Boşiga osmon qulagan şahar

Uruşning ilk kuni Brest qalʼasida qahramonlarça halok bölgan jizzaxlik Avazmat Niyozmatov va boşqa özbek öğlonlari jasorati xususida

— Mayda pulingiz yöqmidi? — deydi sotuvçi juvon.

Men uning tabassum yoyilgan tip-tiniq çehrasi, porlab-kulgan moviy nigohida aks etgan qiziqiş hissini lahzada anglayman. Xayolimdan ötgani şu böladi: “Kelgindi ekanimni payqab turibdi…”

Çöntagimdan bir siqim çaqa olib, şaldiratib aqçakosaga taşlayman:

— Istaganingizça olavering. Men sizlarning tanga-tungalaringizning unçalik farqiga bormayman.

Juvon öz yurtining qadr-qimmati bölgan aqçalarni barmoqlarini qöş tumşuq qilib ğurur bilan tera boşlaydi, keragini oladi-da, qolganini qaytarib beradi:

— Qayerdan keldingiz? — dedi jilmayib.

— Özbekistondan.

— Öhhö, uzoq…

— Ha, uzoq. Ançagina uzoq, — bu yerlarda nega sandiraqlab yuribdiykin degan öyga bormasin, deb muddaomni aytdim-qöydim. — Bobolarimni izlab keldim.

Ayol biroz ajabsinadi, gapini yaxşi anglolmadimmikan, degan maʼnoda qarab turadi:

— Ular bu yerda yaşaşadimi?

— Ular bu yerda jang qilişgan. Ular şu yerda qolib ketişgan, şu tuproqda yotişibdi.

Ayolning yuzi jiddiy tortadi, ovozida titroq:

— Şunday deng, — oğir xörsindi, — ular bizning ham bobolarimiz. Belarusni himoya qilgan har bir inson belaruslarning jigaridir, belarusga begona emas.

— Rahmat sizga. Bunday zör javobni kutmagan edim.

— Nima deyapsiz? Uruşda bölgan bobongiz har qaysi belarusning yuragida, uyining törida yaşaydi.

— Rahmat sizga, — dedim ovozim qaltirab, yuz tomirlarim titrab ketdi, — men bobolarimni şu yerning özida ham topganday böldim.

Ayol jilmayadi:

— Rostdanmi?

— Men ularni sizning yuragingizdan topganday böldim.

Dunyoda hozir eng katta dökonlarni nima deb ataşyapti, supermi, gipermi, megami yo segomi, işqilib, eng kattasini qanaqa market deb ataşsa, öşanaqa marketdan judayam xursand bölib çiqdim. Bahorning tip-tiniq oğuşida yanada möʼjizakor tuyilgan şaharning tasmaday tekis va oynaday toza köçalari, eng sönggi rasm-rusumda qad kötargan yevronuqsli binolar, sokin va ozoda hayot meni tağin öziga qattiqroq maftun etdi.

Şahar degani bunçalar gözal, çinniday top-toza bölmasa!

Osmonga boqib, yanada hayrating toşadi, bu yerlarning osmoni past bölmagani bilan bulutlari juda-juda pastlab suzarkan, şundoq körib turasan bulutlarning boşing ustida şovullab suzib borayotganini… Qöl çözsang yetguday göyoki. Bulutlar töda-töda, pağa-pağa, oppoq-oppoq bölib, quyun-quyun şaklida timqora tusda ham suzib-suzib ötaveradi.

Birpasda osmon çippa bekiladi, yomğir quyadi. Birmunça fursat ötib, bulutlar tir tözğiydi-da, osmon bağir oçadi, töda-töda, oppoq-oppoq, uyum-uyum qönğir-qora tusdagi bulutlar sayri nigohingizni tortadi. Havoning sofligini aytmaysizmi? Öpkangiz töladi. Boltiq tomonlardan esayotgan dil yayrar epkinlar borliğingizga rohat-faroğat baxş etadi.

Bunçalar şinam va sarişta şaharni körmaganman, rosti. Nima balo, bu yerda odamlar pista çaqmaydimi, yelim idişdan suv içişmaydimi, tillaqoğozlarga öralgan muzqaymoq yeyişmaydimi, tamaki çekişmaydimikan-a? Özimça javob topgan bölaman: bu yerning odamlari keçagi mudhiş kunni, tarixni unutişmagan. Qiyomat qoyim qöpib vayronaga aylangan, söngra kuyib kultepa bölgan xarobada şahar qurgan, şahar paydo qilgan xalq bu. Şuning uçun ham bular öz şahrini köz qoraçiğiday asraydi. Yevropaning naq biqinida yarqirab, gullab-yaşnab turgan ozoda şahar — Brest va brestliklar menda şunday taassurot uyğotadi.

Mehmonxonaga kelib şerigim, Belarusdagi Özbekiston elçixonasi adabiy maslahatçisi, marhum akamiz Doniyor aka Obidov (Xudo rahmat qilsin)ga hayratimni yaşirolmadim, ayniqsa, dökondagi ayolning gapidan taʼsirlanganimni.

— Çindan ham şunday. Bular uruş körgan xalq. Har uçta belarusdan bittasi uruş qurboni bölgan. Şuning uçun ham belaruslar uruşda bölgan insonlar yodini benihoya uluğlaşadi. Haligi örtoğimiz bor-ku, Ales Karlyukeviç, öşaning bir gapi meni qattiq hayajonga solgan, — dedi u.

— Yozuvçini aytyapsizmi?

— Ha, öşa. Boşqalari ham şunday deyişarkan biz özbeklar haqimizda.

— Nima gap aytişarkan?

— Özbeklar Şarqning belaruslaridir. Belaruslar esa Yevropaning özbeklaridir… Ana şunday, oğayni!

Men titrab ketdim! Yuragim bir hapriqadi. Bunça zör gap!

— E-ye-yey, bular bizni şunça-şunçalar yaqin olişadimi?

— Ha, özbeklar bizga öxşaydi, bir gapli, mard deyişadi.

— Belarusda uruş yillari juda köp özbek öğlonlarining qoni tökilgan. Şuning uçun ham…

— Uruş boşlanganda, uruşning birinçi kuni, ilk lahzasidayoq Brest qalʼasi mudofaasiga özbeklar ham otilib çiqişadi. Uruşning dastlabki kunlari şu yerda köp özbeklar qirilib ketgan. Uruş boşlanişi heç kimning xayoliga kelmagan. Ular Özbekistondan harbiy xizmatga çaqirilgan edilar…

— Ah-ha, yölda kelayotganimizda bu yerga Özbekistondan bitta diviziya ham himoyaga kelgan degandingiz. Çindan ham siz butun boşli diviziya haqida gapirdingizmi? Men, oçiği, bu haqda eşitmagan edim. Na tarixda, na kitob-pitobda…

— Ha, Toşkentda, aniqroği, Çirçiqda taşkil etilgan butun boşli 69-öqçi diviziya şu yerga, Belarus frontiga olib kelinadi. Uşbu diviziya jangçilari mislsiz qahramonliklar körsatişadi.

— Özbek öqçi diviziyasi haqida Ikkinçi jahon uruşi tarixida, umuman, Belarusning uruş yillari tarixida biror maʼlumot bormi?

— Keyinçalik, birmunça fursat ötgaç, bu qahramon diviziyaning nomi özgartiriladi. Diviziya Bryansk va Sevsk şaharlarini ozod qilişda mislsiz qahramonlik körsatib, Belarusni faşizmdan tozalaşda hal qiluvçi rol öynadi.

— Şuning uçun diviziyaning nomi özgaradimi? — dedim alam bilan, köz öngimda ming-minglab jangçi yurtdoşlarimning qiyofasi gavdalana boşladi. Qançadan-qança özbeklarim qurbon böldiykin?

KITOB VA KINOGA SIĞMAGAN OĞRIQ

Bilasizmi, uruşning dahşatli bir haqiqati bor. Kitob sahifalari, kino ekranlariga siğmaydi… Uruş bölib ötgan joyda qolib ketgan uruşning oğriği. Şu oğriq iztirobi hamma-hamma narsaga urib ketadi. Neça-neça yillar, asrlar keçmasin, bağri kuyib kul bölgan zamin ihrab-ingrab, çatnab-titrab yotganga öxşaydi. Işonmasangiz, ming-ming yillar ilgari sodir bölgan, tarix köksini tilka-pora qilib turgan ulkan jang maydonlariga ham bir borib köring-da, anglaysiz, uruşning qiyomatli lahzalari vujudingizga titroq, qalbingizga ğulu soladi.

“Titanik” filmini çömiliş havzasida tasvirga oliş uquviga ega XXI asr kino sanʼatining eng sönggi rusumdagi kameralari nigohi anglamaydigan bu haqiqatni, yaʼni uruşdan keyin qolib ketgan oğriq iztirobini heç narsa, hatto qalam ham his qilolmaydi. Insonning qalb közigina aniqroq köra oladi buni. Ikkinçi jahon uruşining dastlabki kunidayoq qaqşatqiç zarba yeb, boşiga osmon öpirilib tuşgan Brest qalʼasi haqida ham köp kitoblar, esdaliklar öqigan, badiiy va hujjatli filmlar körgandim. Bu yerga tayyorgarlik körib kelgandim. Yevropaning fojia öçoği sanalgan qalʼaga özimni bardam tutib kirişimga ham işongandim. Qayoqda deysiz, şundoq Bug daryosi ustiga örnatilgan köprikdan hatlab, qalʼaning kun çiqişidagi tunnel eşigiga yuzlanişim hamono vujudimni qaltiroq tutadi. Oyoqlarim böşaşadi. “Bu köprikdan qançalab jangçilar ötgandir, anavi sohildagi mağribi daraxtning yoşi yuz yildan oşgandir, unga qançalab askarlarning nigohi tuşgandir, manovi tunnelsimon darvozadan neça minglab öğlonlar kirib-çiqmagandir, manovi daryoga tikilgan ming-minglab jangçilarning nigohi öşa kunlar abadiyatga yumilib, ularning jasadini yer yutgandir, ular yerning oğriğiga aylanişgandir…” Oğir öylar meni dovdiratib qöyadi. Qalʼa içkarisida, şundoq söl tarafimda xarobaga aylangan kazarmalar — ğiştlari soçilib, tökilib bölgan, öq va snaryadlar zarbidan ilma-teşik devorlarga közim tuşadi. Katta kazarmaning tepa qismidan, teng yarmidan köproğini bomba va snaryadlar tökib taşlagan, uning odam beliçalik tik qolgan devorlariga boqib, yuragingiz orqaga tortib ketadi. Bu xarobaga uruşning qonli panjalari qoldirgan jarohatdan söng heç kim qöl tekkizmagan — oçiq osmon ostidagi fojia timsolida uruşga atalgan laʼnat bölib turibdi. Buning içidagi hamma odam qirilib ketgan, bu qiyomatli manzara qaʼridan inson bolasi tirik qolişiga işonmaysiz. Ğişt kulga aylanib, toş yonadi-yu, odam tirik qolarmidi?

Men kazarmaning idrab turgan bir burçagiga suyanib, çök tuşaman. Qurʼon tilovat qilaman.

— Bu yerlarda özbek jangçilari ham bölgandir-a? — dedim ihrab.

— Albatta, köp özbeklar jang qilişgan bu yerda. Qalʼa muzeyiga kirsangiz, kerakli maʼlumotlarni olasiz, — dedi yölboşlovçi juvon.

Röparaga yuramiz. Qalʼaning çapida qad rostlagan imoratning ham aytgulik-deguligi yöq. Devorlari öq va snaryadlar tegib öyilgan, yarmi tökilgan bino içidan ayançli oh-nolalar eşitilayotgandek tuyuladi. Ulkan maydon sathida bir kazarmaga köz taşlaymiz, bu ham tökilib ado bölgan. Qalʼada çerkov devorlarida ham uruş izlari. Qalʼada hazin kuy-qöşiq yangrab turibdi. Mardlik va jasorat, buyuk iroda timsoli bölgan haykal va yodgorliklar, halok bölgan jasur jangçilarning ismi-şarifi bitilgan marmar lavhlar, gurillab yonayotgan Xotira olovi… — bari-bari qalbingizda söngsiz iztirob uyğotadi, oyoğing ostidagi yerda ming-minglab nigohlar, qurbon bölgan askarlarning qoraçiqlari porlab turganday böladi. Qayoqqa oyoq bosişingni bilmaysan. Şunda yer qaʼridan uruşning oğriği örlab nola qilayotganday, özingni uruşning komida qolganday, sen ham şörpeşona jangçilar safida qon keçayotgan bölasan. Ha, uruşning oğriği mana şu! Bu na kitobga, na kinoga siğadi…

URUŞNING ILK KUNIDA…

Uruşning birinçi kunida faşist hamlasiga köksini qalqon qilgan jangçilar içida özbeklar ham bormidi? Bor edi, bor bölganda qandoq! Bor edi.

Qadrli öquvçim! Dastlab kiçkina bir tafsilotga töxtalib ötsam: Brest bir-ikki qörğondan iborat 5-6 tuynukçasi bölgan şunçaki bir qalʼa emas. Brest şahar içidagi şahar. Şundoq Bug daryosi sohilida joylaşgan. Bu yerga Muxovets daryosi suvi ham kelib qöşiladi. Qalʼa bilan daryo orasi bir qadam. Qalʼada köplab harbiy qismlar bor edi. Artilleriya, piyoda öqçilar diviziyalari, otliq qöşinlar, çegaraçilar va boşqa maxsus qismlar, tibbiyot punkti joylaşgandi. Brest mamlakatning muhim tayanç va himoya nuqtasi ham bölgan. Qalʼa bağrida 9 000 nafardan ziyod harbiylar, şuningdek, zobit va harbiy xizmatçilarning 300 dan ziyod oilasi mavjud edi. Endi tasavvur qilib köring, ön mingdan ortiq inson hayotini köksiga olgan muqaddas qörğonning bir keçada uruş olovi qaʼrida yonib kul bölişi, osmondan bu şöriş qavm boşiga tonnalab bombalar yoğilişi, artilleriya va tanklarning qalʼa tumşuği tagidan gumburlatib otib turişini…

Heç kim uruş bölişini kutmagan… Hatto xayoliga ham keltirmagan… Çunki Sobiq Ittifoq bilan faşistlar Germaniyasi orasida uruş qilmaslik ahdi imzolangan edi. Bundan taşqari, beşikdagi boladan tortib, to munkillagan çolgaça bitta tuşunça bilan yaşardi: “Sovet armiyasi qudratli, yengilmas. Bizga heç kim qarşi çiqolmaydi…”

Ertalab tonggi soat 4 dan 15 daqiqa ötyapti. Brest osmoni gumburlab ketdi. Kazarmalarda sahargi uyqu oğuşidagi ming-minglab askarlar bu gulduraşni momaqaldiroq böldi, yer ham silkinyapti, deb öylaşdi. Yeru kök titrab, kazarmalar qoq ikkiga yorilib, portlaş sodir bölgan payt esankirab qolgan harbiylar nima bölayotganini anglamay taşqariga otilişadi. Hali Minsk mudrar edi. Hali Moskva dong qotib uxlar edi. Brestni faşist tanklarining zanjirlari toptab, gazandalar pulemyotlari örnatilib, ularning oğzidan ajal uruği soçilganda qalʼadagi mard-jasur ofitserlar zudlik bilan qarşi hujum rejasini işlab çiqişdi. Brest qarşi hujum qildi. Ulkan davlatning kaftdekkina bir bölakçasi butun boşli faşist Germaniyasiga qarşi himoyaga otlandi.

Laʼnati Gitler öşa kuni keçi bilan kunduz soat 12 ga qadar Brestni egallab olaman, taslim bölsa-bölmasa tep-tekis qilib, yançib taşlayman-da, Minskka qarab yöl olaman, Minskni zabt etib, Moskvani bosib olaman, deb öylagan edi.

Darvozalardan 6- va 42-diviziya çiqib keta boşladi… Buni ilğagan faşist pulemyotçilari nima qilib bölsa ham qöşinning yölini tösib qöyiş maqsadida töxtovsiz öq yoğdirardi. Ana şunday tang paytda 125-öqçi qismi 2-bataloni öq otuvçi jangçisi, özbek öğloni Avazmat Niyozmatov gazandalar joylaşib olgan nuqtaga öt oçib, qalʼadan çiqib ketayotgan qöşinlarni himoya qilib turdi. U faşist pulemyotçilarini yer tişlatib, duşmanning hujumini birmunça töxtatib qoldi, bu orada qöşinning bir qismi taşqariga çiqişga ulgurdi. Jang yana davom etdi. Avazmat öz örnidan jilmay, bosqinçilar bilan qasdma-qasd jang qilardi. Albatta, kuçlar teng emasdi, har jihatdan ustun qurollangan duşman hamlasini qaytarişning imkoni yöq edi. Sönggi öqi qolgunça kuraşgan mard Avazmat oxiri faşistlar öqiga öz köksini tutib berdi. Uruşning birinçi kunida özbek öğloni qahramonlarça halok böldi. U yuzlab askarlarning hayotini saqlab qoldi. Avazmat qalʼadan çiqişga kömaklaşgan qançalab jangçilar uruşdan omon qaytgaç, uning jasorati haqida çeksiz hurmat bilan gapirib yurişdi. Brest qalʼasidagi qirğinni öz közi bilan körgan jangçi Pavel Yegoreviç Svyakov özbek öğlonining matonati va mardligini közda yoş bilan hikoya qiladi. Şuningdek, qalʼa muzeyida saqlanayotgan hujjatlar va ayrim jangçilar xotiralari, muzey ilmiy xodimi Yelena Vladimirovna keltirgan muhim maʼlumotlarda Avazmatning haqiqiy inson, mard va jasur jangçi, öz hayotini garovga qöyib, özgalarni xavfdan qutqarib qoliş qurbiga ega çin özbek ekanligini anglaymiz.

U bor-yöği 19 yoşda edi. Ön töqqiz yoş-a?..

U uruşning birinçi kunida halok bölgan özbek edi.

U öz avlodi, özbeklarni uruşning birinçi kunida şon-şarafga kömgan çin inson edi.

Men Brest qalʼasi muzeyida Avazmat Niyozmatovning harbiy suratini kördim. Surat yonida özbekça döppisini, oq römol, xanjar va qin, ot anjomi hamda Avazmatning kiçkina rasmi urilgan, qon yuqi qotgan uvada bir parça qoğoz — şaxsni tasdiqlovçi hujjatni kördim. Bu eksponatlarning öziyoq kişi yuragini örtab yuboradi.

Avazmat kim edi? Qayerda tuğilgan? Bolaligi qayerda keçdi? Jasur jangçi Jizzax viloyatining Zomin tumaniga qaraşli Yom qişloğida tuğilib ösadi. Uning bolaligi Zomin kengliklarida keçadi. 1922 yilda tuğilgan Avazmat Belarus ölkasiga harbiy xizmatga çaqiriladi.

Avazmatning jasoratini özi xizmat qilgan 125-öqçi qismining 2-bataloni vzvod komandiri, özbek öğloni Muhammadjon Abduvaliyev, Brest qalʼasi içkarisidagi jangçi dösti, yana bir özbek öğloni Madamin Hojiyevning xotiralari ham tasdiqlaydi.

Mana köryapsizmi, şu yerning özida uruşning dastlabki kuni bilan yuzma-yuz kelgan uç özbek jangçisining ism-şariflarini keltiryapman.

Bizga nomaʼlum qançalab özbek bobolarimiz bu jahannam komida qolib ketişgani esa birgina Yaratganga ayon.

— Brestda jang qilgan boşqa özbeklar haqida ham maʼlumotlar topiş mumkinmi? — deb söradim “Qahramon Brest qalʼasi” kompleks muzeyi ilmiy xodimi Yelena Vladimirovna Xariçkovadan.

— Albatta. Köp bölişgan. Qalʼadan taşqaridagi qismlarda ham özbek jangçilari mardonavor himoyada turişgan, — dedi u.

Yelena Vladimirovna bizga Brest himoyaçisi starşina Durasovning xotiralarini öqib berdi. Unda neça kunlab qattiq qurşovda qolgan jangçilarga kazarmadan çiqib keçasi 6 marta suv olib kelib bergan qörqmas özbek sanitar jangçisi haqida hikoya qilinadi. Bundan taşqari, qurşovda qolgan qalʼa himoyaçilariga faşistlar radiokarnay orqali rusça talaffuzni buzib: “Ruslar, sizlar taslim bölinglar, sizlar taslim bölişingiz kerak!..” deb murojaat qilgan paytida kazarmalardan birida özbek öğloni çapaniçasiga sökinib, u ham faşistga öxşab rusça talaffuzni ataylab buzib: “Özbeklar-çi, özbeklar aslo taslim bölmaydi…” deb baqirib javob qaytargani, kazarmada gurillab kulgi kötarilgani, keyin öşa özbek bor ovozda özbekça qöşiq kuylab yuborgani haqidagi xotiralarni öqiganini ham aytib berdi. “Şunday oğir damlarda ham hazil-mutoyibani, özini çalğitişni uddalay olgan özbeklar!” — dedi Yelena Vladimirovna.

U ÖZBEK EDI

— Yelena Vladimirovna, men bir narsani öylayapman. Agar Avazmat Niyozmatov özini öqqa tutmay, qalʼani tark etayotgan qismga qöşilib çiqib ketsa, ehtimol, tirik qolarmidi?

— U unday qilolmasdi… — ayol jim qoldi, uning ovozi qaltirab ketdi, — yöq, u bunday qilolmasdi.

Men unga termilib qolaman.

— Nega?

— Çunki u mard edi. U çin erkak edi…

Mening vujudim jimirlab ketadi. Nigohimda qaynoq yoş aylanadi.

— Çunki u özbek edi! — dedi Yelena Vladimirovna.

— Demak, mening özbek bobolarim… — böğzimga nimadir tiqiladi.

— Ha, sening özbek bobolaring ham şu yerda, şu janggohda Belarus zaminini birinçilardan bölib himoya qilgan. Buni har bir belarus biladi, unutmaydi, — deydi Grigoriy Grigoryeviç. — Buni unutib bölarkanmi? Sizlar bizning yuragimiz ardoğidagi xalqsiz.

Men uni bağrimga bosaman. Közlari ğilt-ğilt yoşga tölganini köraman.

Muzeydan çiqdik. Qalʼada oğir, yurakni öpirib, zirillatadigan ğamgin kuy-qöşiq yangrayapti. Quloqlarim ostida öq, portlaş va gumburlaş sadolari, jangçilarning qiçqiriqlari eşitila boşlaydi. Har bir kazarma ğiştidan, qalʼa atrofidagi dov-daraxtlar tanasidan, Bug daryosi sohili va suv sathida ming-minglab jangçilarning qiyofasi qotib qolganga, oyoğim ostidagi yerda esa ularning nigohlari javdirab turganga öxşaydi. Men bu yerda uruşning oğriğini his qilaman. Ha, kinolarga, kitoblarga siğmagan, siğmaydigan oğriqni anglayman. Qaysidir bobom manavi köprik ustidan ötayotib, ona yurtimning tiniq suvlarini esga olgandir, uruş degan musibat boşlanmasdan oldin şu yerda harbiy xizmatni ötayotgan bobolarim bu dahşat ularni öz komiga yutib yuborişini, ularni izlab-bözlab bu yerlarga kelişimizni xayollariga ham keltirganmikinlar? Adoqsiz savollar dilimni örtayapti. Bu ham uruşning oğriği.

Bir kuni qöl telefonimga xat keldi. Xatning mazmuni şunday: samarqandlik Musallam ona Şokirova “Yangi Özbekiston” gazetasida Belarusda keçgan dahşatli uruş haqida çop etilgan maqolalarimni öqigan ekan. Ona maktubni şunday yakunlaydi: “Toğam Ibrohimov Mamaşarif “Fin uruşidan qaytyapmiz, Polşaga keldik”, deb xat yozgan. Sönggi xatida esa: “1941 yil Brestga boramiz, keyin uyga javob berişadi”, deb xabar bergan. Biroq u qaytib kelmagan. Uruş boşlangaç, Brestda qolib ketgan…”

Maqolaga nuqta qöyişdan oldin Brest qalʼasidan çiqayotganimizda hamrohim Doniyor akaning: “Belaruslar özbeklarni çin dildan yaxşi körişini endi his qildingizmi?” degan gapini esladim. U yana Dneprni keçib ötişda yuz bergan jangda ham 6 nafar özbek öğloni Sovet Ittifoqi Qahramoni bölganligini, bu jang tafsilotlari bilan Gomel viloyatining Loyev tumaniga borgaç, tanişuvim mumkinligini, u yerdagi xiyobonu köçalar özbek öğlonlari nomi bilan atalişi haqida ham aytgandi.

Tuyqus Brest şahrida uçratganim öşa sotuvçi ayolning gapi yodimga tuşdi: “Özbeklar har bir belarusning yuragida yaşaydi…” Bundan buyuk eʼtirof va hurmat bölişi mumkinmi? Demak, qadrdonimiz, Belarus Yozuvçilar uyuşmasi raisi Ales Nikolayeviç Karlyukeviçning “Belaruslar Ğarbning özbeklaridir, özbeklar esa Şarqning belaruslaridir…” degan gözal lutfi ham bejiz emas ekan-da! Esimda, adaşmasam, bundan olti yil oldin muhtaram Prezidentimiz Şavkat Mirziyoyevning Belarus Respublikasiga rasmiy taşrifi çoğida mezbon mamlakat Prezidenti Aleksandr Lukaşenkoning Davlatimiz rahbariga Özbekiston va Belarus birdamligiga ehtirom sifatida bu ölka ozodligi yölida qahramonlik körsatgan özbek jangçilari jasorati aks etgan qimmatli kitobni sovğa qilişi zamirida ham şunday uluğ tuyğu mujassam edi!

Toşkent — Minsk — Brest.