Qişloqda çarxlangan jurnalist

Maktabda muxbirlikka havas uyğongan kezlar Iştixon tuman gazetasi tahririyatiga, goho qöşni tuman markazi — Loyiş şaharçasida joylaşgan “Oqdaryo ovozi” gazetasiga borib turardim. Öşa kezlar tahririyatning yoş xodimi Yölçi Muhammadiyev bizni oçiq çehra bilan kutib olarkan, intervyu olişda nimalarga eʼtibor beriş kerakligi, fakt va raqamlarni qanday tahlil qiliş, qaysi mavzuni qanday yoziş mahoratini örgatar edi.

Taqdir tabassumini qarangki, 1980-1985 yillarda hozirgi Mirzo Uluğbek nomidagi Özbekiston Milliy universiteti (öşa davrdagi — ToşDU) jurnalistika fakultetida ham birga tahsil oliş nasib etdi. Faqat kamina kunduzgi, Yölçi aka sirtqi bölimlarda tahsil olganmiz. Kunduzgi bölimda öqitiladigan barça adabiyotlar sirtqi bölim talabalariga ham ötilar, viloyatlardan kelganlarga bu borada nafimiz tegib turardi.

Yölçi aka kitob-daftarlarimdan foydalanib bölgaç, tahririyatlarga taklif etardim.

— Jurnalistika amaliyoti bilan kuçli ekanini yaxşi bilasiz, — derdim özimga ravo körganimni u kişiga ham ilinib. — Ustoz yozuvçi-şoirlar saboği universitetdagi domlalarning nazariy bilimlaridan ança yuqori ekanini körasiz.

Öşa kezlarda “Toğda ösgan bola” asari bilan maşhur bölgan sevimli adibimiz Oqiljon Husanov “Guliston” jurnali boş muharriri örinbosari lavozimida işlardi. Ustoz adib ança yillar Samarqand viloyat gazetasida ham faoliyat körsatgani bizda maʼnan yaqinlik hislarini jöş urdirar edi.

Oqiljon aka har gal oçiq çehra bilan kutib olardi. U kişi Yölçi akani ham yoqtirib qoldi.

— Oqdaryodan ança-munça maqolalar, oçerklar yozganman, — dedi ustoz adib viloyatimiz gazetasida işlagan kezlarini eslab. — Qişloqlaringizda elga ibrat qilib körsatsa arziydigan qahramonlar juda köp. Qişloqlarda muammolar ham kam emas. Ular haqida bizga yozib turing…

“Guliston” tahririyatidan çiqib, “Gulxan” jurnali boş muharriri huzuriga oşiqardik. Öşa kezlarda “Sariq devni minib”, “Beş bolali yigitça” asarlari bilan maşhur bölib ketgan adib Xudoyberdi Töxtaboyev bizni iliqqina kutib olardi. Ustoz adib Yölçi Muhammad bilan tanişgaç, “Qasoskorning oltin boşi” romanining boş qahramoni Namoz botir aynan Oqdaryo böylarida mardona yurişlar qilgani haqida sözlab berdi.

— Romanni yozişga kirişişdan ilgari Oqdaryo, Iştixon, Kattaqörğon hududlaridagi qişloqlar, baʼzi qörğonlar tarixini örganganman. Nuroniy otaxonlardan Namoz botir haqida ajib hikoyalar tinglaganman, — dedi ustoz adib salmoq bilan. — Agar rosmana izlansangiz, qişloqlaringizdan köplab qahramonlarni kaşf etişingiz mumkin…

Şu tariqa talabalik davrimizda va öqişni tamomlagaç, qator yillar mobaynida Yölçi Muhammad ikkimiz uçun gazeta-jurnallar tahririyatlari ijodiy mahorat maktabiga aylangan. Ayniqsa, “Yoşlik” jurnalida Erkin Vohidov, “Gulxan” jurnalida Abdulla Oripov, Oydin Hojiyeva, Muhabbat Hamidova, “Özbekiston adabiyoti va sanʼati” haftaligida Odil Yoqubov, Ahmadjon Meliboyev, Ibrohim Ğafurov, “Şarq yulduzi” jurnalida Ötkir Hoşimov, Tohir Malik, “Muxbir” (“Özbekiston matbuoti”) jurnalida Ziyod Yesenboyev, “Guliston” jurnalida Asqad Muxtor, Mirmuhsin, Mamatqul Hazratqulov, “Saodat” jurnalida Zulfiya, Halima Xudoyberdiyeva, “Muştum” jurnalida Maqsud Qoriyev, Neʼmat Aminov, “Özbekiston sotsial taʼminoti” jurnalida Abdujabbor Mannopov, yoşlar gazetasida Rustam Şoğulomov, Jabbor Razzoq, bolalar gazetasida Suhrob Yöldoş, Abdusaid Köçimov, Umida Abduazimova, “Hurriyat” gazetasida Xurşid Döstmuhammad, “Toşkent oqşomi” gazetasida Tölqin Qozoqboyev kabi yozuvçi, şoir, publitsistlardan ijodiy mahorat sirlarini örganganmiz. Öşa ustozlar duosini olgan Yölçi Muhammad ham jurnalistika böstonida munosib örnini topdi. Yarim asrdan buyon Samarqand viloyati Oqdaryo tumanining “Oqdaryo” gazetasida faoliyat körsatayotgan bölsa-da, dolzarb mavzudagi maqolalari, oçerklari respublika gazeta-jurnallarida muntazam yoritib kelinmoqda.

Oçiğini aytiş kerak, qişloqning muhiti öziga yaraşa… Yölçi akaning isteʼdodi qişloq yöllariga soçilib ketdi. Asosan, özi faoliyat körsatgan tuman gazetasi “qobiği”da qolib ketdi. Umri şu gazetada ötmoqda…

Qişloq mavzusini yoritişda Yölçi akaning oldiga tuşadigan ijodkor kamdan-kam topiladi. Bir gal u kişi meni tumandagi “Özbekiston” jamoa xöjaligiga boşlab bordi. Bolta qişloğiga tutaş paxtazorda bir kişi egat oralab yurardi: “Bu kişi Esirgap Rahmatov böladi, kolxoz gidrotexnigi, — şivirladi Yölçi aka. — Gaplariga eʼtibor bering, tayyor intervyu böladi…”

Gidrotexnik — jamoa xöjaligida suv taʼminoti bilan şuğullanadigan masʼul xodim bölib, qişin-yozin dalada yuradi. Zuvalasi pişiqqina, yozning çillasida ham kirza etik kiyib olgan öşa kişi biz tomon peşvoz kelarkan, salom-alik asnosida kuyib-pişib, ğözani xöjakörsinga suğorayotgan ayrim suvçilarning dangasalik qilayotganini, ğöza “şarbat” suviga qondirilgan taqdirdagina möl hosil berişini suvçilarga tuşuntirganini, kerak bölsa, ularga özi ğözalarga beriladigan “şarbat”ni tayyorlab körsatganligini, öşa oqşom yigirma uçta paxta uçastkasini aylanib çiqqanligini aytib berdi…

Ketmon dastasidek pişiq qöllarida, oftobda qizargan yuzida, qisiqroq közlarida şijoat aks etib turgan suv xöjaligi xodimining kuyunçakligiga qoyil qolgandim öşanda.

Dalada hammaning öz örni bor. Baʼzi işlar mavsumiy böladi. Kolxoz gidrotexnigi esa yil böyi tinim bilmas ekan. Bahoru yoz faslida suğoriş işlarida suvçilarga boş-qoş bölsa, kuzda zax qoçiriş, qişda esa şör bosgan dalalarni “yuviş” işlarini yölga qöyadi. Şu tariqa Esirgap Rahmatovning örni mudom dalada bölarkan…

Jurnalist Yölçi Muhammadiyev “Dala şunqori” deb yozgan maqolasida uni “obihayot taratuvçi”, “suv zar — suvçi zargar”, “ğözaga jon baxşida etgan”, deya köklarga kötargan. Yaxşi söz — jon oziği, deganlaridek, gazetada yoritilgan bu daʼvatkor sözlar dala zahmatkaşlariga qançalik madad, ruhiy quvvat, kuç-ğayrat baxş etganini izohlaşga hojat yöq.

— Talabalik davrimizda sevimli adiblarimiz Xudoyberdi Töxtaboyev va Oqiljon Husanov örgatgan qişloq qahramonlari mana şu fidoyilar-da, — deydi Yölçi aka. — Men öşa uluğ ustozlardan maqolada, asarda obraz yaratiş mahoratini örganganim butun faoliyatimda qöl kelmoqda. Qarang, hikoyamiz qahramoni Esirgap Rahmatov yer tilini yaxşi bilgan holda odamlar qalbiga yöl topib, dala işlarini yölga qöygani bois unga katta işonç bildirişib, “Özbekiston” jamoa xöjaligi boşqaruvi raisi etib saylaşdi. Rais işini tajribali otaxonlar va usta dehqonlar bilan maslahatlaşişdan boşladi. Iqtisodi noçor ahvolga tuşib qolgan jamoa xöjaligida tez orada ahvol öngarildi. Oçiği, öşa davrda dehqonlar noçor ahvolda kun keçirardi. Töy qilişga qurbi yetmaganlar ham kam emasdi. Baʼzi oilalar uçun dafn marosimini ötkazişning ham özi bölmasdi. Jamoa xöjaligi iqtisodiy jihatdan özini önglab olgaç, şunday noçor oilalarga moddiy yordam körsatiş yölga qöyildi.

Ustoz adiblar etagidan mahkam tutib kamolga yetgan jurnalist Yölçi Muhammad bu yil 70 bahorni qarşiladi. U yarim asrlik ijodiy faoliyati davomida öz publitsistikasi bilan nafaqat Oqdaryo tumanidagi, balki Samarqand viloyati sarhadlaridan ötib, respublikamiz miqyosida tanilgan ijodkorlar qatoriga kirdi.

Öz kasbining haqiqiy fidoyisi bölgan ustoz jurnalistning Oqdaryo ötmişini bino etgan va bugunini yaratayotgan Miyonqol farzandlari haqidagi maqola, lavha va oçerklari, zamondoşlarini qiynab kelayotgan muammolar, ayniqsa, loqayd, beparvo va tadbirsiz rahbarlar xususidagi tanqidiy maqola va felyetonlari gazetxonlar tomonidan iliq kutib olindi. Mahoratli ijodkorning “Oqdaryo farzandlari”, “Tuhmat girdobi” kitoblari muxlislari qalbidan joy olgan.

Özbekiston Jurnalistlar uyuşmasi, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi Yölçi Muhammad butun faoliyati davomida jamiyatimizda uçrab turadigan ayrim muammolarni, nohaqliklarni qalamga olar ekan, doimo adolat, ona diyorimiz taraqqiyoti uçun ötkir tiğli qalami bilan kuraşdan aslo tolmaydi. Doimo töğri sözni, oşkoralikni, mehr-muruvvatga muhtoj insonlarga yordam qölini çözişni öziga şior qilib yaşamoqda. Kamtar va odamoxun inson, fidoyi qalam sohibining ijodiy mahorat maktabi bölğusi jurnalistlar uçun ibrat namunasidir.

Tölqin EŞBEK,

Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi aʼzosi.

 

Yangiliklarni döstlaringizga ulaşing

Fikr bildirish

Email manzilingiz chop etilmaydi. Majburiy bandlar * bilan belgilangan