko'proq yoshi ulug'lar ishlar, qaysi gazetada qanday qiziq material chiqqanigacha aytib, sizni yanada qiziqtirishardi. Lekin ayrimlarining o'zlariga yarasha kibru havolari ham bor edi. Xaridorgir gazetalar peshtaxta ostidan tanishlarga sotilardi. Masalan, “Futbol-xokkey”, keyinroq o'zimizning “Hurriyat”, “O'zbekiston adabiyoti va san'ati” gazetalari ham ana shunday nashrlardan bo'lib qolgandi.
Endi u zamonlar o'tib, u daraxtlar kesilib ketdi. Hammamiz bot-bot takrorlaydigan internet asri hukmron. Men o'tmishni qo'msab yashamayman, lekin yaxshi an'analarni bugun ham tatbiq qilsa bo'ladi-ku. Internet ming hukmron bo'lsin, lekin u gazeta o'rnini bosolmaydi. Gazetaning o'z o'rni bor, unda haqiqiy fidoyilar ishlaydi. Ta'bir joiz bo'lsa, gazetachi mehnatini zargar ishiga qiyos etaman. Har ikkisi ham katta e'tibor, bilim, sabr-matonat talab etadigan mashaqqatli ish. Bejiz gazetada toblangan jurnalist boshqa har qanday OAVda bemalol ishlab ketadi, deb aytishmaydi.
Men hozir gazeta-jurnallar, tahririyatlardagi muammolar haqida to'xtalmoqchi emasman, ularni hamma biladi va tushunib turibdi. Gazetalar targ'iboti, ularni yanada ommalashtirish, mushtariylarni qaytarish uchun ham tizimli chora-tadbirlar ishlab chiqilsa va amalga oshirilsa, xayrli ish bo'lardi. Bu faqat jamiyat taraqqiyotiga, xalqimiz ma'naviyatini yuksaltirish, huquqiy savodxonligini oshirishga xizmat qilardi, deb o'ylayman. To'g'ri, qars ikki qo'ldan chiqadi, gazetalar va ularning muassislari ham bu borada qo'ldan kelgancha harakat qilishlari lozim. Lekin bu borada televidenieda “Gazetalar sharhi”ni berish bilangina kifoyalanib qolmaslik kerak.
Kelajak XXII, XXIII asrlar haqida bir nima deya olmayman, biroq hozirgi asrimizda gazetaning o'z o'rni bor, unga ehtiyoj bor. Buni bilish va tushunish uchun vaqti-vaqti bilan gazeta sahifalariga nigoh tashlab turishning o'zi kifoya.
Mavjuda YuLDAShEVA.
Muallifning “facebook”dagi sahifasidan olindi.