Qizğaldoqlar yiğisi

xalqimiz tinçligi va osoyiştaligi yölida öz burçini ötayotib qahramonlarça xalok bölgan toşkentlik harbiy öğlon – kapitan Bahrom JÖRAYEV yodi

Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2005 yil 23 maydagi Farmoniga muvofiq, davlatimizning milliy xavfsizligi, xalqimiz tinçligi, osoyiştaligini muhofaza qiliş hamda xizmat burçini bajariş çoğida mardlik, jasorat va fidoyilik körsatgani uçun Şarqiy harbiy okrug ştabining bölim boşliği, marhum Bahrom Jörayev II darajali “Şon-şaraf” ordeni bilan mukofotlandi.

— Onasi, Bahromjon, — dedi tökin dasturxon atrofida ötirgan yaqinlari yoniga kelib Uluğbek aka, — turinglar, ketamiz. Toğam kutyapti.

— Dadajon, uyga ketmaymizmi? — dedi köçaga çiqişgaç, Bahromjon bir osmondagi yulduzlarga, bir dadasiga qarab.

— Yöq, bugun toğangnikida qolamiz.

— Voy, hammayoq qop-qoronği, uylari ham mahallaning bir çetida bölsa. Men qoronğidan qörqaman.

— Bolajonim, sen öğil bolasan-ku, öğil bolayam qoronğidan qörqadimi? Qara, biz yolğiz emasmiz, osmonda oymoma seni kuzatib kelyapti, — dedi Şirin opa qölini osmonga kötarib.

— Qoronğidanmas, itlardan qörqyapman, tağin toğamning uyi yonida itlar bölsa-çi?

— Öğil bolalar itdan qörqmaydi, darhol haydab yuboradi, — jilmaydi dadasi.

— Özimiz tomondagi itlardan qörqmayman. Begona joy-ku, öşanga…

— Toğangning uyi begona emas.

— Mana, sen hozir sport tögaragiga qatnayapsan, demak, bilaging kuçga, yuraging jasoratga tölib boryapti.

— Ana, toğangnikiga yetib kelibmiz-ku, — dedi Uluğbek aka yoğoç darvozaga işora qilib.

Şu çoğ Bahrom yerga egildi-yu, qöliga toşmi, kesakmi oldi-da, sal narida yurgan ikkita daydi itga qarab otdi. Kesak tegdi, şekilli, itlardan biri “vang” degança panjara oşib közdan yöqoldi.

— Qoyil, bir oğiz gapim bilan yuragingdagi qörquvni yenga olibsan! Köppakni qoçirvording, — Uluğbek aka öğlini dast kötarib bağriga bosdi…

— Oyijon, qarang, Amir Temur haqidagi kitobni sovğa qildilar, — oyisi ötirgan xonaga yugurib kirdi Bahrom.

— 5-sinfga aʼlo baholar bilan ötibsan-ku. Ustozing seni dadangga irodali, mehnatsevar, örtoqlariga mehribon, deb maqtaganidan xursand bölibdilar-da. Ana endi yoz böyi kitob öqiysan, — öğlining qönğiroq soçlarini siladi Şirin opa. — Men esa senga öyinçoq olgandim.

— Oyijon, anavi bekatdagi dökonda juda çiroyli avtomat kördim.

— Mana bunaqami? — Şirin opa xontaxta tagidan karton quti olib öğliga uzatdi.

— Ha, ha, xuddi şunaqasini aytayotgandim, rahmat! — Bahromjon qutidan avtomatni olib, jilmayib bağriga bosdi. — Menda nagan bor, pistolet, puşka bor, ammo bunaqa avtomat yöq edi… — çaros közlari çaqnab ketdi bolakayning. — Farhod örtoğimning “tank”i öq otar ekan. Havasim kelgandi. Mening avtomatim ham rostakamga öxşarkan. Oyijon, rostakam avtomat oğir böladi, a? Içida öqlari köp böladi-ku. Uni kötarişga qiynalmasmikanman?

— Mana, kötarib turibsan-ku. Demak, oğirlik qilmabdi.

— Men armiyaga borganimda kötaradigan rostakam avtomatni aytyapman. Ungaça böyim ham ösadi, kuçim ham oşadi-a, oyijon?

— Qöy-e, ilohim, haqiqiy öqotar quroldan foydalanişga hojat bölmasin.

— Oyijon, unday demang. Axir men katta bölsam, harbiy bölaman-ku. Ustoz aytgan, öğil bolalar Vatan qalqonlari bölarkan. Ular jangovar qurollarni işlatişni puxta bilişi şart ekan. Amir Temurning navkarlari juda çaqqon, zil-zambil qiliçlarni ustalik bilan işlatib, duşmanga dahşat bilan taşlanar ekan. Men ham ana şunday mohir askar bölaman.

Şirin opa öğlining yonib aytgan gaplarini jiddiy qabul qilmadi. Maktabni bitirgunça fikri özgarar deb öyladi. Köz oçib yumgunça öquvçilik davri ham ötdi. Bahrom davlat imtihonlarini aʼlo baholarga yakunladi. Şirin opa işdan qaytib, öğlining xonasiga kirdi-yu, hang-mang bölib qoldi. Xona örtasida ikkita kattakon quti. Ular öğli öynab katta bölgan öyinçoq qurollar bilan liq töla edi.

— Tinçlikmi, bolam? Öyinçoqlarni nimaga yiğib qöyding?

— Ularni bolalar boğçasiga sovğa qilaman. Baribir ertaga harbiy bilim yurtiga öqişga ketsam, öyinçoqlarim uyda “zerikib qolmasin”, deyman-da, — jilmaydi Bahrom.

— Nega qaysarlik qilasan, axir bittagina öğlim bölsang! Biz sensiz bu yerda qanday yaşaymiz? Yaxşisi, moliya institutiga kira qol, — öğlining közlariga iltijoli tikildi Şirin opa.

— Oyijon, axir özingiz doim yigit kişi Vatan qöriqçisi, metin irodali böladi, ota-onasini qanday sevsa, Vatanini ham şunday sevadi, uni köz qoraçiğiday asraydi, deb örgatgansiz-ku. Men sarkarda Sobir Rahimovdek general bölmoqçiman.

— Bolam, Xudoga şukur, yurtimiz mustaqil. Hayotimiz tinç, farovon. Ğanimlarimiz bölmasa. Uni kimdan himoya qilmoqçisan?

Oyijon, töğri aytasiz. Biz tinçlik tarafdorimiz, yurtimizning tinçligini istaymiz. Biroq ana şu tinçlikni uning öğlonlari — harbiylar asraydi-da! Harbiy zobit bölaman!

Öğlining feʼlini bilgan Şirin opa ortiq qarşilik bildirmadi.

— Dadajon, oyijon, meni tabriklang, öğlingiz endi Toşkent oliy umumqöşin qömondonlik bilim yurti kursanti, — yuzi issiqdan böğriqib ketgan Bahrom avval onasini, keyin dadasini mahkam quçoqladi… Uç yil köz oçib-yumgunça ötib ketdi. Bahromjon ham jismonan, ham fikran çiniqdi. Qadam taşlaşdan tortib, qaror qabul qilişlari ham şaxdamlaşdi…

— Oyijon, kapitan öğlingiz Bahrom Jörayev razvedkaçilar yiğilişiga qatnaşiş uçun bir haftaga Toşkentga, ixtiyoringizga keldi, — asta onasining köksiga boş qöydi Bahrom ovozi titrab.

Şirin opa öğlining bahor oftobida qoraygan yuziga, baquvvat yelkalariga, öziga işonç bilan çaqnab turgan közlariga uzoq tikildi, mehr bilan bağriga bosdi…

— Men fransuz, nemis tilini örgandim. Şveysariyada malaka oşiriş davrida maşhur rus sarkardasi Suvorov oşib ötgan Alp toğlarida böldim. Buni qarang, miqtigina sarkardaning Vataniga bölgan çeksiz muhabbat örnaşgan qalbi keng bölgan ekan. Uning irodasiga, ğayratiga havasim keldi. Biz harbiylar ham Özbekistonimizni ana şunday ulkan mehr bilan sevamiz. Uning ozodligini asraş uçun jonimizni berişga ham tayyormiz! — Bahromjon dadasiga yoş boladay erkalanib, muşaklari öynagan bilaklarini köz-köz qildi.

— Köryapman, botirim, endi qoronğidan qörqmaydigan bölibsan, itlarni, daydi itlarni ham…

— Daydi itingiz nimasi, dadasi, — çimirildi erining gapi yoqmagan Şirin opa.

— Oyijon, yurtimiz ozodligiga köz olaytirgan kimsalarning daydi itdan qayeri kam? Surxondaryoning Sariosiyo tumanidagi terroristik harakatlar esingizdami? Öşanda men kabi harbiy yigitlar Özbekistonning qudratini ularga körsatib qöymadimi, daydi itdek quvib solmadimi?

— Öşanaqa ğalamislik harakatlaridan asrasin, — dedi Şirin opa xörsinib. — Öşa töqnaşuvda halok bölgan askarlarni Vatanimiz ham, xalqimiz ham unutmadi. Ammo halok bölgan askarlar onalarining ahvolini öylasam, yovuzlarga laʼnatlar öqiyman. Işqilib, endi uruş bölmasin, onalar köz yoş tökmasin. Dunyodagi eng oğir, alamli dard bu farzanddan judolik doği. Xudoyimdan tinimsiz sörayman, endi dunyoda uruş bölmasin.

— Ha, barakalla, uruş bölmasin, — dedi Uluğbek aka xotiniga bas qil, deganday işora qilarkan.

— Oyijon, dadajon, ertaga men Farğonaga — harbiy qismimga jönab ketaman.

— Yöğ-e, Xotira va qadrlaş kunini ötkazib ketmaysanmi? Toğangni borib körişing kerak, — örnidan turib ketdi Şirin opa.

— Onasi, heç xarxaşalaring qolmadi-da. Öğling harbiy. Ularda intizom kuçli. Bir haftadan söng Harbiy akademiyaga kiriş imtihonini topşiriş uçun keladi. Öşanda borib kelamiz toğasinikiga, — öziga suyanib ötirgan öğlining yuzlarini silab qöydi Uluğbek aka.

— Oyi, dadam yöqmilar? — dedi ertalab yölga otlangan Bahrom safar xaltasini stulga qöyib.

— Dadangni bilasan-ku, işga erta borişga odatlanganlar. Seni uyğotişga közlari qiymadi.

— Unda, — stulga şilq etib ötirib qoldi Bahrom. U oyisiga nimadir demoqçi böldi-yu, aytolmadi.

— Mayli, ona, duo qiling, men ketdim, — u onasini mahkam quçoqladi. Töyib-töyib hidladi.

— Böldi, köp erkalanma, yiğlavoraman, — Şirin opa köz yoşlarini yaşiriş uçun çetga qaradi…

Öğli safar xaltasini yelkasiga ildi. Xonaga boşqaça bir mehr bilan köz taşladi-da, eşik tutqiçiga qöl uzatdi…

“Qiziq, u meni har doim “oyi” derdi. Bugun bunçalik hayajon bilan “ona” dedi-ya! Onang örgilsin! Yaratganning panohiga topşirdim, yolğizim!” — piçirladi Şirin opa köz yoşlarini qöli bilan sidirib.

* * *

2005 yilning 13 mayi. Örtoği Volodyaning tuğilgan kuni. Lekin Volodya 13 raqamini jinidan battar yomon köradi. Şuning uçun tuğilgan kunini sinfdoşlari bilan 14 mayda nişonlaşardi. Tavba, nega köngli ğaş? Tong otişi bilan döstimga telefon qiliş imkonim bölsa. Ana, yigitlar maza qilib uxlaşyapti. U bölsa… axir dadasi “raqamlarning hammasi yaxşi, sen bidʼatlarga işonma” deb tayinlaganlar-ku. Kunduzi qanday çiroyli havo böldi! Nastarin gullarining hidini bahor şamoli dimoğiga keltirib urdi. Ha, bu iforlar uyni, oyisini esiga soldimikan? Oyisi nastarinni yaxşi köradilar-da… Nahotki oyisini, uyni soğindi!.. Özi kelganiga hali bir hafta bölmadi-ku… Ha, mayli… Bahrom derazadan osmonga qaradi. Nazarida, osmon kulrang. Yulduzlar xira. Oy ham qadrdon yöldoşi Yerga gunohkorday iymanibgina nur soçyapti. “Uydaligimda yulduzlar ham, oy ham yorqin köringandi. Ular nega bunçalik xomuş? Bugun Yer yuzining qaysi burçagidagi otişma-yu talotöpga guvoh bölganiykan? Qayerda notinçlik ekan? Osmondami, Yerdami… u öylar iskanjasida öringa kirdi. Hali közi ham ilinmagandi. Jangovar trevoga yangradi…

Bir guruh qurollangan jangarilar, aqidaparast, ekstremistlar Andijonda xunrezliklarni amalga oşirayotgani haqidagi axborotni eşitgan şaxsiy tarkib yarim tunda jangovar şay holatda yölga tuşdi.

— Tinçligimiz, osoyiştaligimizga köz olaytirgan har qanday ğalamisga zarba berişga tayyormiz! — dedi katta leytenant Dilmurod Abdujabborov yetakçilik qilayotgan vzvodning şunqorlari. “Onajon, kördingizmi, haliyam mustaqilligimizni körolmaydigan, yovuz niyatli kimsalar bor. Ammo siz ham, xalqimiz ham xotirjam bölaveringlar, biz albatta bu yovuzlarni kunpayakun qilamiz”, öyladi Bahrom. Keyin beixtiyor osmonga qaradi. Xayolida oy ham ularga ergaşayotgandek, ulardan najot kutayotgandek edi.

— Kapitan Jörayev, jamoat xavfsizligini taʼminlaş uçun “Çölpon” köçasidagi yölga blok-post örnatamiz. U yerga siz boşliq etib tayinlanasiz, — dedi buyruq ohangida katta leytenant.

Bahromjon darhol topşiriqni bajarişga kirişdi. Öt oçiş nuqtalarini zarur muhandislik aşyolari bilan taʼminlaşga boş-qoş böldi. Har bir posbonga qaysi marrani egallaşni va qanday kuzatuv olib borişni uqtirdi. Vaziyat taqozo qilsa, otişmada va bosqinçilarni qurşab olişda qanday harakat qiliş zarurligini yigitlarga hijjalab tuşuntirdi. Oradan biror soat ötib, “Çölpon” teatri tomonidan ğala-ğovur, şovqin-suron eşitildi. Keyin sarosima va vahimaga tuşgan odamlar körindi.

— Örtoq komandir, axir oldingi qatordagilar şu yerliklar-ku! Ularni qanday qutqaramiz? Ularga qarata öt oçmaymiz-ku, töğrimi? — dedi yigitlardan biri uning yoniga yugurib kelib.

— Tinçitamiz, bosqinçiga şafqat yöq! Lekin qanday qilib… — u avtomatini duşman tomonga töğrilarkan, seskanib ketdi. Bosqinçilar qalqon qilib olgan erkaklar köziga otasi, ayollar onasi bölib körindi. — Ularga qarab öq otib böladimi? — titrab ketdi u. — Avval bu begunohlarni qutqariş kerak. Qanday qilib? — Bahrom öylar iskanjasida qoldi. Biroq ikkilanişga vaqt yöq. Yovuzlar tobora yaqinlaşardi. Ammo qöl ostidagilarga sir boy bermadi.

— Vahimaga berilmang. Biz askarmiz. Özingizni nihoyatda xotirjam körsating va ularga ajratilgan koridor orqali xavfsiz joyga ötkazib qöying! —qatʼiy ohangda dedi u. — Hamma öz marrasini egallasin.

Zim-ziyo tun vahimasini öt-ölanlar orasidagi çigirtkalar ham sezgan, şekilli, pala-partiş har tomonga sakray boşladi. Şu payt kinoteatr tomondan tartibsiz otilayotgan öq ovozi eşitildi. Ortidan — qöliga avtomat, snayper miltiği uşlagan, pistolet, granatalar, yonuvçi aralaşmalar töldirilgan şişa idişlar bilan qurollangan sovuq başarali kimsalar körindi. Dahşatlisi, bu olçoqlar bir guruh garovga olingan kişilarni özlariga qalqon qilib olişgandi. “Yaramaslar, zör bölsang, yakkama-yakka çiqmaysanlarmi, enalaringni körsatmaymizmi?” — nafratdan yuragi qafasidan çiqib ketguday bölib piçirladi u.

Malʼunlar: “Hokimiyat bizning qölimizda, bizga qöşilinglar!” — degan daʼvat bilan blok-postga yaqinlaşdi.

Kapitan özini yöqotmadi, yigitlariga kerakli körsatmalarni berdi.

— Aslida, senga öxşagan xoinlar bilan gaplaşişni özimga or deb bilaman. Biroq senlar begunoh insonlaringning tirik qalqon qilib olgansanlar. Biz senlarga öxşab begunoh kişilarga öq otmaymiz, — ğazabini içiga yutib ularga qarşi tik bordi. — Tinç yöl bilan qurollaringizni topşiring. Garovdagilarni qöyib yuboring!

Biroq nomard bosqinçilar nomardligini qildi. Öq yomğirini yoğdirdi. Kapitan Jörayev oğir yaralanib, yerga yiqildi. Ammo qaddini tiklaşga urindi, qöl ostidagi vzvod yigitlariga körsatma, yöl-yöriq berişga özida kuç topa bildi. Bundan ruhlangan askarlar özlari uçun qulay taktik marraga ötib olişdi, qaqşatqiç zarba berişdi. Jangarilarning köpçiligi mahv etildi. Ular harakatini töxtatişga erişildi. Garovga olinganlar ozod qilindi. Otişmalar davom etayotgan jang maydonida huşini yöqotayotgan Bahrom xiralaşib borayotgan közlarini osmonga tikdi. Özi yaxşi körgan Oymoma bir paytlar özi bilan quvlaşmaçoq öynab yugurgan, balkon derazasidan osmonga tikilib, u bilan uzoq-uzoq suhbatlaşgan çaqqon erkatoyi Bahromjonga kömak berolmayotganidan, uni hali töyib ulgurmagan hayotda olib qolişga iloj topolmaganidan uyalganday bulutlar orasiga berkindi.

— Bolam, Bahromjon, qörqma, men şu yerdaman, — Bahromjon jon talvasasida onasining ovozini eşitganday böldi, çuqur nafas oldi va ona tuproqqa xotirjam boş qöydi. Undan sal narida — maysalar içidagi lolaqizğaldoqlar bahor şabadasidanmi yoki öq ovozlaridanmi yengil titradi, ularning qonday qip-qizil gulbarglari umrining yigirma beşinçi bahorini nişonlay olmay manguga köz yumgan kapitan Bahrom Jörayev bilan vidolaşganday yuz-közlariga, qondan qizargan harbiy formasi ustiga ohista qöndi…

 

Muhabbat HAMIDOVA.

 

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan