Hayotimga nur olib kirgan ustozlarim
Bolaligimda tinmay orzu qilardim. Orzularimni eshitib, ba'zida sinfdoshlarim ustimdan kulishardi. Negaki, yashirmayman, mening bolaligim dadamning ishlari yurishmay qolgan davrlarga to'g'ri kelgan… Lekin baribir juda quvnoq, baxtiyor edim! O'sha vaqtlari maktabdan paxtaga olib chiqishardi, hammadan ko'p paxta terardim, “ko'p pul yig'ib, Toshkentga ketaman, o'qiyman” degan xayol edi qalbimda. Mashhur san'atkorlarning qo'shiqlarini baland ovozda kuylab o'ynab yurardim.
Men tug'ilganda Sanobar Rahmonova juda mashhur bo'lgan ekan, dadam shu san'atkorga havas qilib ismimni Sanobar qo'ygan ekanlar. Yuragimga nimadir kirib olgandi. Doim uzoqlarga ketgim kelardi. Orzularim shu qishloqning chang va tor ko'chalariga ko'milib qolib ketishidan juda qo'rqardim. Maqtanishmas, maktabda a'lochi edim, hali maktabga chiqmasdan o'qish-yozishni akamlarning kitobidan bilib olgandim. To'rt yoshlarimda gazetani qo'limga olib, o'qishni bilmasam-da, gazetaga qarab xuddi o'qiyotgandek o'zimdan hikoya to'qirkanman. Buni keyinchalik opam aytib bergandi. Ayniqsa, “Feruza xolaning uyi” hikoyam hanuzgacha yodimda qolgan. Xolamning men tengi qizlari haligacha buni aytib kulishadi.
Maktabda adabiyot ustozim Husan Rajabov meni juda yaxshi ko'rardilar. Har gal insho yozganimizda, hamma sinfdoshlarimning inshosini tarqatib berardilar-da, mening inshomni darsda erinmasdan o'qib berardi. 11-sinfni bitirishda adabiyotdan erkin mavzuda kelajak hayot haqida insho yozish topshirildi. Men oxirgi partaga o'tirib olib, o'sha paytda “Adabiyot — nurli hayot” mavzusida insho yozganman. Balki, o'sha paytlari adabiyot hayotimga nur olib kelishini Alloh ko'nglimga solgandir… Imtihon javobini bilgani sinfdoshim Nigora bilan kechikibroq borib qoldik. Sinfga yaqinlashsak, jimjit. Nigora: “Hamma ketib bo'lgan, shekilli”, dedi. Sekin sinf eshigini ochib mo'ralasam, ustoz nimanidir o'qib beryaptilar, sinfdoshlarim jim eshityapti. Salom berib sinfga kirdik, ustoz o'qishdan to'xtadilar-da, menga qarab: “Sen nima ish qilding?” deb jiddiy turib so'radilar. Ochig'i, juda qo'rqib ketdim, yomon yozibmanmi deb. Keyin ustoz jilmayib, ko'zlariga yosh oldilar: “Sanobar, sen albatta o'qigin, seni duo qilaman”, dedilar-da, inshomni o'qishda davom etdilar. O'qib bo'lgach: “Inshongni o'zimda olib qolsam maylimi?” dedilar.
Eshitdim, o'sha inshoim haligacha ustozimda turgan ekan.
Men maktabni bitirgan yilim bir necha yil oilaviy sharoit sabab o'qishga topshirolmadim. Kutilmaganda hayotimda sinovli kunlar boshlandi. Bir falokat (bu alohida mavzu) sabab yetti yil to'shakka mixlanib yotib qoldim. Kasal yotgan paytlarim akam ko'tarib ko'chaga olib chiqardilar. Ko'chada o'tirsam, o'sha men bir oiladek o'n bir yil birga o'ynab katta bo'lgan ayrim do'stlarim teskari qarab o'tib ketishardi. Xuddi o'zimni bir gunoh ish qilganman-u, evaziga shu ahvolga tushgandek his qilardim. O'n yillik sinovli hayotim menga odamlarning, yonimdagi insonlarning, do'stlarimning aslini ko'rsatib bergandi. Men esa sekin-asta hayotdan, odamlardan uzilib, o'zimning dunyomga singib borardim. Og'riqlardan ingrab yotgan paytlarim menga bir shifokor: “Qizim, sen qanday yashashni xohlagan bo'lsang, shuni xayol qilib yotgin, “hech qaerim og'rimayapti” deb tasavvur qilgin, “bular tushimda bo'lyapti deb o'ylagin”, degandi. O'sha gap sababmi, har gal jonlantirish bo'limida og'ir yotganimda ko'z o'ngimda faqat bir manzara gavdalanar edi. U – bugungi kunlarim! Men uchun qayta oyoqqa turib ketish bir tush edi. Sekin-sekin o'zimga, o'zligimga singib, odamlardan, hayotdan uzilib, qog'ozga mehr qo'ydim.
Kasal yotgan paytlarim konfet qutisining ustiga qo'yib, birinchi badialarim — qalbimning qatralarini yozib, konvertga solib qo'yardim. Bularning manzili qaerdaligini bilmasam-da, men ucholmagan bo'lsam ham qalbim uchsin, degan niyatim bor edi. Shahardagi opam har gal ko'rishga kelganlarida olib ketardilar va manzil yozib, pochtadan gazetalarga jo'natib yuborar edilar. Yozganlarim gazetalarda chiqardi. Bu mening umidlarimni ulg'aytira boshladi. Dadam har gal mashhur shoirlarning kitobini olib kelib, erinmasdan o'qib berardilar. Qalbimda “Men ularni hayotdayam ko'rarmikanman?” degan o'y-xayollar o'tardi. 2010 yili ba'zi she'rlarim men sevgan san'atkor, O'zbekiston xalq artisti Ozodbek Nazarbekov tomonidan mashhur qo'shiqqa aylandi.
Mashhur san'atkor yuksak ma'naviyat va mehr bilan meni sahnaga olib chiqib, she'r yozgan qo'limni ko'zlariga surtganlarida, yuragimdagi bor alam-dardlarim tarqab ketgan. Menga juda katta kuch, ruhiy dalda bo'ldi bu.
Qachonki yaxshilik, ezgulik timsoli sifatida kimningdir qiyofasini qalbga chizish kerak bo'lsa, men ikkilanmay ana shu inson timsolini ezgulik timsoli qilib qalbimga chizib qo'yganman… Meni hamma tashlab ketib, eshik yopgan paytlari menga qalb uyidan mehr eshigini ochgan, “Mashhur yulduzman, menga nima?” demagan, dardlarimga burnini jiyirib qaramagan shunday bir inson sabab, shu kishining daldasi sabab oyoqqa turib ketdim. Men buni hech qachon unutmayman! Aksincha, ulardan o'rnak, ibrat olaman. Ammo tan og'rig'idan qalb og'rig'i yomon ekan. Qalb og'riqlari nari ketib, o'zimga kela boshladim, faqat shu insonning farishtali qalbi, mehri sabab. She'rlarim ko'p-ko'p chiqa boshladi, hayotga bo'lgan mehrim, intilishim oshib bordi.
Keyin… keyin men bolalik orzuimdagi shahar — Toshkentga ketdim. O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiga opam bilan bordik. Meni birinchi marta Munavvara opa Usmonova kutib olgan. Bunda ham bir hikmat bor edi shekilli, munavvar so'zining ma'nosi — yorug'lik, nur degani ekan-da. Men o'sha dovonlar oshib, qaro kunlarimni tashlab kelishim va Munavvara opamning peshvoz chiqishida katta hikmat bor deb bildim.
Keyingi haftasiga “Yoshlik” jurnalida “Orzu ko'rpasida uxlaydi ko'ngil” sarlavhasi ostida bir turkum she'rlarim bosildi. Mening orzularimni, qalbimni she'riyat davosi va ustozlarimning daldasi uyg'otdi!
Bilasizmi, shundan so'ng men o'sha kitoblarini kasal paytlarim yostig'imning tagiga qo'yib uxlasam, og'riqlarim chekinadigan, bolaligimda ko'rishni orzu qilgan sevimli shoirim, ustoz Sirojiddin Sayyid bilan uchrashdim. Menga otalarcha mehr ko'rsatdi bu inson. Ustoz Iqbol Mirzo, Nodir Jonuzoq, G'ayrat Majid, Botirjon Ergashev, Farog'at Xudoyqulovalar sabab ko'p-ko'p ziyoli davralarga kirdim, ko'p ko'rsatuvlarga chiqdim.
O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi — mening Toshkentdagi oilamga aylandi! Ustozlarim otam, onam, akam, opam bo'lib, mening shakllanishimda, o'sishimda katta mehnatlari singdi. Qalbi vayron Sanobarning qalbi shoir Sanobarga aylanishida katta zahmat chekdi bu insonlar. Beminnat mehr, behisob e'tibor berishdi menga. Hayotda nima yutuqlarga erishayotgan bo'lsam, katta ilmi va insoniyligi bilan menga katta mehnati singdi shu insonlarning!
Yillar sabrimni sinadi! Va men yengilmadim! Davlat granti bilan o'qishga kirdim. Yil so'ngida taqdir menga shunday bir sovg'a berdi. Men O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi a'zoligiga qabul qilindim! A'zolik guvohnomasini ustoz Sirojiddin Sayyidning qo'llaridan olar ekanman, ikki ko'zim guvohnoma yuzidagi kitobning orasidan chiqib kelayotgan quyosh suratida edi. Ustozning qo'llaridan guvohnomani olib, yuragimning ustiga bosib o'tirdim! Adabiyot nurli hayot bo'lib hayotimga kirib kelganligining bir timsoli edi bu quyosh!
Adabiyotning mohiyati ezgulik! Adabiyot ahlining amali ham faqat yaxshilikka olib borishi kerak. Bejizga Prezidentimiz adabiyotga, kitobga katta e'tibor qaratmadilar.
Mening o'ksik qalbimga mehri, e'tibor bergan O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasiga, uning rahbari Xalq shoiri, senator Sirojiddin Sayyidga cheksiz minnatdorchiligimni bildirishni istayman. Uyushma a'zolariga imtiyozli ravishda berilgan xonadonlardan biri menga ham berildi. Poytaxtda uyli bo'ldim, vatanli bo'ldim. Ming rahmat, ming tashakkur, ey aziz insonlar! Bu uyni bir o'ksik singlimiz bitta qo'lda ijarama-ijara chamadon sudrab yurmasin deb berdingiz. Adabiyotning amali faqat yaxshilik ekanligini, shu uyda shu yurtning mehrini, yaxshilarning yaxshiligini his qilib yashasin deb lozim topdingiz.
Menga mehnati singgan barcha ustozlarimga va adabiyotga, adabiyotchilarga Vatan qurib bergan va menga yuksak ishonch bildirgan Prezidentimizga va hayotimda menga yelka tutgan, ishongan barcha yaxshi insonlarga chin qalbimdan ta'zim qilaman! Sizlarni insonlar orasidagi quyoshlardir degim keladi. Qalbimdagi quyoshlarim, nurlaringiz O'zbekiston qalbini, O'zbekiston qalbli insonlar hayotini va xayolini yoritib tursin, hamisha!
Sanobar QULMIRZAYEVA,
shoira, san'atshunos,
O'zbekiston Yozuvchilar uyushmasi
a'zosi.