Innovatsiya va taşabbus – yangi imkoniyatlar omili

Bugungi kunda mamlakatimizda ekologik barqarorlikni taʼminlaş, “yaşil” iqtisodiyot tamoyillarini keng joriy etiş, qayta tiklanuvçi energiya manbalaridan samarali foydalaniş va atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirişga qaratilgan innovatsion yeçimlarni işlab çiqişga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Bu jarayonda ilm-fan va innovatsiyalarga intiluvçan, yangi ğoyalarni hayotga tatbiq etişga qodir yoşlarning taşabbuslari muhim ahamiyat kasb etmoqda.

Toşkent şahrida ötkazilgan “Yaşil taşabbuslar” forumi doirasida taşkil etilgan “Yaşil innovatsiyalar” tanlovida Farğona davlat texnika universiteti vakillarining iştiroki samarali keçdi. Universitetning talaba, magistrant va yoş mutaxassislari tomonidan taqdim etilgan uçta istiqbolli loyiha jami 180 million sömlik grant bilan qöllab-quvvatlandi.

Toşkent şahrida ötkazilgan “Yaşil taşabbuslar” forumi doirasida taşkil etilgan “Yaşil innovatsiyalar” tanlovi ham yoşlarning ilmiy-texnik salohiyati, ijodiy tafakkuri va ekologik taşabbuslarini namoyon etiş uçun muhim maydon böldi. Tanlovning dastlabki bosqiçida 443 ta ekostartap loyihasi körib çiqilib, ulardan 87 tasi eng istiqbolli loyiha sifatida finalga saralab olindi. Final bosqiçida iştirokçilar ekologiya, energiya samaradorligi, qayta tiklanuvçi energiya, yaşil hududlarni kengaytiriş va atrof-muhitni muhofaza qilişga qaratilgan innovatsion işlanmalarini taqdim etdilar.

Yakuniy natijalarga köra, Farğona viloyati yoşlari jami 200 million sömlik grantni qölga kiritib, hududlar kesimida eng yuqori natijani qayd etdilar. Ayniqsa, Farğona davlat texnika universiteti vakillarining iştiroki samarali keçdi. Universitetning talaba, magistrant va yoş mutaxassislari tomonidan taqdim etilgan uçta istiqbolli loyiha jami 180 million sömlik grant bilan qöllab-quvvatlandi.

“Quyoşdan 3-in-1 energiya manbai” — quyoş energiyasidan kompleks foydalaniş imkoniyati

Farğona davlat texnika universitetining “FarPI Power Project” muhandisi Yunusaliyev Sanjarbek Yusuf öğli “Quyoşdan 3-in-1 energiya manbai” loyihasi bilan tanlovda 100 million sömlik grantni qölga kiritdi. Mazkur loyiha quyoş energiyasidan kompleks va samarali foydalanişga asoslangan bölib, bitta tizim orqali bir vaqtning özida elektr energiyasi, issiq suv va issiq havo bilan taʼminlaş imkonini yaratadi. Qurilmada quyoş panellari, vakuum kollektor va havo isitiş moduli yagona tizimga birlaştiriladi. Uning muhim jihatlaridan biri — tizim quvvati va tarkibiy qismlarini isteʼmolçining ehtiyoji, foydalaniş şaroiti hamda talab etiladigan energiya miqdoriga moslaştiriş imkoniyati borligidir. Şu sababli qurilma kiçik xonadonlar uçun ixçam şaklda, katta turar-joylar, qişloq xöjaligi obʼyektlari va issiqxonalar uçun esa yuqori quvvatli variantlarda işlab çiqilişi mumkin. Aqlli boşqaruv imkoniyatlari esa energiya resurslaridan yanada oqilona va tejamkor foydalanişga xizmat qiladi.

“Bir qurilma — uç xil energiya yeçimi” tamoyiliga asoslangan mazkur loyiha, ayniqsa, elektr va isitiş taʼminoti çeklangan hududlarda energiya mustaqilligini oşiriş, anʼanaviy energiya resurslariga bölgan ehtiyojni kamaytiriş hamda qayta tiklanuvçi energiya texnologiyalarini keng joriy etiş nuqtai nazaridan istiqbolli hisoblanadi.

“SeedBombs” — kökalamzorlaştirişning yangi usuli

Mexanika-maşinasozlik fakulteti M9-25 TVM guruhi magistranti Nizomiddinova Maftunaxon Şoirjon qizi “SeedBombs” ekologik loyihasi bilan 60 million sömlik grant sohibi böldi. “SeedBombs” — uruğlarni taşqi muhitning salbiy taʼsiridan himoyalaş, ularni zarur namlik va ozuqa moddalari bilan taʼminlaş orqali unib çiqişi uçun qulay şaroit yaratişga xizmat qiluvçi innovatsion ekologik uruğ kapsulasidir. Loyihaning asosiy maqsadi ekologik xavfsiz uruğ kapsulalari yordamida kökalamzorlaştiriş jarayonini tezlaştiriş va soddalaştiriş, daraxt hamda ösimliklarni köpaytiriş, yaşil hududlarni kengaytiriş va ekologik muhitni yaxşilaşdan iborat. Kapsulalar uruğlarni noqulay taşqi muhit taʼsiridan himoyalaş bilan birga, namlikni saqlaş va unib çiqiş uçun zarur mikromuhitni yaratişga xizmat qiladi. Organik hamda mineral ozuqa komponentlaridan foydalaniş esa nihollarning dastlabki rivojlanişini qöllab-quvvatlaş imkonini beradi.

Loyihaning yana bir muhim jihati — katta maydonlarni nisbatan sodda usulda kökalamzorlaştiriş imkonini yaratişidadir. Kelgusida mahsulotni yanada takomillaştiriş, uni turli hududlar va ösimlik turlariga moslaştiriş hamda ommaviy işlab çiqarişga yönaltiriş rejalaştirilgan.

“EcoAir Uzbekistan” — toza havo va barqaror kelajak sari

Universitet talabasi Ergaşeva Dilnora Abdunabijon qizi “EcoAir Uzbekistan — toza havo va barqaror kelajak sari” loyihasi bilan 20 million sömlik grantni qölga kiritdi. “EcoAir Uzbekistan” — atmosfera havosidagi karbonat angidrid miqdorini kamaytirişga kömaklaşiş maqsadida “Chlorella vulgaris” mikrosuvötlaridan foydalanişga asoslangan ekologik innovatsion loyiha. Loyiha doirasida maxsus fotobioreaktorda mikrosuvötlarni yoruğlik va aeratsiya yordamida yetiştiriş, fotosintez jarayonida ularning karbonat angidridni özlaştirişi va kislorod ajratiş imkoniyatidan samarali foydalaniş közda tutilgan. Loyihaning asosiy maqsadi — havo tarkibidagi karbonat angidrid miqdorini kamaytirişga hissa qöşuvçi ekologik va barqaror biotexnologik tizim yaratişdir. Buning uçun xlorella asosidagi bioreaktorni işlab çiqiş, karbonat angidrid özlaştirilişi va biomassa hosil böliş jarayonlarini örganiş, tizim samaradorligini esa maxsus sensorlar yordamida kuzatib boriş rejalaştirilgan.

Kelgusida uşbu texnologiyani turli hajm va şaroitlarga moslaştiriş, takomillaştiriş hamda amaliyotga keng joriy etiş közda tutilmoqda. “Toza havo. Barqaror kelajak. Yaşil innovatsiya” şiori loyihaning mazmuni va uning ekologik ahamiyatini özida mujassam etadi.

Mazkur uç loyiha turli yönalişlarga mansub bölsa-da, ularni yagona maqsad — ekologik muammolarga zamonaviy ilmiy-texnik yeçim taklif etiş, tabiiy resurslardan oqilona foydalaniş va barqaror kelajak uçun innovatsion texnologiyalarni rivojlantiriş ğoyasi birlaştirib turadi.

Farğona davlat texnika universiteti yoşlarining uşbu natijasi ularning zamonaviy bilim va texnologiyalarni amaliyot bilan uyğunlaştira olayotganini körsatadi. Energiya samaradorligi, qayta tiklanuvçi energiya, ekologik tozalik va kökalamzorlaştiriş kabi muhim yönalişlarni qamrab olgan mazkur loyihalar yoşlarning nafaqat yangi ğoyalar yaratayotgani, balki ularni amaliy yeçimlarga aylantirişga intilayotganidan dalolat beradi. Bugun qölga kiritilayotgan har bir grant va eʼtirof yoşlarning yangi izlanişlarga bölgan işonçini mustahkamlaydigan muhim qadamdir. FDTU yoşlarining uşbu yutuği ham ilm-fan, innovatsiya va amaliy faoliyatni uyğunlaştirgan holda yangi loyihalarni röyobga çiqariş uçun keng imkoniyatlar mavjudligini körsatmoqda. Eng muhimi, bunday taşabbuslar yoşlarning ijodiy va muhandislik salohiyatini röyobga çiqariş bilan birga, jamiyat va tabiat uçun dolzarb bölgan masalalarga amaliy yeçimlar topişga xizmat qiladi. Bu esa innovatsion fikrlaydigan, taşabbuskor va zamonaviy texnologiyalarni puxta egallagan yoş avlodni şakllantirişda muhim ahamiyat kasb etadi.

Universitet yoşlarining 180 million sömlik grantni qölga kiritişi — ularning bilimi, izlanişlari va taşabbuslari munosib eʼtirof etilganining yorqin namunasidir. Bu loyihalar ortida yangi ğoyalar, izlanişlar va amaliy natijaga intilayotgan yoşlar turibdi. Bunday yutuqlar universitetda innovatsion muhitni yanada rivojlantiriş, yoşlarni ilmiy-tadqiqot va startap faoliyatiga keng jalb etiş hamda istiqbolli ğoyalarni hayotga tatbiq etiş uçun muhim rağbat vazifasini bajaradi. Zero, yoşlarning bilimi, taşabbusi va innovatsion salohiyati — jamiyat taraqqiyoti va barqaror kelajakning muhim omillaridandir.

Şohsanam EŞMATOVA,

Farğona davlat texnika

universiteti matbuot kotibi.

 

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan