Sobira Xoldorova haqida nimalarni bilamiz?
Alişer Navoiy köçasidan ötib ketayotganimda közim beixtiyor Sobira Xoldorova haykaliga tuşdi. Bir lahza töxtab, bu inson haqida öylanib qoldim. Sababi, Sobira Xoldorova hamyurtim hisoblanadi. Bu uluğ ayol men tuğilib ösgan Namangan viloyatining Çust tumanida dunyoga kelgan. Qalbimda faxr tuyğusi paydo böldi. Çunki özbek jurnalistikasi tarixida katta iz qoldirgan bunday jasur ayol aynan bizning Çustdan çiqqan.
Sobira Xoldorova özbek matbuoti tarixidagi ilk ayol jurnalistlardan biri sifatida taniladi. Hayot yöli oson keçmagan. Bolaligidanoq turli qiyinçiliklarni boşidan keçirgan. Yoşligida otasidan ayrilgani, oğir turmuş şaroiti uni hayot sinovlariga erta duç keltirgan. Şunga qaramasdan, Sobira aya ilm olişga va öz ustida işlaşga intilgan. Bu esa ularning kuçli iroda sohibasi bölganini körsatadi.
Öşa davrda ayollarning öqişi yoki matbuot sohasida işlaşi juda kam uçraydigan voqea edi. Lekin Sobira Xoldorova barça qiyinçiliklarga qaramay, öz orzusi yölida harakat qildi. U avval Qöqonda tahsil oldi, keyin esa Toşkentda xotin-qizlar maorif institutida öqidi. Aynan şu yillarda uning jurnalistikaga bölgan qiziqişi ortib bordi. Keyinçalik “Yangi yöl” gazetasida iş boşladi va asta-sekin tajribali jurnalist sifatida tanildi.
Menimça, Sobira Xoldorovaning eng katta xizmati — u özbek ayollariga namuna böla olganida. Çunki maʼrifatparvar ayol faqat maqola yozibgina qolmasdan, ayollarni ilmli bölişga, jamiyatda faol iştirok etişga çaqirgan. Şu sababdan ham maqolalarida maʼrifat, savodxonlik va taraqqiyot ğoyalari asosiy örinni egallagan.
Sobira Xoldorova keyinçalik Moskvadagi Oliy jurnalistika institutida ham tahsil olgan. Bu esa bilim va dunyoqaraşini yanada kengaytirgan. Vatanga qaytgaç, bir neçta gazeta va jurnallarda faoliyat olib borgan. U nafaqat jurnalist, balki tarjimon va jamoat arbobi sifatida ham maşhur.
Afsuski, 1937 yildagi qatağon yillari Sobira Xoldorova hayotiga ham oğir zarba berdi. U nohaq ayblar bilan qamoqqa olindi. Oilasi katta azob-uqubatlarni boşdan keçirdi. Ammo şunday qiyin davrlarda ham matonat sohibasi irodasini yöqotmadi. Keyinçalik oqlanib, yana matbuot sohasiga qaytdi.
Sobira Xoldorova haykali oldida turganimda bir narsani çuqur his qildim: insonning haqiqiy qadri uning mol-dunyosi yoki qança umr körgani bilan emas, balki xalq uçun qilgan xizmati bilan ölçanar ekan. Sobira Xoldorova ham öz hayotini xalqqa, matbuotga va maʼrifatga bağişlagan ayollardan biri bölgan.
Bugun biz — yoş jurnalistika talabalari uçun Sobira Xoldorovaning hayoti va faoliyati katta ibrat maktabidir.
Javohir JÖRABOYEV,
Özbekiston jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar
universiteti 1-bosqiç talabasi.
